Het roer gaat om in de eerste lijn

De zorg wordt effectiever, efficiënter, minder, goedkoper, meer persoons- en wijkgericht. Mét de patiënt in de regie-stoel. In hoog tempo zal de eerste lijn zich moeten voorbereiden op een reeks ingrijpende veranderingen. De overheid, zorgverzekeraars en patiëntenorganisaties verwachten dat. De toekomstscenario’s zijn helder. Vergrijzing en ontgroening van de bevolking staan ons, en dus ook de zorg verlenende beroepsbevolking, te wachten. En bovendien worden we dringend opgeroepen de kosten in de hand te houden.

Substitutie

Overigens is het niet zo dat de eerste lijn niet goed werkt. Integendeel: (inter)nationaal is men van mening dat onze eerstelijnszorg goed en effectief functioneert. Juist daarom substitueren we de zorg in de duurdere tweede lijn voor een deel naar de eerste lijn. En de eerste lijn naar de nulde lijn. Een verschuiving van verantwoordelijkheden in de richting van de burger, waarbij we steeds meer een appèl doen op eigen kracht.

Innovaties

Welke zorginnovaties ondersteunen dit proces? Een nieuwe focus op mensen met meerdere aandoeningen tegelijk (multimorbiditeit) en hun sociale en functionele beperkingen. Aandacht voor preventie van kwetsbaarheid. Versterken van zelfmanagement. Streven naar geïndividualiseerde zorg, gericht op door de patiënt gestelde doelen, slimme vormen van ict-ondersteuning en nieuwe indicatoren. Nieuwe vormen van samenwerking tussen generalisten en specialisten. Als we het goed doen gaat de patiënt straks merken dat de zorg beter is afgestemd en efficiënter georganiseerd.

Research & Development

Om dit allemaal te bereiken zal de eerste lijn haar Research & Development-functie moeten versterken. Systematisch onderzoeksresultaten, evaluaties, ervaringen en impliciete kennis die in de sector aanwezig is, in kaart brengen. En die vervolgens koppelen aan expliciete wetenschappelijke kennis. Zodat zorgaanbieders optimaal kunnen profiteren van wat er aan kennis en inzicht beschikbaar is.

Kompas

We zien om ons heen en horen van eerstelijns organisaties en samenwerkingspartners dat de eerste lijn nauwelijks aan R&D toekomt. Er zijn tal van proeftuinen en pilots. Maar vaak ontbreekt het aan samenhang en een gevoel van urgentie. Veel zorgpraktijken hebben te weinig ruimte voor eigen kennisontwikkeling. Tegelijkertijd zijn we ook ongeduldig. We gunnen ons zelf weinig tijd om nieuwe ontwikkelingen goed te evalueren alvorens het kompas op nieuwe paradigma’s te richten.

Partners

Als kenniscentrum, gespecialiseerd in toegepaste kennis ontwikkeld met partners uit ‘het veld’, wil Vilans bijdragen aan deze R&D-functie. Zo mogelijk samen met andere organisaties als RIVM, NIVEL, TRANZO, het Jan van Es Instituut en de ROS’en. Voor de LVG is Vilans één van de partners waarmee zij de ambities van zorgpraktijken en gezondheidscentra helpt realiseren.

Samen ontwikkelen

Graag gaan we met bestuurders of leidinggevenden van gezondheidscentra om de tafel zitten. We denken mee over de organisatie en over onderwerpen als  multimorbiditeit, e-health, zelfmanagement, persoonsgerichte zorg en wijkgericht werken. Samen innoveren. Met en van elkaar leren. We zijn benieuwd naar jullie vraagstukken. Reacties zijn welkom. Plaats hieronder een bericht of neem contact op met Hans Vlek, expert in het team Chronisch Zieken.

Lees ook het artikel 'Vilans bepleit versterking R&D functie' (pdf) dat in oktober 2012 in het tijdschrift 'De Eerstelijns' verschenen is.