Geestelijke zorg is binnenkomen in kwetsbaar gebied

Martje Ruiter werkt in Groningen als geestelijk verzorger bij Zonnehuisgroep Noord, Zorggroep Westerkwartier, locaties Zuidhorn en Grijpskerk. De instelling had vanuit het verleden een protestants christelijke achtergrond en gaat respectvol om met ieders levensovertuiging en religie. Martje biedt geestelijke zorg aan voornamelijk dementerende ouderen. Die zorg geeft ruimte voor goede gesprekken…

Kringgesprekken

´Met ouderen die dat willen houd ik kringgesprekken. Ze worden uitgenodigd in een aparte ruimte, zodat ze er echt even uit zijn. We spreken dan bijvoorbeeld over het wonen in een zorgcentrum of hoe het vroeger thuis was. Of iemand vertelt over zijn tuin en dan maken we allemaal even mee wat er in die tuin groeit en bloeit. Een andere deelnemer aan het kringgesprek vertelt over het landje wat ze vroeger had en zo kan het gebeuren dat we met elkaar een tocht door de natuur maken.´

Kleine vieringen

´Kleine vieringen zijn meer religieus te duiden: we branden een kaars, lezen uit de bijbel en zingen liederen. Dat is voor veel ouderen vertrouwd en herkenbaar. Bij een moment voor gedachten of gebeden komen er vaak emoties boven, bijvoorbeeld verdriet om kinderen die niet meer naar de kerk gaan. Het gebeurt dat mensen vertellen dat ze nog steeds bidden voor hun kinderen en vertrouwen op de kracht die ze ontvangen om dat te kunnen blijven doen.´

Individuele gesprekken

´Die heb ik vaak op verzoek van verzorgenden en familie, maar ook wel spontaan. Zo sprak ik vandaag een meneer die blij was met het mooie herfstweer. Hij beleefde weer de bietenoogst en vertelde dat er met dit mooie weer goed geoogst kon worden. Ook vertelde deze meneer over de dankdag voor gewas en arbeid, die dag gaf hem de gelegenheid iets te kunnen delen van de rijkdom van zijn land: zo is de kring weer rond, zei hij.
Er zijn ook verdrietige gesprekken, bijvoorbeeld over de dood van een kind. De pijn kan zo groot zijn, dat iemand het leven niet meer zinvol vindt. Het gebeurt wel dat we in zo’n gesprek dingen kunnen benoemen waardoor een glimlach verschijnt of een trotse blik in de ogen, ja, zo is mijn kind.´

Het speciale van geestelijke zorg

´Als geestelijk verzorger begeleid ik mensen met zingeving- en levensvragen, ik ben me ervan bewust dat dat zwaar klinkt. Ik probeer het uit te leggen: soms word ik binnengelaten in een kwetsbaar gebied van iemand. Een gebied waar angst, schuld en schaamte, maar ook diepe vreugde bestaat. Ik ben dan uiterst behoedzaam en ervaar dat gebied als iemands 'heilige grond'. Als geestelijk verzorger mag ik op zoek gaan naar dat gebied, waar niets gemeten hoeft te worden, waar hoop en wanhoop mogen bestaan.´

Relatie met verzorgenden

´Met verzorgenden heb ik veel en graag contact. Zij signaleren en verwijzen naar mij door, maar stellen zelf ook vragen hoe ze iemand met zingeving- en levensvragen het beste kunnen benaderen. In het voorjaar van 2009 heb ik een intervisiegroep begeleid. Met negen verzorgenden werkzaam in kleinschalig wonen was dat een bijzondere ervaring! Tijdens deze intervisie kwam naar voren dat het bij zingeving- en levensvragen belangrijk is gewoon aanwezig te zijn en aandacht te geven, en niet zozeer om iets op te willen lossen. Een verzorgende zei: ik ga weer vaker bij iemand zitten om te luisteren, ook al vertelt iemand iets tien keer.´

Tags: levensverhalen, levensvragen, dialoog, mentaal welbevinden, communiceren