De rol van gemeenten bij toegankelijkheid

In totaal heeft ruim 13% van de Nederlandse bevolking van 16 jaar en ouder een matige of ernstige lichamelijke beperking (SCP, 2006). De meeste van deze mensen wonen zelfstandig en krijgen zorg in hun eigen huis. Om mee te kunnen doen aan de samenleving moeten hun huizen, de woonomgeving en voorzieningen voor hen net zo toegankelijk zijn als voor mensen zonder beperkingen.

In Nederland moeten alle gebouwen voldoen aan minimale eisen, vastgelegd in het Bouwbesluit. Deze eisen schieten tekort voor mensen met een beperking. Er bestaan wel richtlijnen voor een goede toegankelijkheid van gebouwen, buitenruimten en woningen.

• NEN 1814
• Handboek voor Toegankelijkheid

Goede toegankelijkheid van gebouwen en buitenruimten zorgt ervoor dat mensen zich vrijer, veiliger en zelfstandiger kunnen bewegen. Dit draagt sterk bij aan de kwaliteit van leven.

Vilans heeft een aantal goede en slechte voorbeelden van de toegankelijkheid van de openbare ruimte op een rij gezet. Zo krijgt u een beeld van waar u aan kunt denken. Download 'Aandachtspunten en tips bij de toegankelijkheid van de openbare ruimte' (pdf).

Iedereen moet zoveel mogelijk aan het maatschappelijk leven mee kunnen (blijven) doen. De overheid heeft de verplichting om voorwaarden daarvoor te scheppen. Dat is zelfs in de wet vastgelegd. De Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz) geeft aan dat alle mensen dezelfde kansen moeten krijgen. Dus ook mensen met beperkingen. Deze anti-discriminatiewet geldt voor arbeid, onderwijs en aanbod van goederen en diensten.

Iedereen moet kunnen meedoen

De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) geeft gemeenten daar nog een heel gerichte taak bij: zorgen dat alle burgers kunnen participeren. De term die daarbij hoort, is inclusief beleid. Daarom moeten gemeenten onder meer zorgen voor goede toegankelijkheid. Dat betekent dat straten en gebouwen zo moeten worden ontworpen en gebouwd dat er rekening wordt gehouden met alle soorten gebruikers. Iedereen kan op die manier zo veel mogelijk zelfstandig participeren in de maatschappij.
Een goed toegankelijkheidsbeleid in de gemeente kan dure aanpassingen achteraf voorkomen.

Toegankelijkheid sturen en stimuleren

Gemeenten spelen een belangrijke rol bij het creëren van een toegankelijke leefomgeving. Zij verstrekken de opdrachten om openbare ruimtes en publieke gebouwen in te richten. Ze kunnen daarom sturen op toegankelijkheid door in het programma van eisen toegankelijkheidseisen opnemen. Vervolgens kunnen ze daar streng op controleren.

Bij de bouw van woningen en andere particuliere gebouwen heeft de gemeente een andere rol. Hierbij is zij niet de opdrachtgever. Wel kan de gemeente ook hier opdrachtgevers stimuleren, bijvoorbeeld door subsidies voor toegankelijkheidsaanpassingen te verlenen.

Links

www.AllesToegankelijk.nl (externe link)
De website van AllesToegankelijk staat vol tips, producten, ideeën en voorbeelden die Nederland toegankelijker maken.

Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) (externe link)
De website van de Vereniging Nederlandse Gemeenten bevat veel informatie over het beleidsveld sociale zaken, integratie en zorg en maatschappelijke ondersteuning.

Invoering Wmo, Bevorderen deelname (externe link)
Een van de prestatievelden bij de invoering van de Wmo is ‘Bevordering deelname’. Op deze website vindt u meer over inclusief beleid, projecten en achtergrondinformatie

Rijksoverheid, Gelijke behandeling gehandicapten (externe link)
De rijksoverheid geeft informatie over wat de Wet gelijke behandeling inhoudt.

Documenten

Build-for-all Reference Manual (pdf), 2006. Handboek en toolkit met informatie over het belang van toegankelijkheid en manieren om toegankelijkheid te bereiken. Resultaat van een samenwerking tussen verschillende Europese instellingen.

Handboek voor Toegankelijkheid (externe link), Maarten Wijk e.a., 6de druk, 2007.
Het Handboek voor Toegankelijkheid is in Nederland de referentie voor het toegankelijk ontwerpen, bouwen en beheren van buitenruimten, gebouwen en woningen.

Het Bouwbesluit (externe link), Ministerie van VROM, 2003

Ruimte van ons allemaal. Participeren in beheer van de openbare ruimte (pdf), Ministerie van VROM, 2005

NEN Norm 1814: Toegankelijkheid van buitenruimten, gebouwen en woningen (externe link), NEN, 2001

Handicap of chronische ziekte (pdf), Postbus 51, 2009.
Brochure voor mensen met een beperking of chronische ziekte over de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte. 

Gids bij het maken van een programma van eisen (externe link), SBR, Bouwstenen, 2004

U heeft Adobe Reader nodig om de pdf-bestanden op deze pagina te kunnen openen.