Factoren die familieparticipatie in de weg staan

Bij familieleden/vrienden en de organisatie kunnen allerlei factoren familieparticipatie in de weg staan. Welke zijn dat?

Belemmeringen bij familieleden en vrienden

• Vaak hebben familie en vrienden een drukke agenda met werk-, studie- en zorgverplichtingen. Zij kunnen zich daarvan niet altijd losmaken. Vooral niet als er ook nog gereisd moet worden om te participeren.
• Ze leggen zich soms beperkingen op. Ze veronderstellen ten onrechte dat ze niet altijd welkom zijn. Ze denken dat er een bezoekregime bestaat zoals in veel ziekenhuizen.
• Mensen hebben soms een soort ‘instellingsvrees’. Ze vinden het moeilijk om aan te zien dat hun naasten niet meer zijn zoals ze waren en ook nog eens pijn en verdriet hebben.

Belemmeringen in de organisatie

• Er moet veel in weinig tijd. Contact onderhouden met de familie wordt soms ervaren als iets extra’s. Vaak is de familie niet bereikbaar op tijdstippen dat het de zorg uitkomt om te bellen.
• Contact houden en communiceren met familie vindt niet iedereen even gemakkelijk.
• De fysieke omgeving draagt soms weinig bij in het aanmoedigen van meer familieparticipatie. Denk aan een ongezellige ambiance en aan restaurants die maar beperkt open zijn.
• De meeste zorginstellingen zijn veel toegankelijker dan de familie denkt; alleen maken ze dat onvoldoende duidelijk.

Er zijn drie historische redenen waarom de familie niet altijd gezien wordt als natuurlijke partner van zorgverleners:

• De beroepshouding en beroepsinzichten van toen. ‘Wie kan het nou beter weten dan de professional’?
• De nadruk op zelfredzaamheid en autonomie van de cliënt: ‘de familie moet zich er niet mee bemoeien’. Die trend heeft de afgelopen twintig jaar de zorg gedomineerd.
• De ziekenhuisopzet van voorheen. Denk aan beperkte bezoekuren en 12 tot 20 mensen op zaal. Privacy of iets doen samen was er niet bij. Deze opzet is in het geheugen van veel mensen gegrift die vroeger bij hun (groot)ouders op bezoek gingen. Deze beeldvorming is bij deze groep moeilijk om te buigen.

Documenten

De familie is terug (van nooit helemaal weggeweest) (pdf), Theo Royers, uit: Geron : tijdschrift over ouder worden & samenleving ; Jrg. 11  nr. 3 (sept.  2009) , p. 47-50
Een konvooi, zo noemen twee Amerikaanse gerontologen Kahn en Antonucci het netwerk van familie en vrienden dat in de levensloop met iemand meereist. Bij de geboorte is dat netwerk klein, geleidelijk dijt het uit. Door de jaren heen veranderen de rol en betekenis van die relaties. De meeste mensen hebben in elke levensfase een konvooi van een kleine tien mensen om zich heen. Hoe ouder mensen worden, hoe meer hun konvooi krimpt. De praktijk leert dat dit konvooi achterblijft als iemand in een instelling gaat wonen. Vilans streeft ernaar dat konvooi een zichtbare plaats te geven in het leven van cliënten in zorginstellingen.

Het Familieteam. Familieleden stemmen hun inbreng (meestal) onderling af (vlugschrift) (pdf) Kitty Oerbekke en Theo Royers, sept. 2010, 6 pag.
Familieleden werken met elkaar samen in het geven van zorg, aandacht en ondersteuning aan hun naaste, die in een psychogeriatrisch verpleeghuis woont. Dat blijkt uit het afstudeeronderzoek van Kitty Oerbekke van de Wageningen Universiteit. In dit vlugschrift vindt u haar meest opmerkelijke bevindingen.

Naar een familievriendelijke ouderenzorg (pdf), Theo Royers, uit: Denkbeeld ; Jrg. 21  nr. 2 (apr.  2009) , p. 8-12
Zorgorganisaties ontplooien steeds vaker initiatieven om familieleden van bewoners nauwer bij de zorg te betrekken en het bezoek aan de zorginstelling aantrekkelijker te maken. Vilans hield een peiling onder managers, familieleden en medewerkers naar de betrokkenheid van familieleden bij het dagelijks leven van bewoners.

Literatuur

Nieuws