Bedhekken: standaard omlaag
Het is 21.30 uur en mevrouw de Boer wordt naar bed gebracht. Verzorgende Marjan stopt haar lekker in, spreekt op zachte en rustige toon en trekt de bedhekken op. Welterusten, u kunt heerlijk rustig en veilig gaan slapen. Mevrouw de Boer vindt het prettig zo en Marjan ook, want ze laat haar cliënt veilig achter. Mevrouw de Boer kan in ieder geval niet uit bed rollen.
Maar bedhekken veroorzaken valpartijen met ernstig letsel. Het valrisico van cliënten die over bedhekken klimmen is vele malen groter dan dat van cliënten waarbij geen bedhekken geplaatst zijn. (Bron: Hamers)
Grote gevolgen
Vaak gebeurt het optrekken van bedhekken routinematig. Dat wordt ook heel makkelijk gemaakt, doordat de bedden standaard met bedhekken worden geleverd. Als één verzorgende begint met het opzetten ervan, ontstaat een nieuw bedritueel. We bekijken niet per keer of het eigenlijk wel noodzakelijk is. In verpleeghuizen wordt bij 50% van de bewoners de bedhekken omhoog gezet. Het uitgangspunt is: standaard omhoog, tenzij. Het evalueren van deze vrijheidsbeperkende maatregel gebeurt vaak niet, omdat het zo weinig ingrijpend lijkt. Maar je zorgt er wel voor, dat iemand niet meer zelf naar het toilet kan gaan en afhankelijk wordt van de verzorging. Dit kan incontinentie veroorzaken en ook psychische problemen zoals depressie.
Standaard omlaag
Er zijn andere oplossingen om uit bed vallen te voorkomen. Een opgerolde handdoek onder het matras kan voldoende zijn. Of neem het verhaal van meneer Zwiers: Na meer dan 50 jaar huwelijk overleed zijn vrouw. Hij werd opgenomen in het verpleeghuis. Door met hem en zijn familie te praten bleek dat hij onrustig sliep, doordat hij zijn vrouw in bed miste. Nu slaapt hij met een groot, lang kussen in bed en een bedhek is niet nodig. Trouwens, in vele gevallen is helemaal geen alternatief nodig. Door ontwikkeling van de ziekte en door ouderdom blijken mensen helemaal niet meer te proberen uit bed te komen. Ook niet als het bedhek weg is.
Mijn voorstel: standaard omlaag, tenzij. Bekijk elke situatie eens individueel en kritisch. Ook al zetten je collega’s de bedhekken bij deze cliënt al jaren standaard omhoog. Misschien kan het anders. Ben jij degene die de cliënt een beetje vrijheid teruggeeft?
Ondersteuning nodig bij het afbouwen van vrijheidsbeperking? Kijk eens bij Ban de Band, een project waar meer dan alleen Zweedse Banden worden afgebouwd.
Over de auteur
Daniël van Dijk
12 november 2011 om 21:34
Mijn Moeder is 96 jaar oud en volledig immobiel.
Zij kan niet zelfstandig lopen, niet zelfstandig uit de stoel opstaan, niet zelfstandig naar de wc gaan, niet zelfstandig naar bed gaan et cetera.
Verder heeft mijn moeder een beperkt gehoor en grote visuele beperking ondanks haar hulpmiddel de bril en zonder bril is mijn moeder nagenoeg blind.
Mijn moeder is opgenomen in een verpleeghuis met volledige vrijheidsbeperking.
Door het beleid van non fixatie aangestuurd door het IGZ is er bij mijn moeder de bedhekjes niet omhoog gezet.
Hoe kan het dat het non fixatie beleid er toe leidt dat een nagenoeg blinde vrouw van 96 jaar oud die val gevaarlijk is en ernstige mobiliteitsbeperkingen heeft, 's nachts zelfstandig zonder ondersteuning en begeleiding zomaar haar bed kan verlaten.
De risico's worden ondergeschikt gemaakt aan beleid en een 96 jarige vrouw met zoveel beperkingen kan echt niet over een bedhekje klimmen.
Mijn moeder kon dat ook niet en als het hekje omhoog had gestaan, was mijn moeder niet gevallen en had mijn moeder nu nog enige kwaliteit van leven gehad.
Het is jammer dat we anno 2011 nog steeds niet in staat zijn om met algemene richtlijnen en gerichte valpreventie, deze problematiek op te lossen.
Richtlijnen worden per verzorgingshuis of verpleeghuis naar eigen beleid ingericht en is vaak bij de familie niet bekend.
Het is jammer om te moeten constateren dat er nog weinig gedaan wordt aan de materialen rondom het bed.
Harde vloeren ipv zachter materiaal toe te passen en te weinig houvast rondom het bed.
De beschermende bed beugel kan grote uitkomsten bieden als het gaat om een ruimere bewegingsvrijheid en een sterk verminderd risico om te vallen.
In plaats van dat we van te voren geld investeren in het terugdringen van het risico van het vallen uit bed door slimme oplossingen en hedendaagse technologie, geven helaas achteraf veel meer geld uit aan al het letsel dat deze ouderen oplopen, om maar niet te spreken over de emotionele kant van zo'n valpartij.
De ouderen in verpleeghuizen die geen zelfstandige beslissingen kunnen nemen over hun welzijn en veiligheid moeten er toch vanuit kunnen gaan dat de omgeving waarin zij geplaatst zijn wel die verantwoordelijkheid kan nemen.
Helaas dwingt het beleid van non fixatie tot ethische dillemma's bij het personeel en zijn de val gevaarlijke ouderen hier de dupe van.
Daniël van Dijk
Rianen Hanning
24 november 2011 om 10:30
Het verminderen van vrijheidsbeperking moet altijd een weloverwogen besluit zijn waarbij de zorginstelling met de familie bespreekt welke risico's acceptabel zijn en welke niet. Ook moet gekeken worden of er goede alternatieven zijn om zo incidenten te voorkomen of de gevolgen van bijvoorbeeld een valincident te verminderen. Zomaar vrijheidsbeperking weglaten is dus niet wat wij onderschrijven. De afweging die steeds gemaakt moet worden is: hoe biedt de organisatie veilige zorg, maar tegelijkertijd een zo groot mogelijke kwaliteit van leven. Het gesprek over welke risico's ten behoeve van de kwaliteit van leven geeaccepteerd moeten worden, moet een onderwerp zijn van gesprek tussen de zorginstelling en de cliënt, familie of contactpersoon. Net als dat het inzetten van alternatieven (een heel laag bed, valmat naast het bed, sensorpalen naast het bed) onderwerp van gesprek moeten zijn. Inzetten op valpreventie is dan bij uitstek belangrijk waarbij gelukkig vele alternatieven beschikbaar zijn en fixeren meestal niet nodig is. Wij zetten zorgmedewerkers aan tot bewust handelen bij vrijheidsbeperkende maatregelen waarbij goed gekeken moet worden naar de best passende maatregel bij het doel dat je wilt behalen.