Ondergoed in de koelkast

Toen ik zes was, ontmoette ik een heel vriendelijk ouder echtpaar. Toen ik voor mijn negende verjaardag een poëziealbum kreeg, liet ik hen er als eerste in schrijven. Zij schreef: ‘Wij zijn met elkaar verbonden.’ Ik voelde me trots dat ik zulke lieve oudere vrienden had.

Zo’n twintig jaar zag ik het echtpaar regelmatig, tot ik voor mijn studie in een andere stad ging wonen. Via brieven hielden we contact, en als ik toevallig in de buurt was, ging ik even langs. De begroeting was zoals altijd hartelijk: ‘Ik ben je grootste fan,’ zei hij. ‘Fijn je weer te zien,’ zei zij. Ik werd ouder, en zij ook. Was het eerst vooral bij mij te merken: ‘Wat word je groot, je bent nu een echte vrouw!’, nu is het voorbijgaan der jaren vooral bij haar te merken.

Voor het eerst boos

Ze is zichzelf niet meer. Ze legt haar ondergoed in de koelkast en de kaas in de schuur. Als haar man het opruimt, zegt ze: ‘Door jou heb ik zoveel werk! Nu moet ik alles weer terugleggen.’ Voor het eerst in twintig jaar zie ik haar boos. Haar man zorgt zo goed en kwaad als het kan voor haar. Elke keer als ik hem zie, heeft hij grotere wallen, liggen zijn ogen dieper.

De huisarts adviseerde hem om haar een paar keer per week naar een dagbesteding te brengen. Hij twijfelde: ‘Ik kan haar nu, na vijftig jaar huwelijk toch niet wegbrengen? Dit is haar huis, haar thuis. Hier voelt ze zich veilig. Ik kan haar toch niet zomaar uit huis zetten?’ Het doet hem verdriet, hij wordt verscheurd door loyaliteit en liefde, en aan de andere kant de voortdurende moeheid. Toen hij moed had om het toch een keer te proberen – zo kon het niet langer! - werd ze heel kwaad. Maar nu kon hij eindelijk even zelf op bed gaan liggen en rusten. Na enkele weken werd ze minder kwaad en begon ze wat te wennen. Ook kreeg hij nu wat meer thuishulp.

Goede hulp en veel

Van de zomer schreef hij mij een brief:

Bedankt voor je kaart, alweer even geleden.
Ik heb eindelijk de zeldzame rust gevonden om je te schrijven! Het is net of de warmte en lange dagen, meer energie geeft. Als ‘uitgeputte mantelzorger’ (zo noem ik mezelf tegenwoordig) kan ik dat goed gebruiken. Zet de roze bril op, in plaats van de donkere bril! Makkelijker gezegd dan gedaan.

Meer dan anders besef ik dat deze zomerperiode een mooie tijd is. Met K gaat het minder goed, omdat ze onder andere last heeft van haar maag en geen eetlust heeft. Gelukkig heeft een mens maar heel weinig nodig, via gewichtscontrole zien we wat er gebeurt. Vandaag is ze naar de dagbegeleiding geweest. Ze heeft het daar nu goed en gelukkig heeft ze de moed en energie om er naar toe te gaan.

We hebben goede hulp en veel. Ik houd nu maar een rooster bij, want anders vergeet ik het:
Maandag en donderdag zijn de dagbeleidingsdagen
Dinsdagmiddag is Mieke er drie uur
Woensdag is Anne er 6 uur
Vrijdag is Karin er 2,5 uur om beneden schoon te maken (‘s morgens). ‘s Middags is Nienke er voor begeleiding en boodschappen
Op maandag (‘s ochtends) is Anne er 2,5 uur om boven schoon te maken en de was. En toch (hoe bestaat het!) heb ik het nog druk (om je een indruk te geven hoe het hier toegaat).

Dit weekend is onze vriendin geweest. Voor K (en voor mij) is het dan ‘feest’ want ze kan zo goed met K omgaan, ze is altijd opgewekt. Met mij gaat het goed, anders zou ik niet de rust en energie hebben om dit schrijven te kunnen produceren.
Hartelijke groet aan je man, D.

Professionals en 3,5 miljoen mantelzorgers

Het verbaast en ontroert mij dat iemand zoveel kracht en liefde kan opbrengen om voor zijn geliefde te kunnen zorgen. Dankzij thuishulp, vrienden en de dagbesteding is het enigszins vol te houden, al ligt overbelasting op de loer. De enorme hoeveelheid verschillende mensen in het huis heeft invloed op hoe het met haar gaat en dat maakt de zorg voor hem niet altijd makkelijker. Toch is hij altijd opgewekt en vrolijk, hij doet zijn uiterste best het voor haar zo goed mogelijk te maken. Daarin gaat hij zichzelf dikwijls voorbij.

Ik moet eerlijk zeggen dat ik me zorgen maak om mijn oude vriend. Ik hoop maar dat professionals die hem dagelijks of wekelijks zien (de thuishulp en de huisarts) voldoende in de gaten houden hoe het met hem gaat. Of hij het nog redt, en of er andere (rooster technische) oplossingen mogelijk zijn.

Het verhaal van mijn vriend staat niet op zichzelf. In ons land zorgen jaarlijks 3,5 miljoen mensen voor een naaste. Laten we deze mantelzorgers bijstaan, en helpen om de zorg af en toe even uit handen te kunnen geven. Zodat de liefdevolle zorg hen niet zelf opbreekt.

Lees meer over mantelzorg en mantelzorgers (externe link)