Heeft u vanochtend ook zo lekker gedoucht?

‘Familieleden móeten meer doen en anders is het betalen voor de extra dingen’, zei mevrouw Koopmans, directeur van de Groningse verpleeg- en verzorgingshuizen. Een half uur douchen 21 euro en zwemmen voor 42 euro (Volkskrant 10 juni). Wat gebeurt er met mensen die dit niet kunnen betalen of geen familie meer hebben? En met mantelzorgers die hun naaste juist vanwege (dreigende) overbelasting toevertrouwen aan een verpleeg- of verzorgingshuis?

Familieleden - mantelzorgers - doen veel in de zorg. Zij nemen naar schatting 60 tot 80 procent van de zorg voor hun rekening. Het aantal overbelaste, lang en intensief zorgende mantelzorgers is sinds 2001 toegenomen. De druk vanuit de overheid op de eigen verantwoordelijkheid van burgers en beperkte zorgbudgetten dragen hiertoe bij. Bijvoorbeeld de invoering van het protocol gebruikelijke zorg bij het CIZ. Ook verzorgings- en verpleeghuizen doen een groter beroep op de familie! Mantelzorgers vinden het meestal fijn hun naaste te verzorgen. Als het thuis niet langer gaat, is opname in een verzorgings- of verpleeghuis onvermijdelijk. Een zeer ingrijpende beslissing.

Respect en samenwerking

Natuurlijk moeten we ons voorbereiden op een toekomst met een toenemende (vergrijzing) zorgvraag en minder beroepskrachten (ontgroening). In zorgorganisaties en zorgopleidingen is een omslag nodig. Respect voor de mantelzorger en goede samenwerking zijn noodzakelijk. Zo er al sprake is van een ‘moeten’ dan door een optimaal samenspel tussen familie, zorgvrager en professionele zorg. Als gelijkwaardige partijen! Stem af en houd rekening met (over)belasting van familieleden. De keuze die mevrouw Koopmans voorlegt doet afbreuk aan de basis van zorg die ontstaan is uit liefde voor een ander. Het wankele evenwicht tussen de vaak overbelaste mantelzorger en de met bezuinigingen geplaagde professionele zorg staat hierdoor onder druk.

Kiezen voor ondersteuning

Anton Westerlaken van Erasmus Medisch Centrum pleitte tijdens de Nationale Mantelzorglezing (3 juni 2010) voor een omslag: ‘Het is mijn diepe overtuiging dat we mantelzorg beter moeten ondersteunen. Anders redt de professionele zorg het niet of raken de mantelzorgers overbelast. Nu moeten we goed kiezen om te voorkomen dat de zorg door z’n hoeven zakt.’

Geraldine Visser, Ilse de Bruijn en Antoinette Tanja Expertisecentrum Mantelzorg, een samenwerkingsverband van Vilans en MOVISIE, nationale kenniscentra voor de langdurige zorg en maatschappelijke ondersteuning.