Zorgvuldig communiceren met familieleden

Introductie

Familieleden horen bij de cliënt; dat is vanzelfsprekend. Dat neemt niet weg dat zorgverleners soms worstelen met de familie. Beide willen het goede voor de cliënt, maar ze kunnen van inzicht verschillen over wat het goede precies is - of zou moeten zijn. Onderling komen de familieleden er ook niet altijd uit wat het goede is. In de dagelijkse praktijk kan het lastig zijn om met familieleden om te gaan. Welke mogelijkheden zijn er om optimaal met familieleden te communiceren?

Principes

Goed communiceren met familieleden levert veel op. Het vergroot hun betrokkenheid bij de zorg. Het sociale netwerk van de cliënt blijft langer intact. Je kunt familieleden bijstaan in het verdriet dat ze hebben door de ziekte van hun dierbare. En het biedt je meer houvast om goede zorg te bieden.

Aanpak

Deze wenken helpen je om zorgvuldig te communiceren met familieleden:

Maak afspraken

  • Betrek de familie zo vroeg mogelijk bij de zorg en maak afspraken met de familie over hun inzet en betrokkenheid.
  • Zet de gemaakte afspraken op papier. Neem ze op in het zorgplan of zorgleefplan en kijk af en toe met de familie of de afspraken nog gelden.

Blijf alert

  • Beschouw de familie niet als één blok, maar als een verzameling mensen van diverse pluimage.
  • Realiseer je dat jouw normen niet de normen van de familie hoeven te zijn.
  • Besef dat de cliënt en zijn familie een lange geschiedenis hebben met elkaar (inclusief eventuele problemen en spanningen).

Toon initiatief

  • Informeer de familie, ook als er geen concrete aanleiding voor is.
  • Laat familieleden in woord en gebaar weten dat ze altijd welkom zijn.
  • Maak de familie duidelijk wat ze wel en niet kan verwachten.
  • Laat familieleden hun eigen verwachtingen, twijfels, gevoelens en denkbeelden uitspreken.
  • Doe eens wat leuks of interessants voor en met de familie.
Resultaat

Door extra aandacht te besteden aan de familieleden, zijn zorgverleners uiteindelijk minder tijd kwijt aan de familiecontacten. Ze hoeven ‘minder uit te leggen'. Dat levert netto tijdwinst op die zorgverleners aan andere zaken kunnen besteden. Ook familieleden ervaren een proactieve houding als een positieve kwaliteitslag. Er gaat veel minder tijd op aan wissewasjes en verantwoording achteraf.

Meer weten

Documenten

De familie is terug (van nooit helemaal weggeweest) (pdf), Theo Royers, uit: Geron : tijdschrift over ouder worden & samenleving ; Jrg. 11  nr. 3 (sept.  2009) , p. 47-50
Een konvooi, zo noemen twee Amerikaanse gerontologen Kahn en Antonucci het netwerk van familie en vrienden dat in de levensloop met iemand meereist. Bij de geboorte is dat netwerk klein, geleidelijk dijt het uit. Door de jaren heen veranderen de rol en betekenis van die relaties. De meeste mensen hebben in elke levensfase een konvooi van een kleine tien mensen om zich heen. Hoe ouder mensen worden, hoe meer hun konvooi krimpt. De praktijk leert dat dit konvooi achterblijft als iemand in een instelling gaat wonen. Vilans streeft ernaar dat konvooi een zichtbare plaats te geven in het leven van cliënten in zorginstellingen.

Het Familieteam. Familieleden stemmen hun inbreng (meestal) onderling af (vlugschrift) (pdf) Kitty Oerbekke en Theo Royers, sept. 2010, 6 pag.
Familieleden werken met elkaar samen in het geven van zorg, aandacht en ondersteuning aan hun naaste, die in een psychogeriatrisch verpleeghuis woont. Dat blijkt uit het afstudeeronderzoek van Kitty Oerbekke van de Wageningen Universiteit. In dit vlugschrift vindt u haar meest opmerkelijke bevindingen.

Naar een familievriendelijke ouderenzorg (pdf), Theo Royers, uit: Denkbeeld ; Jrg. 21  nr. 2 (apr.  2009) , p. 8-12
Zorgorganisaties ontplooien steeds vaker initiatieven om familieleden van bewoners nauwer bij de zorg te betrekken en het bezoek aan de zorginstelling aantrekkelijker te maken. Vilans hield een peiling onder managers, familieleden en medewerkers naar de betrokkenheid van familieleden bij het dagelijks leven van bewoners.

Literatuur

Nieuws

Tags: communicatie, participatie, sociale netwerken, gesprekken, familieparticipatie, mentaal welbevinden