Bewegen heeft topprioriteit!

Lange tijd hoor je niets van de minister van volksgezondheid. Dan lijkt het of het hele beleid van Klink met het badwater wordt afgevoerd. Laatst was er toch nieuws. De minister geeft namelijk topprioriteit aan bewegen! Voor iedereen. Want meer bewegen bevordert een gezonde leefstijl en voorkomt chronische aandoeningen als diabetes, obesitas en hart- en vaatziekten. Wat betekent dat voor een gewoon mens zoals jij en ik? De Nederlandse Norm voor Gezond Bewegen schrijft voor: dagelijks minstens een half uur ten minste matig intensieve lichamelijke activiteit (bijvoorbeeld stevig wandelen (5 km/uur) of fietsen (16 km/uur)), op minimaal 5 dagen per week. Wat ook mag is 3 keer per week minstens 20 minuten zwaar intensief bewegen (Fitnorm). Bij zwaar intensieve lichamelijke activiteit ga je zweten en raak je buiten adem. Hoe krijgen we dat voor elkaar en welke rol speelt de overheid hierin?

Zelf verantwoordelijk

Als het aan minister Edith Schippers ligt ben je vooral zelf verantwoordelijk voor je leven, of het nu om roken gaat, alcohol, seks of bewegen. Overheid en professionals zullen moeten stoppen met een betuttelende aanpak. Waarom? Omdat het niet werkt. Je kunt wel willen dat mensen meer gaan bewegen omdat het gezond is, maar het merendeel zal het gewoon niet doen. Daar komt bij dat er bezuinigd moet worden. Dat zien we onder meer terug in het schrappen van dieetadvisering en begeleiding bij het stoppen met roken uit het basispakket. De minister wil het anders, maar hoe? Het draait allemaal om de omslag van betuttelen naar positief verleiden. Dat klinkt aantrekkelijk. 'Wij willen de burgers stimuleren keuzes te maken voor gezond leven door ze dat gemakkelijker te maken,' zo legt zij uit in een interview met Trouw.

Niet betuttelen

Dat spreekt mij aan. Bewegen is namelijk hartstikke leuk, maar graag op de manier zoals ik het wil. Twee keer per week 2 uur tennissen vind ik prima, maar vraag me niet 3 x 20 minuten hard te lopen. Dan laat ik het er snel bij zitten. Hoe kan de overheid ons stimuleren de juiste keuzes te maken zonder te betuttelen? Hoogleraar Effectiviteit individuele preventie, Ien van de Goor weet dat in haar oratie mooi uit te leggen met een metafoor.

“De mens is een kanovaarder. Hij wordt meegevoerd op een continue stroom van stimuli in zijn fysieke en sociale omgeving, die vaak onbewust zijn gedrag beïnvloeden. Natuurlijk is het wel mogelijk om de koers enigermate bij te sturen, zeker voor de geoefender kanovaarder, maar de mogelijkheden zijn daartoe begrensd. Hoe groter de vermoeidheid, hoe meer de loop van het water bepaalt waar hij uitkomt”.

Als ik deze denklijn volg heeft het weinig zin om mensen te blijven overtuigen van het nut van meer bewegen om chronische ziekten te voorkomen. Als we niet kunnen varen op de bewuste sturing van de mens, kun je beter investeren in het verleggen van de stroom of het graven van nieuwe kanalen, zodat de kanovaarder onbewust de juiste kant op wordt geleid.

Beweegvriendelijke wereld

Hoe zit dat nu met de beweegnorm? De bewuste en wilskrachtige mens vertaalt zo’n beweegnorm vlekkeloos in een actieve leefstijl. Voor de meerderheid mag je hopen dat het slechts een beetje werkt, maar moet zij het vooral hebben van een beweegvriendelijke wereld. Een wereld die ons verleidt tot bewegen en sporten. Maak sport aantrekkelijk en goedkoop, organiseer leuke sportieve evenementen in de wijk, plaats de trap centraal en niet de lift, leg goede en veilige fietspaden aan. Houd het dus niet bij stimulerende woorden, maar laat zien dat je op dit terrein gezonde investeringen doet. Vergeet daarbij de mens die het lukt bewuste keuzes te maken niet. Blijf investeren in voorlichting, stimuleer het nemen van verantwoordelijkheid, steun zelfmanagementondersteuning, ook in financieel opzicht. De minister zal moeite moeten doen om de grote groep die een reëel risico loopt om chronische ziekten te krijgen te bereiken.

Kortom, maak Nederland beweegvriendelijk, zodat wij vanzelf de goede dingen doen. En stimuleer dat mensen ook bewust kiezen voor een gezonde leefstijl. Als bewegen het predicaat ‘topprioriteit’ krijgt, mogen we er nog veel van verwachten!