Ook uit de kast in verpleeghuis

Sinds vier jaar woont mijn moeder in een zorgappartement. Aan de wanden van haar woonkamer hangen de trouwfoto’s van haar vier kinderen. Ook die van mij en mijn vriend. Iedereen die bij haar op bezoek komt, kan zien dat het een trouwfoto van twee mannen is. Regelmatig krijgt mijn moeder daar leuke reacties op die weer zorgen voor een gesprek over haar homoseksuele zoon.

Leven met een geheim

Veel ouderen die in een zorginstelling wonen, vinden het echter niet zo ‘gewoon’ om over hun homoseksuele zoon of lesbische dochter te spreken. Ze verzwijgen dit uit angst voor negatieve reacties van medebewoners of personeelsleden. Voor ouderen die zelf homo of lesbisch zijn, ligt het nog veel gevoeliger. Zij durven vaak al helemaal niet over hún homoseksuele geaardheid te praten met anderen.

Veel ouderen zijn opgegroeid in een tijd dat homoseksualiteit een taboe was. Het openlijk kenbaar maken - ‘uit de kast komen’ voor je geaardheid - gaf vaak negatieve reacties. Soms kozen ze er daarom voor om dit geheim hun leven lang met zich mee te dragen. Ze trouwden ‘maar’ en kregen kinderen of besloten hun leven lang alleen te blijven. De ‘roze’ ouderen die wel uit de kast durfden te komen, kregen vaak te maken met afwijzing door hun familie of vrienden. Het contact werd verbroken en hun vrienden of vriendinnen werden hun ‘zelfgekozen familie’. Gelukkig waren er ook ouderen die wel de moed hadden te vertellen dat ze op iemand van het zelfde geslacht vielen. Ze leefden openlijk homoseksueel of lesbisch en hadden of hebben een relatie.

Terug in de kast

Roze ouderen – al dan niet ‘uit de kast’ – krijgen in zorginstellingen nog vaak te maken met negatieve reacties. Bewoners willen ineens niet meer naast die ‘pot’ zitten aan de koffietafel of stappen uit de lift als een homoseksuele zoon op bezoek komt bij zijn vader. Zorgmedewerkers willen die ‘flikker’ niet verzorgen of maken al dan niet openlijk grapjes over hem. Veel roze ouderen kiezen er daarom voor weer ‘in de kast’ te gaan als ze naar een woonzorgcentrum verhuizen. Ze besluiten om ‘hét’ niet te vertellen.

Lesbische vrouwen die jarenlang samenwoonden zijn ineens alleen maar ‘goede’ vriendinnen. Een homoman vertelt niet dat zijn overleden vriend op de foto staat maar zegt dat het zijn neef is, en kan dus ook niet over zijn verdriet om zijn overleden partner praten. Soms krijgt de partner van een roze oudere niet alle informatie ‘omdat het geen familie is’. Of krijgt een man die na veel aarzelen vertelt homo te zijn te horen van een verzorgende dat zij ‘wel voor hem zal bidden om genezing’. Transgenders kunnen al helemaal niet rekenen op begrip en steun.

Vaker depressief

Veel zorginstellingen ontkennen ook dat er roze bewoners zijn of ze weten het niet. Managers vertellen dat roze ouderen ook in hun huis welkom zijn ‘net als alle anderen’, maar ze vinden het niet nodig om specifiek aandacht aan deze doelgroep te besteden. ‘We staan open voor iedereen en ook roze ouderen kunnen gewoon meedoen met onze activiteiten.’ De specifieke levensgeschiedenis en behoeften van roze ouderen worden op deze manier ontkend. Onder roze ouderen komen eenzaamheid, sociaal isolement en depressie dan ook meer voor dan bij heteroseksuele ouderen.

Nieuwe training over seksuele diversiteit

Tijdens de Roze Belweek (3 t/m 7 oktober) konden ouderen én hun familie, vrienden en hulpverleners hun wensen en ideeën kwijt over de leef-, woon- en zorgomstandigheden van roze ouderen. Op 24 oktober worden de resultaten gepresenteerd in een groenboek. Hierin worden de ervaringen en wensen van roze ouderen in beeld gebracht. Mede op basis van dat groenboek ontwikkelt Vilans samen met Humanitas Rotterdam, MOVISIE en Schorer een training over seksuele diversiteit in de zorg.

Wilt u meer weten over deze training, neem dan contact met me op via h.boers@vilans.nl.