Verhuizen? Vergeet de cliënt niet!
Eindelijk, na een jaar, slaapt Jan, 45 en met een ernstige verstandelijke beperking, weer rustig. Hij zoekt (weer) contact met zijn begeleiders en lijkt meer op zijn gemak. Het nieuwe huis is eindelijk zijn thuis geworden. Natuurlijk komt er een hoop kijken bij een verhuizing. De nieuwe woonomgeving ziet er anders uit, het ruikt er ook anders, het geluid is anders, je slaapt misschien in een andere richting, de lichtinval is anders. Vijf keer ‘anders’ betekent voor Jan:
- geen houvast
- geen structuur
- weg veiligheid
- weg geborgenheid
- weg thuis
Tips om een verhuizing makkelijker te maken
Bij mensen met een ernstige verstandelijke beperking is praten niet vanzelfsprekend. Ze hebben echter wel iets te vertellen en hebben hun omgeving nodig om grip te krijgen op hun leven. Veranderingen in de omgeving zorgen dus vaak voor problemen. Begeleiders en teamleiders zijn een belangrijk onderdeel van die omgeving. Zij hebben dus ook de sleutel tot de oplossing in handen. Voor hen zijn de volgende tips bedoeld.
- Sluit aan bij het communicatieniveau van je cliënt. Is dit vooral lichaamsgebonden en associatief geef dan aandacht aan geluiden, licht, geur. Was bijvoorbeeld het beddengoed niet voor de verhuizing. De geur is dan meteen vertrouwd.
- Laat de cliënt, samen met een vertrouwde begeleider, uitgebreid kennis maken met de nieuwe omgeving en zet hier alle zintuigen bij in. Observeer wat de cliënt prettig vindt en probeer hierop aan te sluiten. Gebruik meerdere communicatievormen.
- Zorg dat het communicatiehulpmiddel voorzien is van pictogrammen en/of foto’s die te maken hebben met verhuizen. Denk aan foto’s van nieuw personeel, maar ook aan emoties zoals spannend, verdrietig, leuk. Haal foto’s van de ‘oude groep’ niet weg.
- Laat de cliënt zo veel mogelijk zelf kiezen. Bijvoorbeeld de gordijnen en de plek waar het bed komt te staan.
Hoe doe jij dat?
Schat jij de impact van een verhuizing voor je cliënt goed in? Kun je de overgang en het wennen in de nieuwe omgeving makkelijker maken voor de cliënt? Heb je enig idee hoe anderen dat doen? Vooral als cliënten een ernstige verstandelijke beperking hebben, liggen de antwoorden niet zo voor de hand. Dus is het goed om met elkaar te delen. Zoals in het themanummer over verhuizen van Klik vorige maand. En zoals binnen het netwerk Ondersteunde Communicatie (externe link) op het Kennisplein Gehandicaptensector, waar mensen van verschillende disciplines uit gehandicaptenzorg, revalidatie en onderwijs met elkaar kennis en ervaring uitwisselen.
Heb je ook tips? Ik ben benieuwd naar hoe jouw cliënten de verhuizing hebben beleefd.
Over de auteur
Guest
22 december 2010 om 13:56
Ik ben toch benieuwd hoe je een client met een ernstig meervoudige beperking toch kunt voorbereiden op verhuizen.Picto’s werken niet en mbv geuren ed is wel goed bedacht,maar de gedachte van :ïk ga verhuizen” bereik je er niet (nooit) mee. Moet je wel op voorbereiden gaan zitten vraag ik me dan af, het idee van ongewassen knuffels ed vind ik wel goed. Maar het wennen aan nieuwe begeleiders?Dat neemt maanden en die tijd (en geld) is er veelal niet. Hoe is dat elders opgepakt?
Guest
03 januari 2011 om 15:46
Beste Iekje,
Bedankt voor je reactie!
"Verhuizen" is een tamelijk abstract begrip. Aansluiten bij de belevingswereld en het communicatieniveau van je client is dus erg belangrijk. Begrijpt die geen picto's dan gebruik je die uiteraard niet. Weet je niet precies wat je client wel en niet begrijpt schakel dan de hulp in van een logopedist of orthopedagoog om je te helpen dit in kaart te brengen. Er zijn diverse methoden om dit te doen. Kijk maar eens op de website www.communicatiemethodenemb.nl .
Leeft je client in het 'hier en nu', zorg er dan voor dat de nieuwe situatie zoveel mogelijk herkenbaar is voor de client op het moment dat hij voor de eerste keer in de nieuwe woning komt. Zoals de inrichting van zijn kamer. Gebruik dezelfde spullen en zet ze zoveel mogelijk op dezelfde plaats. Denk daarbij aan de positie van het bed, de lichtinval en vertrouwde geuren. In het themanummer van Klik (november 2010) stonden een aantal inspirerende voorbeelden.
Als er tegelijkertijd met een verhuizing ook nieuwe begeleiders komen zijn dat heel veel veranderingen en wordt het nog complexer. Een goede overdracht van 'hoe communiceer ik met deze client' is dan essentieel. Je kunt dit bijvoorbeeld vastleggen in een 'communicatiepaspoort'. Dit kan de vorm van een boek hebben, maar ook een DVD met beelden van de client en een uitleg hoe de client te 'verstaan'. Bij 's Heerenloo en Kentalis werken ze daar bijvoorbeeld mee.
Met vriendelijke groet,
Danielle Golsteijn
EP van Selling
22 maart 2012 om 12:04
Hallo allemaal,
Samen met drie medestudenten doe ik onderzoek naar interventies die in te zetten zijn bij verhuizing van de doelgroep; matig tot zeer verstandelijk beperkte clienten.
Wij zijn op zoek naar interventies die stressverlagend werken. Kan iemand mij helpen aan literatuur?
Danielle Golsteijn; wat een pakkend stukje heb je geschreven.
Groet,
Petra van Selling
Ingeborg van den Noort-Brink
Logopedist , De Zijlen
07 mei 2012 om 15:58
Hallo,
Wij hebben een verhuisboek ontwikkeld voor clienten. Dit is een samenvoeging van allerlei verhuisboeken die er al wel zijn in het land. Ook hebben we hierbij een handleiding beschreven voor begeleiders, waarbij tips en handvatten staan die begeleiders kunnen gebruiken, op verschillende (communicatie)niveaus van clienten, dus ook voor EMB clienten. En hebben we ook een verhuisdoos, met hierin materialen om met clienten te praten over en voor te bereiden op verhuizen. Deze wordt binnen onze organisatie breed geleend en gebruikt en als zeer posotief ervaren.
Groeten Ingeborg