Lang leve de Harrie!
Kent u Harrie? Harrie is een collega die op de werkplek een begeleidende en ondersteunende rol vervult. Hij of zij is: Hulpvaardig Alert Realistisch Rustig Instruerend en Eerlijk. Iemand die ervoor zorgt dat een ander (bijvoorbeeld een Wajonger) zijn werk kan doen. Ik denk dan meteen aan een speciale Harrie die ik in mijn werk als jobcoach ben tegengekomen.
‘Zomaar’ Harrie geworden
‘Mijn’ Harrie (uiteraard niet zijn echte naam) was een intelligente man op leeftijd. Hij werkte in een archief van een universiteit. Zijn werk was zijn hobby en regelmatig nam hij archiefstukken mee naar huis om zich er verder in te verdiepen. Harrie kampte met gezondheidsproblemen en werkte daarom gedetacheerd vanuit de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Mijn cliënt Pieter kwam voor 20 uur per week bij dit archief werken. Het sollicitatiegesprek, de rondleiding en de arbeidsovereenkomst regelden we met de manager. Pas op de eerste werkdag maakte Pieter kennis met Harrie. Pas toen werd Harrie geconfronteerd met de verantwoordelijkheid voor het inwerken en begeleiden van Pieter. Harrie werd dus ‘zomaar’ een Harrie.
Tranen en buikpijn
Pieter heeft autisme. Daardoor ondervindt hij problemen bij communicatie, in sociale contacten en bij het interpreteren van informatie. Hij was 40 toen hij begon bij het archief, had nauwelijks werkervaring en overschatte in die tijd ernstig zijn eigen mogelijkheden in arbeid. Voor Harrie was het een turbulente tijd met alle emoties die daarbij horen: enthousiasme, uitdaging, tegenzin, verdriet, plezier, boosheid, succes en overwinning. Soms zat Harrie in tranen bij me. Soms had hij op een zondagavond al buikpijn in de wetenschap dat hij de volgende dag weer ‘moest’ begeleiden. Maar hij bereidde Pieter ook voor op een bedrijfsuitje en ontfermde zich dan de hele dag over hem.
Balans tussen afstand en nabijheid
Harrie heeft door zijn rol een persoonlijk en heftig groeiproces doorgemaakt. Van zijn kant was dat onverwacht en ongevraagd. Omgaan met autisme was voor hem onbekend en het dwong hem om situaties, omgeving en communicatie vanuit een ander perspectief te bezien. Hij zocht zijn weg tussen te grote betrokkenheid en afstand nemen. De bevlogenheid die Harrie had voor zijn werk had, zag ik ook terug in zijn voornemen om deze werkplek voor Pieter tot een succes te maken. Ik heb in mijn rol als de jobcoach gezocht naar een manier om Harrie daarbij te ondersteunen. Ik heb naar hem geluisterd, uitleg gegeven over autisme, handreikingen gegeven over aangepaste communicatie en met de manager gesproken over de impact die de rol van Harrie op hem had. De begeleiding werd een succes. De twee mannen vonden elkaar in hun belangstelling voor het archief. Harrie vond de balans tussen afstand en nabijheid waardoor hij uiteindelijk met plezier zijn eigen werk kon doen en mijn cliënt kon begeleiden. Pieter en Harrie hebben ruim 2 jaar samengewerkt.
Respect en ontroering
Harrie is onverwacht overleden. Ik kijk met respect en ontroering terug op mijn samenwerking met deze eigen-aardige man. Pieter heeft een andere Harrie gekregen. Hij werkt nu 4 jaar op deze plek en is inmiddels goed ingewerkt. Beide partijen weten wat ze van elkaar kunnen verwachten en de begeleiding verloopt gemoedelijk.
Harrie word je niet ‘zomaar’. Het moet je liggen. Je moet om kunnen gaan met frustratie, tegenslag en kritiek. Je moet kunnen vergeven en het vermogen hebben tot zelfreflectie. Ik heb waardering voor alle Harrie’s die zich inzetten om een collega met een arbeidsbeperking succesvol te laten deelnemen aan de arbeidsmarkt.
