Beleid voor familieparticipatie invoeren

Er zijn goede redenen om extra aandacht te besteden aan familieparticipatie:

Sociaal netwerk cliënt

De familie maakt deel uit van het netwerk van de cliënt of de bewoner. Belangrijk is om dit netwerk ook in zijn nieuwe (woon)zorgsituatie in stand te houden. Zo helpt u de cliënt om een volwaardige plek in zijn sociale omgeving te behouden.

Informatie over de cliënt

Familie weet vaak meer over de cliënt dan de organisatie. Hun informatie helpt u om verantwoorde zorg te geven op de vier levensdomeinen. Dat is vooral belangrijk als de bewoner zelf zijn wensen en behoeften niet goed kan verwoorden.

Sfeer en gezelligheid

Familieleden kunnen voor leven in de brouwerij zorgen. Zij brengen het sociale leven in uw organisatie en zorgen voor sfeer en gezelligheid. Uw cliënten én medewerkers profiteren daarvan.

Handen die helpen

Veel organisaties komen - nu of in de toekomst – handen tekort. De inzet van familie is hard nodig om uw cliënten kwaliteit van leven te bieden.

Familieparticipatie vraagt om acties op verschillende terreinen. Vaak is een enkel, op zichzelf staand initiatief niet genoeg. Dit zijn de stappen:

Stap 1. Vorm een klein projectteam

Trek als team de kar, maak successen zichtbaar en hou bij wat de resultaten zijn.

Stap 2. Zorg voor een visie

Formuleer een brede visie op familieparticipatie waarin iedereen zich herkent. Betrek daarbij koplopers in de organisatie. Dat vergroot het draagvlak.

Stap 3. Maak een plan van aanpak

Beschrijf concreet hoe de organisatie familieparticipatie gaat vormgeven. Focus op verschillende onderdelen. Denk bijvoorbeeld aan communicatieve vaardigheden van medewerkers (zoals conflicthantering). De fysieke omgeving (zoals een gezellige ambiance). En technische oplossingen (zoals CC-Net). Stel elkaar kritische vragen. Zijn er misschien ook nadelen aan de nieuwe werkwijze en hoe zijn die op te lossen? Hoe gaan we familieparticipatie eerst op kleine schaal uitproberen?

Stap 4. Outilleer de mensen

Zorg er als management voor dat medewerkers in staat zijn om te handelen. Denk aan voldoende tijd, taken die helder zijn en de mogelijkheid tot scholing.

Stap 5. Communiceer en enthousiasmeer

Laat zien wat de plannen zijn. Neem mensen daarin mee - ook degenen die twijfelen. Besteed aandacht aan eventuele weerstanden. Zorg voor goed voorlichtingsmateriaal over wat familie kan betekenen binnen de zorginstelling. Maak ook een duidelijke taakomschrijving voor mantelzorgers. Voorkom misverstanden over waar hun verantwoordelijkheden liggen (bijvoorbeeld als het gaat om verpleegtechnische handelingen.

Stap 6. Zorg voor succes

Zorg ervoor om met kleine stappen op korte termijn successen te boeken. Vier de successen.

Stap 7. Evalueer

Kijk of dat wat voor ogen staat inderdaad is gehaald. Doe dat ook tussentijds. Stuur eventueel bij. Bedenk van tevoren wat en hoe u gaat meten. Belangrijke vragen zijn: heeft de actie geleid tot verbetering? Wat ging goed? Wat ging niet goed? Wat kunnen we daarvan leren? Willen we de verandering opnemen in het dagelijks handelen van alle medewerkers? Zijn er kleine aanpassingen nodig?

Stap 8. Veranker de familieparticipatie

Zorg ervoor dat de aandacht niet verslapt. Beschrijf altijd in het zorgplan wat de rol van de familie is en welke afspraken daarover zijn gemaakt. Zet het onderwerp regelmatig op de agenda van het overleg tussen zorgverlener en in het overleg met mantelzorgers. Kijk of alles nog loopt zoals afgesproken en los eventuele problemen op. Stel eventueel een speciale coördinator familieparticipatie aan die expliciet de vinger aan de pols houdt.

Deze resultaten kunt u verwachten van een beleid voor familieparticipatie:

1. Zorgverleners zijn uiteindelijk minder tijd kwijt aan het onderhouden van de contacten met de familie. De gewonnen tijd kunnen zij aan andere zaken besteden.
2. Familieleden beoordelen de proactieve houding als een positieve kwaliteitsslag. Er gaat minder tijd op aan allerlei wissewasjes en aan verantwoording achteraf.

Een prettige ontmoetingsplek (restaurant, grand café) maakt dat er meer familieleden over de vloer komen. En dat ze langer blijven.

Documenten

De familie is terug (van nooit helemaal weggeweest) (pdf), Theo Royers, uit: Geron : tijdschrift over ouder worden & samenleving ; Jrg. 11  nr. 3 (sept.  2009) , p. 47-50
Een konvooi, zo noemen twee Amerikaanse gerontologen Kahn en Antonucci het netwerk van familie en vrienden dat in de levensloop met iemand meereist. Bij de geboorte is dat netwerk klein, geleidelijk dijt het uit. Door de jaren heen veranderen de rol en betekenis van die relaties. De meeste mensen hebben in elke levensfase een konvooi van een kleine tien mensen om zich heen. Hoe ouder mensen worden, hoe meer hun konvooi krimpt. De praktijk leert dat dit konvooi achterblijft als iemand in een instelling gaat wonen. Vilans streeft ernaar dat konvooi een zichtbare plaats te geven in het leven van cliënten in zorginstellingen.

Het Familieteam. Familieleden stemmen hun inbreng (meestal) onderling af (vlugschrift) (pdf) Kitty Oerbekke en Theo Royers, sept. 2010, 6 pag.
Familieleden werken met elkaar samen in het geven van zorg, aandacht en ondersteuning aan hun naaste, die in een psychogeriatrisch verpleeghuis woont. Dat blijkt uit het afstudeeronderzoek van Kitty Oerbekke van de Wageningen Universiteit. In dit vlugschrift vindt u haar meest opmerkelijke bevindingen.

Naar een familievriendelijke ouderenzorg (pdf), Theo Royers, uit: Denkbeeld ; Jrg. 21  nr. 2 (apr.  2009) , p. 8-12
Zorgorganisaties ontplooien steeds vaker initiatieven om familieleden van bewoners nauwer bij de zorg te betrekken en het bezoek aan de zorginstelling aantrekkelijker te maken. Vilans hield een peiling onder managers, familieleden en medewerkers naar de betrokkenheid van familieleden bij het dagelijks leven van bewoners.

Literatuur

Nieuws