Vrijheidsbeperking? Nee, tenzij…
Opdrachtgever
Lunetzorg
Looptijd
Januari 2010 – september 2011
Aanleiding
Het beleidsdocument Vrijheidsbeperking? Nee, tenzij …. (16 maart 2010) van Lunetzorg is gebaseerd op de huidige wetgeving maar anticipeert op de komende wet Zorg en Dwang. Vrijheidsbeperking wordt door Lunet zorg breed gedefinieerd: alles wat de hulpverlener voor de cliënt bepaalt en de cliënt zelf niet mag bepalen. Het toepassen van vrijheidsbeperkingen gebeurt te veel op routine en zonder kritische reflectie op het eigen handelen. De vraag of de maatregel het beste is voor de cliënt wordt onvoldoende gesteld.
Opdracht
Lunetzorg heeft de volgende verwachtingen geformuleerd:
- Medewerkers zijn zich bewust van hun verantwoordelijkheid in het toepassen, verminderen en voorkomen van vrijheidsbeperking.
- Overbodige vrijheidsbeperkingen zijn afgebouwd.
- Medewerkers hebben voldoende kennis over alternatieven.
- Medewerkers beheersen relevante kennis over (nieuwe) wetgeving (WGBO, BOPZ, BIG).
- Medewerkers leren met en van elkaar.
- Taken,verantwoordelijkheden en bevoegdheden van gedragskundigen en artsen zijn helder en gedragen.
- Het thema vrijheidsbeperking is ingebed in het inwerkprogramma van nieuwe medewerkers.
- Er is feedback op procedures en instructies zodat deze actueel blijven.
- Het beleidsstuk Vrijheidsbeperking? Nee, tenzij… wordt bewerkt tot een toegankelijke en praktische versie voor medewerkers.
- Optimaliseren van het onderhoud van kennis, vaardigheden en inzichten door opleiding en training.
- Verbeteringen worden geborgd in de reguliere manier van werken.
Doelgroepen
Het project richt zich op alle medewerkers binnen Lunetzorg.
Fasering
Door de omvang van de organisatie (ruim 2.000 medewerkers, 41 locaties) en de wens het interne leer- en verbetervermogen te versterken, vindt het project gefaseerd plaats. Vilans participeert met name in de eerste fase. Na een oriëntatieronde stellen de elf ‘WBC hoofden’ (een soort locatiemanagers) een projectgroep samen die verantwoordelijk is voor de uitvoer en resultaten op de eigen woningen. Daarbij hebben we gekeken naar diversiteit aan doelgroepen, dienstverlening en aantal en soorten vrijheidsbeperking. De verbeterteams krijgen in deze tranche intensieve ondersteuning door Vilans.
Verbeterteams ontmoeten elkaar tijdens conferenties, krijgen scholing en advies en wisselen kennis en ervaringen uit. We presenteren goede voorbeelden en nodigen experts uit, er is ruimte voor uitwisseling en er wordt gewerkt aan de (verdere) implementatie van het “Nee, tenzij…” beleid.
Daarnaast organiseert Vilans bijeenkomsten voor de hoofden en hun plaatsvervangers in het verbeterteam, een managementtraining en een bijeenkomst voor hoofden, gedragskundigen en artsen.
Deze eerste fase loopt van september 2010 tot september 2011.
Aanpak
- Lunetzorg stelt zelf interne projectgroepen (verbeterteams) samen.
- Vilans ondersteunt door maandelijkse voortgangsoverleggen en schriftelijke voortgangsrapportages.
- Vilans stelt instrumenten en kennis beschikbaar.
- Diverse bijeenkomsten gedurende het eerste jaar voor een zo groot mogelijk en volledig bereik.
Opbrengsten
- Meer bewustzijn in het handelen van medewerkers.
- Toegenomen kennis over bestaande en toekomstige wet- en regelgeving rond het omgaan met vrijheidsbeperking.
- Toegenomen kennis over interne beleidsdocumenten rond het thema vrijheidsbeperking.
- Afname van het aantal vrijheidsbeperkende maatregelen dat niet aan de criteria voldoet is afgenomen.
Samenwerkingspartners
Vanuit het netwerk van Vilans worden diverse experts ingehuurd (bijvoorbeeld professor Reinders, hoogleraar Ethiek aan de VU) en goede voorbeelden gepresenteerd van organisaties die zelf succesvol met het thema aan de slag zijn geweest.
Contactpersoon Vilans
Dr. Marjolein van Vliet, senior programmamedewerker Kwaliteit & Innovatie Gehandicaptenzorg bij Vilans en projectleider van de verschillende projecten rond vrijheidsbeperking.
Contactpersoon opdrachtgever
Stephan Bodde, directeur expertisecentrum bij Lunetzorg.
