Gelijkwaardigheid van belang bij patiëntenparticipatie
‘Wij herkenden dat eerst helemaal niet’, zegt ze. ‘We dachten dat we ons gelijkwaardig opstelden.’ Waar het hem in zat, konden de deelnemers aan de focusgroep niet goed onder woorden brengen. Daarom besloten de praktijkondersteuners om video-opnames te maken van de spreekuren en die met elkaar te analyseren en daar ook de huisarts uit het team voor uit te nodigen. Anneke vertelt: ‘Nog steeds zagen we zelf ook niet een-twee-drie waar het hem in zat, maar uiteindelijk hebben we het ontdekt. We vragen wél hoe het gaat, vertellen wat gedaan of besproken gaat worden in het consult, maar vragen niet wat de patient zelf wil bespreken.’
Patiënt vragen stellen
De praktijkondersteuners dachten dus dat er in de consulten sprake was van gelijkwaardigheid, dat ze zich toegankelijk opstelden en dat ze zo’n zorgplan samen met de patiënten opstelden. Die hadden juist het idee dat de zorgverlener het plan maakt en dat zij het maar moesten uitvoeren. ‘We leggen nu de verantwoordelijkheid meer bij de patiënt. Bijvoorbeeld door voordat we beginnen de patiënt te vragen of hij zelf nog punten of opmerkingen heeft.’
Zelfmanagement bevorderen
De patiënt meer verantwoordelijk maken voor het zorgplan en je als zorgverlener gelijkwaardig op stellen, komt voort uit ontwikkelingen van de laatste jaren. Zelfmanagement bevorderen, de patiënt in het proces betrekken: dat hoort daar allemaal bij. Anneke: ‘We kijken niet alleen naar de medische kant, maar ook naar de sociale en emotionele aspecten. Ook leefstijl en gedrag beïnvloeden het verloop van de ziekte. Waar haalt de patiënt de motivatie vandaan om zich aan bepaalde leefregels te houden? Dat zijn onderwerpen die we bespreken.’
Oplossen
Het blijft lastig om mensen te motiveren om leefregels aan te houden waarvan het effect pas in de toekomst merkbaar wordt, zegt Anneke. ‘Iemand met diabetes kan in de toekomst hart- en vaatziekten krijgen, maar dat voelt hij nu nog niet’, illustreert ze. ‘We hebben gemerkt dat het helpt als je letterlijk herhaalt wat de mensen zeggen. Als iemand vertelt dat stress de oorzaak van zijn hoge bloeddruk is, vragen we: Denkt u dat de hoge bloeddruk door de stress komt? Daardoor voelt de patiënt zich gehoord en kun je verder met de vraag: Hoe wilt u dat gaan oplossen?’
Net even anders
De patiënten met diabetes die de praktijkondersteuner ziet, komen meestal voor een jaarcontrole, voor metingen of voor uitslagen. Toch komen sommige patiënten zelden voor het spreekuur opdagen. Juist om hen beter te bereiken, zijn de zorgverleners uit Hoensbroek hun onderzoek begonnen. Anneke: ‘We hopen die opkomst nu te verbeteren door meer aan te sluiten op de belevingswereld van de patiënt en letterlijk te vragen of de zorg overeenkomt met wat ze willen. Niet in routine vervallen, het net even anders doen. Dat maakt het verschil.’
Tags: chronisch zieken, kwaliteit van zorg, patiëntenparticipatieContactpersoon
