Ketensamenwerking verder verbeteren

Integrale zorg en ketensamenwerking bieden een mogelijkheid om de zorgvraag van een cliënt centraal te stellen. Die zorgvraag verandert gedurende het leven. Dat vereist dat de professionals hierin meebewegen, zowel inhoudelijk als organisatorisch. Het opzetten en onderhouden van succesvolle ketensamenwerking met vaak een veelheid aan ketenpartners is dan van wezenlijk belang om de cliënt optimaal van dienst te kunnen zijn. Maar met de vele partijen, belangen, rollen en taken is dat complex. Het Ontwikkelingsmodel voor Ketenzorg biedt hiervoor een leidraad voor alle doelgroepen en hun zorgvragen.

Het Ontwikkelingsmodel voor Ketenzorg bestaat uit twee onderdelen. Er worden in het model 89 elementen onderscheiden, geordend in negen clusters. Hierna vindt u een korte beschrijving van de fasen die doorlopen kunnen worden om een succesvolle ketensamenwerking op te zetten of deze te verbeteren.

De ontwikkelingsfasen

Fase 1: Initiatief- en ontwerpfase

De ketensamenwerking is opgestart of wordt geïntensiveerd. Er wordt gesproken over een gezamenlijk erkend probleem, alsmede de noodzaak en (on)mogelijkheden om hier gezamenlijk mee aan de slag te gaan. De doelgroep en het ketenproces zijn in kaart gebracht, evenals behoeften van klanten en diverse stakeholders. Het ambitieniveau, de motivatie van betrokkenen en de inzet van leiders bepalen de voortgang. Op basis van de ontstane ideeën en aanwezig vertrouwen maakt een multidisciplinair team een ontwerp voor een experiment of een project en legt men de samenwerking eventueel vast in een samenwerkings- of intentieverklaring.

Fase 2: Experiment- en uitvoeringsfase

Er worden projecten of experimenten uitgevoerd. Doelen en inhoud van de ketensamenwerking worden aangescherpt en vastgelegd in afspraken en zorgpaden. Ketenpartners bereiken afstemming middels een ketenoverleg en door het benoemen van een persoon met een coördinerende rol. Gegevens over werkwijzen, doelgroepen en kennis en kunde worden uitgewisseld. Resultaten worden geëvalueerd waarna bijstelling plaatsvindt. Randvoorwaarden voor projecten zijn afgewogen en middels gezamenlijke afspraken of middelen gedekt.

Fase 3: Uitbouw- en monitoringsfase

De projecten zijn ingebed in of volgroeid tot een ketenprogramma. Afspraken over inhoud, taken en rollen en de organisatie van zorg zijn helder en liggen vast. Samenwerking is niet vrijblijvend. De resultaten worden systematisch gemonitord en verbeterpunten opgepakt. De bereikte populatie is in kaart gebracht. Er ontstaan meer initiatieven tot gezamenlijkheid zoals scholingsprogramma’s. Financiering van de zorg op basis van structurele en reguliere middelen is het uitgangspunt. Er is een blijvend commitment aan de benodigde inzet en ambitie.

Fase 4: Verduurzamings- en transformatie fase

De ketenzorg vormt de reguliere werkwijze en zorg. Een coördinatiepunt op ketenniveau is operationeel, informatie wordt gedeeld, overgedragen en teruggekoppeld. Organisatorische structuren transformeren of zijn nieuw ontworpen rondom de ketenzorg. Financiering is geregeld in integrale ketencontracten tussen aanbieder(s) en financiers. Er is sprake van continue verbetering en analyse van klant- en stakeholderbehoeften. Op succesvolle resultaten wordt verder gebouwd. Nieuwe samenwerkingsmogelijkheden worden verkend en gewogen. Een monitorings- en benchmarksysteem laat periodiek zien waar resultaten geborgd zijn en waar verbetering mogelijk is.

Het Ontwikkelingsmodel voor Ketenzorg kan op verschillende wijzen gebruikt worden:

• Als diagnose-instrument, wanneer de elementen van het model geordend in de clusters als spiegel voor de praktijk worden benut. De ontwikkelingsfasen zijn bruikbaar om de keten te positioneren en in gesprek te komen over wat verbeterpunten zijn.
• Het model is vooral bruikbaar als verbeter- en managementtool en biedt eveneens handvatten voor evaluatieonderzoek of verbeterprogramma’s voor ketens.

Vilans heeft het model al bij meer dan 80 verschillende ketens getoetst (zowel chronisch als acute ketens). Hoe verschillend ketens ook zijn, de negen clusters, de 89 elementen en de vier fasen blijken steeds zeer relevant te zijn.

Links

A four phase development model for integrated care services in the Netherlands (externe link)
Minkman, M.M.N, C.T.B. Ahaus, en R. Huijsman, ‘A four phase development model for integrated care services in the Netherlands’. In BMC Health Services Research (2009), mart, nr. 42, pp. 1-11.

Modellen voor ketenkwaliteit (externe link) 
Mirella Minkman, Kees Ahaus en Robbert Huijsman. Ketenzorg in perspectief, pag 277 – 291. Elsevier gezondheidszorg, Amsterdam 2009

Ketenzorg; doen en doorpakken (externe link)
Anja van der Aa. Ketenzorg in perspectief, pag 341 – 349. Elsevier gezondheiszorg, Amsterdam 2009