Communiceren met 'pratende matten'

Stel je een gesprek voor met je dementerende moeder, je zoon met een verstandelijke beperking of je partner met afasie. Of je bent begeleider in de gehandicaptenzorg en je praat met je cliënt over het ondersteuningsplan. Een gesprek waarin je graag te weten wilt komen hoe hij of zij denkt over nieuwe activiteiten of meer zeggenschap. Een gesprek dat door communicatieproblemen vaak moeizaam verloopt.

'Talking mats'

Om mensen met communicatieproblemen te helpen effectiever te communiceren ontwikkelde de Sterling University in Schotland ‘Talking Mats’. Ik heb deze maand kennisgemaakt met de methode. De dames Joan en Lois waren uit Schotland afgereisd naar Nijmegen voor hun eerste cursus ‘Talking Mats’ in Nederland. Ik was erg nieuwsgierig. Eerlijk gezegd dacht ik dat het niet echt vernieuwend zou zijn, maar het feit dat Joan Murphy er afgelopen voorjaar op promoveerde intrigeerde mij. Dus schreef ik me in, samen met zo’n twintig logopedisten.

De onderzoeksresultaten van de bruikbaarheid en het effect van ‘Talking Mats’ zijn zeer positief. De materialen die gebruikt worden zijn laag-technologisch en relatief gemakkelijk verkrijgbaar. En de methode lijkt na een dag met veel informatie, voorbeelden bekijken op DVD en zelf oefenen goed toepasbaar in de praktijk. Kortom, voldoende redenen om hiermee aan de slag te gaan.

Voor wie?

De methode is bedoeld voor:

• kinderen en volwassenen met verstandelijke beperkingen
• mensen met afasie
• mensen met lichamelijke beperkingen, zoals cerebrale parese en MS
• mensen met dementie

Wat heb je nodig?

Benodigde materialen:

• een mat waarop je foto’s en pictogrammen kunt bevestigen, bijvoorbeeld een deurmat, tapijttegels of een douchemat
• klittenband: de haakkant op de achterkant van de foto’s bevestigen
• foto’s en symbolen
• camera of kopieerapparaat om de mat achteraf vast te leggen (met datum)

Aan de slag

1. Kies een onderwerp
2. Bedenk wat te maken heeft met het onderwerp, doe dit eventueel via mindmapping (externe link)
3. Denk na over de schaal voor de antwoorden bijvoorbeeld ja/ nee, leuk/ niet leuk/ soms leuk of een uitgebreidere 5-puntsschaal
4. Verzamel foto’s en pictogrammen naar aanleiding van stap 2 en 3
5. Zorg voor blanco kaartjes om tijdens het gesprek te kunnen aanvullen
6. Introduceer ‘Talking Mats’, bijvoorbeeld door eerst te oefenen met een eenvoudig onderwerp
7. Start met het onderwerp waarover je wilt gaan praten
8. Controleer/bevestig de gegeven antwoorden
9. Leg het resultaat vast met een fotocamera (denk aan de datum)
10. Zorg voor een kopie voor de cliënt
11. Gebruik eventueel een ‘submat’ om dieper op onderwerpen in te gaan.

Kennismaken met ‘Talking Mats’

Kunt u zich al voorstellen hoe een gesprek met ‘Talking Mats’ verloopt? Kijk maar eens naar het filmpje (engelstalig, externe link) en vorm u een beeld.

In Schotland, Zweden en Denemarken wordt ‘Talking Mats’ al gebruikt bij mensen met dementie, een verstandelijke beperking, afasie of autisme. In Nederland gaat nu een handjevol mensen ermee werken. Ik ga er ook mee aan de slag. Volgt u mijn ervaringen via deze blog? Ik wil graag ervaren of het gebruik van ‘Talking Mats’ een hulpmiddel is om de zeggenschap te vergroten van mensen met verstandelijke beperkingen. Graag kijk ik samen met u naar de mogelijkheden. Laat me uw suggesties weten!

Meer Informatie over ‘Talking Mats’ vindt u op www.talkingmats.com (engelstalig, externe link)
Meer informatie over het onderzoek vindt u op www.aacscotland.com (engelstalig, externe link)