Een kleinschalige woonvorm opzetten

Iedereen kan of moet zichzelf kunnen zijn in een huiselijke, herkenbare omgeving. Ook mensen met een beperking, dementie of een chronische ziekte en anderen die zorg nodig hebben. De kleinschalige woonomgeving voor groepjes mensen die zorg nodig hebben ziet er dan ook net zo uit als een ‘gewoon’ woonhuis en is ook zo ingericht.

De woningen staan vaak in gewone woonwijken en de bewoners huren dikwijls de woonruimte zelf van de woningcorporatie of zorginstelling. Zij hebben een kamer die ze naar eigen smaak kunnen inrichten. Dit alles versterkt het gevoel dat de bewoner niet in een instelling, maar in zijn of haar eigen huis woont. De beperkte schaalgrootte maakt het makkelijker om in te spelen op individuele behoeftes en wensen.

Globaal zijn er zes stappen te zetten als u een kleinschalige woonvorm wilt ontwikkelen. Uw specifieke situatie bepaalt of u ze in deze volgorde zet.

1. Het initiatief nemen
   In deze stap formuleert u uw visie en vertaalt die in een programma van wensen. U bepaalt of de beoogde regio en locatie geschikt zijn en welke samenwerkingspartners nodig zijn. Hoeveel budget is er en  waar komt dat vandaan;  en hoe ziet de projectorganisatie eruit?
2. Een programma van eisen opstellen
   Samen met de betrokkenen in het project formuleert u een programma van eisen met mogelijke bouwkundige varianten voor de vormgeving en andere specifieke eisen. In deze stap zoekt u ook een geschikte bouwkavel of een geschikt gebouw en toetst u of uw plannen haalbaar zijn. Lees meer onder HOE – Een kleinschalige woonvorm vormgeven en inrichten.
3. Het ontwerp maken en de bouw aanbesteden en uitvoeren
   Deze stap loopt parallel aan stap 4. Als u bouwt of verbouwt, selecteert u nu de architect en organiseert u het ontwerpproces. Toets regelmatig samen met de betrokkenen of het ontwerp nog voldoet aan de visie en het programma van eisen. De financiering, vergunning en aanbesteding zijn nu aan de orde. Tijdens het bouwproces bewaakt u de kosten.
4. De woon- en zorgorganisatie uitwerken, de ingebruikname voorbereiden
   Deze stap loopt parallel aan stap 3. Hierin stelt u vast hoe kleinschalig wonen in uw organisatie wordt ingebed, u bepaalt de grootte en de samenstelling van het team, en wat de medewerkers moeten kunnen. Wanneer er sprake is van een overgang van grootschalig naar kleinschalig wonen dan is het verstandig om al eerder te beginnen met het voorbereiden van medewerkers op het werken in een kleinschalige woonvorm. Verder selecteert u cliënten, richt u de woning in en regelt contracten en vergunningen.
5. De woonvorm in gebruik nemen
   Bewoners, de medewerkers, de mantelzorgers en vrijwilligers komen in een nieuwe omgeving, in nieuwe verhoudingen. Wat is er nodig om de ingebruikname voorspoedig te laten verlopen? Hoe betrekt u anderen bij uw kleinschalige woonvorm?
6. Evalueren
   Wanneer u nog eens een dergelijk project wilt opzetten en om te zien of de gang van zaken in de woonvorm aansluit bij de oorspronkelijke visie, is het raadzaam na ongeveer een jaar de verschillende onderdelen van de woonvorm te evalueren.

Meer weten? De publicatie 'Kleinschalig wonen: een full-service pakket' gaat dieper in op de zes stappen voor het ontwikkelen van een kleinschalige woonvorm. Of kom naar de themabijeenkomsten over kleinschalig wonen.

Het stappenplan leidt tot een kleinschalige groepswoning die eruit ziet als een gewoon huis en waar:

• De bewoner in voor- en tegenspoed bewoner blijft;
• Bewoners een gewoon huishouden voeren;
• De bewoner zoveel mogelijk regie heeft over inrichting van zijn of haar dagelijks leven;
• Het personeel onderdeel van het huishouden is;
• De bewoners met elkaar een groep vormen.

Links

Databank Wonen-Zorg (externe link)
Databank met de woonzorgprojecten in Nederland. Deze databank is een initiatief van Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg.

Stichting Architectenonderzoek Gebouwen Gezondheidszorg (externe link)
Nieuws, studieonderwerpen en publicatieoverzicht over onder andere het stagg-model.

Platform Kleinschalig Wonen (externe link)
Website van het Tijdschrift voor Verzorgen en Zorgvisie met een overzicht van veelgestelde vragen.

TNO Centrum Zorg en Bouw (externe link)
Ondersteunt partijen die bouwen in de zorg met advies op maat.

Documenten

Thuis op de zorgboerderij: handreiking kleinschalig wonen voor ouderen met dementie (pdf, 36 pag, 1,62 MB).
Brochure van de Taskforce Multifunctionele Landbouw voor als u zich afvraagt of het starten van een zorgboerderij iets voor u is.

U heeft Adobe Reader nodig om de pdf-bestanden op deze pagina te kunnen openen.