Naar een goed programma van eisen voor een zorggebouw

In gezondheidscentrum Tanthof in Delft zijn huisartsen, fysiotherapeuten, een apotheek en de jeugdgezondheidszorg gevestigd. Het pand wordt binnenkort verbouwd. De praktijk voor fysiotherapie vroeg Vilans mee te denken met eisen die nodig zijn voor een toegankelijk en gebruiksvriendelijk gebouw.

Een verbouwing is het moment om een programma van eisen op te stellen voor het pand. Het Bouwbesluit, waar alle gebouwen aan moeten voldoen, bevat minimale eisen, maar dit maakt niet dat het pand straks prettig in gebruik is. Daarvoor moet je verder kijken en de wensen en eisen van de dagelijkse gebruikers meenemen. De therapeuten weten zelf het best hoe die dagelijkse praktijk er uit ziet.

Maar het maken van een programma van eisen is voor hen geen dagelijkse kost. Fysiotherapeut Raymond van der Hout: ‘We waren geneigd om vooral na te denken over aspecten die nu niet handig zijn. Het is juist ook belangrijk om eisen op te stellen over aspecten die nu goed zijn en straks wéér goed geregeld moeten zijn.’

Werken met persona’s en scenario’s

Raymond van der Hout: ‘Bij ons komen natuurlijk meer mensen met een beperking dan in een gemiddeld gebouw. Wij willen dat zij zich even welkom voelen als mensen zonder beperking. Vilans adviseerde ons om te werken met persona’s en scenario’s. Persona’s zijn fictieve personen die onze cliënten vertegenwoordigen.

We hebben scenario’s uitgeschreven van hoe deze persona’s en medewerkers het pand gebruiken. Welke handelingen en gebeurtenissen vinden er plaats? Wat betekent dit voor de eisen die je aan het pand moet stellen? Denk bijvoorbeeld aan de bewegwijzering, draaicirkels en de capaciteit van de lift en de toiletgroep. De scenario’s waren een heel snel en eenvoudig hulpmiddel.’

Een prettig verblijf in het gebouw

Naast de praktische zaken zijn ook belevingsaspecten belangrijk. Een smaakvol ingericht en licht gebouw is een goed visitekaartje. Het draagt bij aan het vertrouwen dat je professioneel geholpen zult worden en maakt je bezoek aan het gezondheidscentrum aangenamer. Sommige cliënten zitten bijvoorbeeld niet graag in de wachtkamer van de huisarts, omdat daar veel zieke mensen komen. Een eigen wachtkamer voor de andere disciplines is dan wenselijk.

Eisen concreet maken

Hoe je de eisen formuleert is erg belangrijk. Maak ze zo specifiek mogelijk. De eis ‘de ruimte moet voldoende groot zijn’ is bijvoorbeeld niet concreet genoeg. Bedenk vooraf: Hoe groot is ‘voldoende groot’ en wat moet er in de ruimte mogelijk zijn? Formuleer aan de hand daarvan minimale eisen en afmetingen.

Denk bij iedere eis goed na: staat hier wat ik bedoel? In het programma van eisen van de fyisotherapiepraktijk stond bijvoorbeeld eerst ‘De behandelkamer voor de bekkenfysiotherapeut bevindt zich zo dicht mogelijk bij het personeelstoilet.’ De praktijk bedoelde hiermee eigenlijk dat een cliënt die bij de bekkenfysiotherapeut onder behandeling is, ongezien het toilet moet kunnen bezoeken. Door dit expliciet te maken weet een architect beter waar hij op moet letten.

Tags: bouw en verbouw, toegankelijkheid