Aandacht voor het uiterlijk én het innerlijk

Bij ouderen ga je er min of meer van uit dat zij eraan gewend zijn oud te zijn. Maar toen ik laatst aan mijn 85-jarige oma vroeg hoe dat nou voelt, ouder worden, zei ze: ‘Ik zie mezelf nog steeds als klein meisje.’

Ik was verbaasd. ‘Voelt u zich dan niet wijzer, niet meer ervaren?’
‘Ik kan niet meer zo veel als vroeger,’ verzuchtte ze, ‘maar ik voel me niet OUD. Als ik in de spiegel kijk, denk ik: Ben ik dat, met dat grijze haar?’

De binnenkant

In de zorg wordt wat er van binnen in mensen omgaat vaak op de tweede plaats gezet. Het is duidelijk en concreet om mensen te verzorgen op die plek die ze aanwijzen waar verzorging nodig is, waar het pijn doet. Innerlijke pijn is moeilijk aan te wijzen, en vaak ook moeilijker te benaderen en te verzorgen.

Iemand zegt gemakkelijker: ‘Mijn voet doet zeer’ dan ‘Ik vind het moeilijk te accepteren dat ik niet meer zo goed kan lopen.’ En toch gaat dat laatste bijna altijd gepaard met het eerste. Er is verdriet over het lichaam dat niet meer zo functioneert als eerst. Of over zaken die niet afgesloten zijn, mensen die wegvielen, vrienden die zelf tobben met hun gezondheid en niet meer zoveel aandacht voor jou hebben.

U mag er zijn

Ouderen voelen zich vaak eenzaam, als verzorgenden wel aandacht hebben voor het meetbare, het concrete, terwijl zij zelf misschien meer behoefte hebben aan een simpel bemoedigend woord, zoals ‘u heeft het goed gedaan’, ‘u mag er zijn – ook nu u hulpbehoevend bent’. Voor ouderen is het extra belangrijk om te ervaren dat ze door hun omgeving niet in de steek worden gelaten, ondanks dat hun eigen lichaam hen in de steek laat.

Aandacht voor het uiterlijk

Misschien dat ouderen daarom zoveel tijd besteden aan hun lichaam, door naar de kapper, pedicure, nagelverzorging te gaan: om balans te vinden tussen de ongemakken van het lichaam en het waarderen van het eigen lichaam.

Wat is het dan een enorme opluchting en bevrijding als de verzorgende oog voor die positieve dingen heeft, door een compliment te maken over het haar, de nagels, de nieuwe kleren. Als dat opgemerkt wordt, voelen ouderen zich werkelijk gezien. Iemands lichaam is dan even niet alleen de ‘pijnlijke en moeilijke huls’ maar krijgt ook positieve aandacht.

… en voor het innerlijk

Een stap verder gaat de aandacht voor het innerlijke zijn van de oudere. Wat zou het mooi, goed en helend zijn als er gewoon af en toe iemand was die luisterde naar dat kleine meisje in dat oude lichaam. Die aandacht heeft voor die behoefte van de oudere.

Interessant is nog het gratis werkboek ‘Er zijn voor de cliënt, met al je voelsprieten'.