Beter samenwerken met informele zorgverleners

In geval van nood, bijvoorbeeld bij ziekte, bieden familieleden en bekenden vaak als eersten hulp en ondersteuning. Dat is over het algemeen ook wat een cliënt het liefste wil. Daarom is het belangrijk dat professionele zorgverleners hierbij aansluiten als zij hun opwachting maken. Ze doen er goed aan rekening te houden met de kennis, ervaring, beperkingen en mogelijkheden van de informele zorgverleners. Zo werk je prettig samen en daar hebben alle betrokkenen profijt van.

Samenwerken met informele zorg hoort bij het werkproces van professionele zorgverleners. Deze tips om beter samen te werken zijn op hen gericht; zorgorganisaties kunnen ze ook verwerken in hun visie en beleid.

Weet wie je voor je hebt

Informele zorgverleners vormen geen homogene groep. Ze leveren op verschillende manieren een bijdrage aan het welzijn van de cliënt. We onderscheiden:

• Mantelzorgers. Zij hebben een intensieve, persoonlijke relatie met de cliënt en brengen vaak veel kennis en ervaring in;
• anderen uit het sociale netwerk van de cliënt die wat minder intensieve hulp verlenen, die meer in de ‘tweede lijn’ zitten;
• vrijwilligers die bij aanvang van hun werkzaamheden geen persoonlijke band onderhouden met de cliënt en vanuit een georganiseerd verband werken.

Weet wat je kunt verwachten

De verschillende informele zorgverleners benader je op verschillende manieren. Zo kun je de expertise van mantelzorgers benutten en met hen samenwerken als partners in de zorg. Tegelijkertijd kun je opletten of zij niet overbelast raken.

Communicatie is het sleutelwoord

Het is een open deur, maar praat met mantelzorgers, familie en andere bekenden uit het sociale netwerk. Wederzijdse (voor)oordelen worden geslecht als je erover praat. Gebruik meerdere communicatiemiddelen naast elkaar, zoals een zorgschrift en persoonlijk contact.

Geef grenzen aan

Vrijwilligers en beroepskrachten hebben grenzen waaraan ze zich van hun organisatie moeten houden. Geef je eigen grenzen aan en respecteer die van de vrijwilliger. Wil je dat de vrijwilliger meer of andere taken krijgt? Wend je dan tot zijn of haar organisatie.

Als informele zorgverleners en professionals beter samenwerken kan dat de volgende voordelen opleveren:

• Professionals voorkomen sneller overbelasting van mantelzorgers.
• Mantelzorgers houden hun werk langer vol als ze zich gerespecteerd en betrokken voelen.
• Samenwerken vergroot de betrokkenheid van familieleden, andere bekenden uit het sociale netwerk van de cliënt en vrijwilligers die zich allen met plezier inzetten voor de cliënt en taken uitvoeren die gewenst en nodig zijn.
• De kwaliteit van leven van cliënten verbetert doordat zorgprofessionals beter inspelen op en meer aansluiten bij de wensen en behoeften van cliënten.

Links

Expertisecentrum Mantelzorg (externe link)
Het landelijk netwerk voor mantelzorg en mantelzorgondersteuning.

Respijtwijzer (externe link)
Website met 4000 aanbieders van respijtzorg door het hele land

Mezzo (externe link)
De landelijke vereniging voor mantelzorgers en vrijwilligerszorg

Zorg Beter met Vrijwilligers (externe link)
Project van Vilans in samenwerking met MOVISIE, Sting, Agora, ActiZ en VGN, organiseert verbetertrajecten voor verpleeg- en verzorgingshuizen en gehandicaptenorganisaties.

Eigen Kracht conferenties.(externe link) 
Deze methodiek geeft mensen de mogelijkheid om zelf, samen met familie, vrienden en andere bekenden, een plan te maken voor een oplossing of voor hulp. De hulpverlening sluit hier op aan.

Vrijwilligerswerk (externe link)
Vrijwilligerscentrales- of steunpunten kunnen doorverwijzen naar diverse vrijwilligersorganisaties die een aanbod hebben op het terrein van zorg- en dienstverlening. Een overzicht van de centrales is te vinden op deze website.

Socialekaart (externe link)
Een overzicht per provincie van de beschikbare sociale kaarten. De website is ontwikkeld door GGD Nederland, de Vereniging Openbare Bibliotheken en MEE Nederland.

Share Care zorgsite (externe link)
Een digitale vorm van communicatie tussen mantelzorgers, andere familieleden en zorgverleners. Op een persoonlijk afgesloten deel van de site stellen zij samen een rooster op en wisselen informatie uit.

Documenten

Inzet mantelzorg (externe link, pdf)
Rapport van SCP

Aantal vrijwilligers (pdf, externe link)
Pdf met informatie over het aantal vrijwilligers

Brochure ‘Drempelvrees bij Respijtzorg’ (externe link)
(W. van Lier. Expertisecentrum Mantelzorg, 2004). Deze geeft organisaties aanwijzingen om mantelzorgers beter te bereiken en de drempel naar respijtzorg te verlagen.

Informatie over een sociaal netwerk (externe link, pdf)
Rapport van het SCP

De handreiking ‘Werken aan netwerken’ (externe link, pdf)
(H. Keegstra-Nauta, 2009) Afstudeeronderzoek biedt een overzicht van diverse methoden om een netwerk in kaart te brengen. In de bijlagen zijn deze bijeen gebracht met daarbij ook aanbevelingen hoe het structureel onderdeel kan worden van het werkproces in de zorgorganisaties.

De lezing van Ied Dirksen over ‘Grenzen’ (externe link, pdf)
Uuitgesproken tijdens de gewestdagen van het Landelijk Steunpunt Vrijwillige Thuiszorg (LSVT), laat zien welke vragen en dilemma’s er leven rondom dit thema binnen vrijwilligersorganisaties in de zorg.