Bewegen, dementie en de crux van ‘eigen regie’

In het najaar van 2011 kreeg ik een mail van een medewerkster van onze dagbehandeling. Deze medewerkster, een actieve en goede eerst verantwoordelijk begeleidster voor een aantal cliënten met dementie, had op de site van Vilans gezien dat wij ons konden inschrijven voor het  verbetertraject 'Regie bij dementie', een traject om de cliëntinbreng van mensen met dementie op een dagbehandeling te vergroten.

Ik was hier direct enthousiast over en heb de mail dan ook gelijk doorgestuurd naar mijn leidinggevende. Deze schreef ons in en een week later belde hij op met de mededeling dat wij uitgekozen waren om mee te doen met het verbetertraject! Superleuk natuurlijk, maar het ging allemaal heel snel. Waar hebben wij ons eigenlijk voor ingeschreven?!

Echt tijd om alles te laten bezinken en rustig door te nemen hadden wij niet; we zijn direct in het diepe gesprongen! Wij hebben een leuke projectgroep bij elkaar gezocht en zijn lekker aan de gang gegaan!

Maar wat gaan we doen?

Uit de interviews die Alzheimer Nederland heeft gedaan bij onze dagbehandelingen kwam naar voren dat: ‘De cliënten, die allemaal lijden aan de ziekte dementie, meer behoefte hebben aan bewegen.‘ Meer bewegen voor cliënten! Dat kwam mooi uit, want wij hadden net voor het eerst een student Sport- en bewegingseducatie van de Hogeschool Nijmegen en Arnhem. Zij ging aan de slag met een beweegprogramma voor de dagbehandelingen. Het eindresultaat is een prachtig boek met informatie over dementie en waarom bewegen belangrijk is, materialen die aanwezig zijn op de dagbehandeling en leskaarten waarop precies beschreven staat wat een medewerker aan beweging kan doen met de cliënten.

Op deze leskaarten staan oefeningen met uitleg, maar ook waarom deze oefeningen gedaan worden! Vooral dit laatste bleek van groot belang. Een oefening als een ‘bal vangen’ lijkt heel simpel en misschien wat kinderachtig. Maar als je cliënten en medewerkers uitlegt dat het vangen van een bal wat vraagt van de hersenen, namelijk coördinatie (oog-hand), kijken en reactievermogen, waardoor je bepaalde vaardigheden blijft trainen en kunt behouden, worden ze echt enthousiast!

Ook als je kunt vertellen dat wetenschappelijk bewezen is dat bewegen het dementieproces vertraagt, raken ze gemotiveerd. Alle medewerkers van de dagbehandeling zijn geschoold en voeren nu dagelijks deze beweegoefeningen met de cliënten uit!

De cliënten reageren ook heel positief: ‘oh ik word wel echt moe’, ‘ik kan wel makkelijker uit mijn stoel komen’, ‘ik voel me er wel heel goed bij’ en ‘gaan we nog bewegen?’

Cliënten mogen natuurlijk zelf kiezen of zij met de beweegactiviteit meedoen, maar worden wel gestimuleerd. Want als je problemen hebt met je geheugen en coördinatie, dan is het soms best confronterend om in een groep te bewegen en tegen je beperkingen aan te moeten lopen. Dus natuurlijk zeg je dan ‘nee daar heb ik geen zin in’.

Wat is eigen regie?

En ja, wat heeft dat te maken met regie? Wat is regie? Wanneer ervaar JIJ regie? En is dat dan eigen regie; ‘nee’ mogen zeggen?! Mogen wij als hulpverleners mensen dan niet ‘overhalen’ om toch mee te doen, omdat wij weten dat bewegen wel heel belangrijk en goed is? Dat zien bewegen doet bewegen? Dat het soms juist als mensen meedoen en het lukt WEL dit een enorm zelfvertrouwen geeft!

En als je dementie hebt, besef je dan altijd wat er aan de hand is, besef je dan ‘wat goed voor je is’, en kun je dan altijd de regie bepalen? Vinden mensen met dementie het soms ook niet prettig dat de regie, die zij door hun ziekte verliezen, door mensen om hen heen wordt ondersteund, begeleid en in sommige situaties wordt overgenomen?

En zo zie je ook dat het uitvoeren van een activiteit in het kader van ‘eigen regie bij mensen met dementie op een dagbehandeling’ heel veel vragen oproept. De belangrijkste vragen zijn.

• Wanneer neem je de regie over?
• Wanneer stuur je de regie?
• Wanneer lever je goede zorg in de zin van “eigen regie van de cliënt”?

Een interessant onderwerp om met elkaar over in gesprek te blijven. En met elkaar bedoel ik met elkaar als hulpverleners MET de mens die dementie heeft!

Daphne Mensink
Zorggroep Apeldoorn

Meer weten

• Lees meer over het project Regie bij dementie
• Lees de blog van Sabina Mak van Vilans over het project 'Regie bij dementie'