‘Wij zijn begeleiders, geen verpleegkundigen...’

Dus wat doe je als een cliënt gaat dementeren en je daar als begeleider onvoldoende vanaf weet? Verhuizen naar een locatie die beter geschikt is of toch zo lang mogelijk in de eigen woonomgeving laten blijven? Of moet jij je aanpassen en bijscholen en kan of wil je dat wel? Neem nou Jan, een man met een verstandelijke beperking met Alzheimer. Hij kan nog zelf met de tram reizen en geniet van het kijken naar mensen. Maar ’s avonds is hij erg moe en in de war van alle indrukken. Welke keuzen maak je dan met of voor hem? En wat is er met Jeanet, die net haar broer verloren heeft? Vooral aan het ontbijt is ze ineens zo stil en teruggetrokken en hoe komt het dat ze zo is aangekomen? Is ze depressief? Is het dementie of is ze in de rouw? Misschien de schildklier? Of gebeurt er iets tijdens het ontbijt?

Op zoek naar kennis en handvatten

Deze (fictieve) stellingen en casussen komen uit het spel ‘Weten, vergeten en… begeleiden’. Dit spel is ontstaan in de praktijk vanuit mijn eigen behoefte en die van teams van begeleiders waarmee ik samenwerk. We zijn steeds weer op zoek naar kennis over de juiste begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking en dementie en betere handvatten om hiermee om te gaan. Tijd voor uitgebreide trainingen hebben we niet altijd. Dus gingen we in teamvergaderingen aan de slag met stellingen, er kwamen casussen en oefeningen bij en zo ontstond het spel.

Het spel: ‘Weten, vergeten en begeleiden!’

Inmiddels bestaat het spel uit vijf onderdelen:

1. Kennis: kennisvragen over dementie. Bijvoorbeeld: wat is het verschil tussen ouderdomsvergeetachtigheid en dementie?
2. Visie: kaartjes met verschillende stellingen (zoals de stelling in de titel). De stellingen zetten de verschillende zienswijzen in een team op scherp en nodigen uit tot gesprekken om meer op één lijn te komen.
3. Casussen: beschrijvingen van fictieve casuïstiek om samen te praten over het handelen en behandelen in de praktijk. Zoals Jan en het reizen met de tram.
4. Oefenen: aan de hand van fictieve casuïstiek en verschillende methodieken zoals Realiteitsoriëntatie Benadering (R.O.B.), Validation en Belevingsgerichte omgevingszorg.
5. Wat is er aan de hand? (Differentiaal Diagnostiek): verschillende casussen staan op kaartjes beschreven. Dit stimuleert om samen verder na te denken over wat er met iemand aan de hand kan zijn.

Je kunt het spel op verschillende manieren spelen. Ieder onderdeel heeft een achterliggend idee of theorie. We zullen dus ook een handleiding schrijven die de spelleider helpt om gesprekken deskundig te leiden en vragen te beantwoorden.

En nu verder!

Dit spel wordt in 2011 in een werkplaats van het Kennisplein samen met ASVZ en gefinancierd door NutsOhra verder ontwikkeld. Om dit te doen zoek ik mensen uit de praktijk die werken met cliënten met een verstandelijke beperking: begeleiders, teamleiders, fysiotherapeuten, artsen, orthopedagogen, psychologen. Iedereen die mee wil werken aan het maken van het spel is van harte welkom op één van de spelochtenden. Ervaring met dementie is hierbij geen vereiste. Doel van het spel is juist meer te leren over dementie. Om dat te bereiken moet de inhoud duidelijk en goed te begrijpen zijn en aansluiten bij de praktijk. En dat is precies waar ik jullie voor nodig heb!

Speel je mee?

Wil je meedenken over de verdere invulling van het spel? Of heb je een boeiende casus of stelling die we toe kunnen voegen? Kom dan naar een van de spelochtenden:

• op woensdag 22 juni in Sliedrecht
• op dinsdag 27 september in Utrecht

Beide ochtenden starten we om 10.00 uur, eindtijd is 13.00 uur. Wil je meer informatie of wil je je meteen aanmelden? Mail me: auijl@asvz.nl. Als je meedoet krijg je natuurlijk als één van de eersten een gratis exemplaar van het spel!

Lees meer in het projectplan 'Weten, vergeten en begeleiden!'