Inclusie laten aansluiten op de lokale cultuur

‘De essentie van inclusie is wederkerigheid. Dat betekent dat je moet aansluiten bij de omgeving en de bestaande cultuur,’ zegt Henk van Driel, bestuurder van zorginstelling de Lichtenvoorde. Hij vergelijkt de Achterhoekse traditie van ‘naoberschap’ en ‘buurtmaken’ met het Rotterdamse ‘opzoomeren’. In een bepaalde cultuur ontstane tradities die een uitstekende voedingsbodem voor inclusie blijken te zijn.

Henk van Driel komt oorspronkelijk uit Rotterdam en is dus bekend met ‘opzoomeren’. De term is ontstaan in de Opzoomerstraat en kenmerkt zich door straatactiviteiten voor en door bewoners. Bewoners worden ondersteund door de (deel)gemeente en vaak ook door het opbouwwerk. Zo wordt inclusie een vrij natuurlijk verlopend proces. Het Twentse en Achterhoekse ‘naoberschap’ is van oorsprong veel ouder. De gezamenlijke noabers (buren in de brede zin) in een kleine, overwegend agrarische gemeenschap hebben noaberplicht: ze staan elkaar bij in raad en daad. Bij het ‘buurtmaken’ worden alle buren uitgenodigd om kennis te maken met nieuwe bewoners.

Profiteren van sociale cohesie

‘In regio’s zoals de Achterhoek is de sociale cohesie van oudsher veel groter dan in de grote steden. Mensen voelen er nog verantwoordelijkheid voor de gehandicapte medemens’, zegt Van Driel. Om hierop mee te liften, moeten zorginstellingen en cliënten natuurlijk wel bereid zijn mee te gaan in de geldende conventies en rituelen. Door aan te sluiten op de lokale cultuur heeft inclusie een belangrijk vervoermiddel te pakken.

Empowerment vergroten

Maar hoe geef je dat vorm in de praktijk? Henk van Driel: ‘Dat kan bijvoorbeeld door de supermarkt en de sportschool bij de dagelijkse gang van zaken te betrekken. Ook hebben we contacten met het UIT-bureau over het bezoeken van theatervoorstelling, concerten of voetbalwedstrijden. ‘Noabers’ participeren als vrijwilligers bij deze uitstapjes. Natuurlijk vraagt dit ook wat van de cliënten. Wij helpen ze door hun empowerment te vergroten. In de cliëntenraad leren ze debatteren en voor zichzelf opkomen. Belangenvereniging “Onderling Sterk” verzorgt daarvoor trainingen. Verder organiseren we themacafé’s waar cliënten en burgers elkaar ontmoeten en kunnen praten over belangrijke gezamenlijke thema’s.’

De mens is de maat voor de zorg

Werving en selectie van medewerkers en opleidingsbeleid zijn afgestemd op het specifieke karakter van De Lichtenvoorde. De organisatie heeft een eigen Academie waar de medewerkers hun competenties kunnen vergroten en vaardigheden verbeteren. De Lichtenvoorde werkt met zelfsturende teams en een relatief klein aantal managers. In samenwerking met andere organisaties is in 2009 de Alliantie M3 opgericht. De Alliantie keert zich tegen bureaucratisering en schaalvergroting. De mens is de maat voor de zorg en niet de regelgeving of financiering. Want een kleinschalige organisatie met gemotiveerde medewerkers, locaties in de wijk en verbondenheid met de samenleving is beter in staat inclusie handen en voeten te geven.

Lees meer over de Alliantie M3 (externe link)

Tags: participatie, zelfredzaamheid, inclusie