Twitter
Facebook
LinkedIn
Google+
E-mail

Bestuurders geven hun kijk op governance

Lees wat bestuurders van zorginstellingen zeggen over governance en hoe ze omgaan met toezicht, verantwoording, sturing en inkoop

In een serie van interviews gaan 8 bestuurders in op 1 van de 4 gebieden van governance: toezicht, verantwoording, sturing en inkoop. Samen met Annemiek Stoopendaal, assistant professor Organizational Anthropology in Health Care aan Erasmus Universiteit Rotterdam, reflecteren we op het thema governance en de interviews. Welke veranderingen zien we? Wat zeggen bestuurders? Welke vragen zijn er? In dit interview staat een samenvatting en reflectie.

Toezicht

Op gebied van toezicht interviewden we Willem Marcelis, De Posten en Marius Buiting, NVTZ. Beiden vinden dat de toezichthouder dichterbij de samenleving moet staan. Het gaat er volgens hen om dat een toezichthouder een duidelijke visie heeft op de samenleving en op welke manier de organisatie daaraan bijdraagt.

‘De connectie met de buitenwereld moest worden versterkt. […] Daarbij zijn we meer gericht op samenwerking dan op concurrentie.’ - Willem Marcelis

‘De toezichthouder moet veel meer de organisatie in en de organisatie uit.’ - Marius Buiting

Daarnaast wordt opgemerkt dat de maatschappelijke waarde het uitgangspunt van toezichthouders moet zijn. ‘De toezichthouder dient te letten op de besturing en versturing van de organisatie; ook moet hij anticiperend zijn op wat er in de samenleving gebeurt. Sluit hetgeen de organisatie doet nog aan op wat nodig is? Doet ze nog de juiste dingen? Die vragen moet de toezichthouder stellen. Dat is dus heel iets anders dan wat toezichthouders nu veelal doen, namelijk zaken achteraf goedkeuren. Dat leidt nergens toe.’ - Marius Buiting

Verantwoording

We spraken met Remco Bakker, Raphaëlstichting en Anneke Asberg, Marente over verantwoording. Zij noemen beiden het belang van vraaggericht werken en verantwoording aan de burger.

Remco Bakker geeft aan: ‘We zijn nooit aanbodgericht gestart met een locatie, altijd op vraag van iemand uit de buurt, dan wordt het levensvatbaar. Het dwingt je om de verbinding te maken en het zijn primair de werknemers die dit doen.’

‘[…] cliënten ondersteunen in eigen regie in plaats van ze alles uit handen te nemen […] veel mantelzorgers zijn al verder dan wij […] Ze voelen zich al onderdeel van ons team.’ - Anneke Asberg

Sturing

Het thema ‘sturing’ bespraken we met Jan Duenk, Abrona en Patrick Knapen, GGZ West Noord-Brabant. Duenk en Knapen geven aan niet te hiërarchisch te sturen, maar veel verantwoordelijkheid bij hun eigen medewerkers te leggen. ‘Onze medewerkers hebben veel zicht op wat er gebeurt in de wijken en bij hen hoort ook de verantwoordelijkheid’, aldus Knapen.

Beide bestuurders zeggen in plaats van sterk te willen sturen, juist los te laten. De focus ligt hierbij op het vertrouwen en faciliteren van de eigen medewerkers. Waarbij Knapen ook aangeeft dat ‘In control zijn niet hetzelfde is, als overal met je neus bovenop zitten […] we zijn van bolwerk naar netwerk gegaan’.

‘Je moet als bestuurder beseffen dat je niet meer ‘in control’ bent en dat dit juist goed is […] In het veranderende veld is loslaten belangrijker dan sturen.’ - Jan Duenk

Inkoop

Don van Sambeek, zorgcoöperatie Tot uw dienst en Olivier van Noort, Menzis verkenden in hun interview het onderwerp inkoop. Zij zien ontschotting en samenwerking als oplossingsrichtingen. Ontschotting in de vorm van populatiebekostiging en sturen op uitkomsten. Samenwerking met burgers en met burgerinitiatieven of zorgcoöperaties, maar ook tussen gemeenten en zorgaanbieders. ‘Het was alom concurrentiedenken. Nu worden ze (zorgaanbieders, red.) vriendelijker […] Ik verwacht dat we nu wel tot een contract zullen komen met CZ.’ - Don van Sambeek

‘We moeten er samen uitkomen om te zorgen dat cliënten geholpen worden, zonder last te hebben van de vraag of het geld uit het ene of het andere potje komt.’ - Olivier van Noort

Bestuurders geven hun kijk op governance

Nieuwe governance is begin van leerproces

Ter reflectie op de reeks interviews spraken we met Annemiek Stoopendaal, assistant professor Organizational Anthropology in Health Care aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Annemiek is tevens betrokken bij het project ‘Goed Bestuur’ van de IGZ. Vanuit die achtergrond volgde ze de reeks interviews op de voet.

Het ‘knutselen’ is de vernieuwing

De geïnterviewde bestuurders geven ons een kijkje in de keuken en dat is zeker vooruitstrevend te noemen. Zo zegt ook Annemiek Stoopendaal over de interviews: ‘Het vernieuwende is dat bestuurders durven te laten zien dat ze aan het ‘knutselen’ zijn. Annemarie Mol, professor ‘Anthropology of the Body’ aan de UvA noemt dat ook wel tinkering in haar werk. Dat knutselen, dáár zit volgens Annemiek Stoopendaal de vernieuwing.’

Ondanks deze vooruitstrevendheid valt het haar op dat de meerderheid van de bestuurders nog wel binnen de structuren van haar/zijn eigen organisatie praat en denkt. De bestuurders beamen allemaal dat er buiten de eigen organisatie gekeken moet worden en dat er gezocht moet worden naar samenwerking. Ook wordt vaak de verantwoordelijkheid van professionals en burgers genoemd. Dit blijft men echter wel zeggen met de eigen organisatiestructuren en –grenzen in het achterhoofd. Ze kijken vanuit hun eigen organisatie naar samenwerking.

Hoe realiseert u ‘Goed Bestuur’?

Het thema ‘Goed Bestuur’ staat in de belangstelling van Ministerie van VWS. NZA en IGZ hebben de opdracht gekregen toe te zien op ‘Goed Bestuur’. Ook zij zoeken naar mogelijkheden daartoe en experimenteren met systeemtoezicht, gesprekken met bestuurders en zelfevaluatie. De WRR stelt een drieluik voor waarin de raad van toezicht en raad van bestuur samenwerken met de cliëntenraad/OR/Wmo-raad. Ook de rol van externe toezichthouders is onderwerp van vernieuwing in de Academische Werkplaats Toezicht van de IGZ.

Annemiek Stoopendaal geeft aan dat bestuurders in de praktijk te maken hebben met een aantal spanningsvelden. Deze formuleert zij in de vraagstukken:

  • Hoe houdt u toezicht op een positieve manier?
  • Hoe houdt u de balans tussen veiligheid en vrijheid?
  • Hoe voorkomt u dat een oplossing een dogma wordt?

Leren vanuit exnovatie

Nieuwe manieren van innoveren leggen de nadruk op leren van wat er goed gaat. Een voorbeeld is de Safety-II benadering van Hollnagel & Braithewaite, waarin zij ervoor pleiten te focussen op wat er goed gaat, in plaats van op wat er fout gaat. Van ‘voorkomen dat er iets fout gaat’ naar ‘zorgen dat alles goed gaat.’

Een daarbij passend concept is ‘exnovatie’ uitgewerkt door Jessica Mesman, associate professor ‘Technology and Society Studies’ aan Universiteit Maastricht, waarbij de focus niet ligt op iets nieuws toevoegen aan de werkpraktijk (innovatie), maar juist op het leren van dat wat al aanwezig is in de organisatie. Het is de dagelijkse gang van zaken op de werkvloer waar we van leren.

Leren van innovaties

De innovatieve oplossingen waar naar gezocht wordt, ziet men in de praktijk regelmatig als eindstation. Het is echter belangrijk om te blijven leren van innovaties, de consequenties te zien en indien nodig verder te innoveren. Een innovatie op zich is dus nooit het eindpunt. Het is dus goed als we blijven leren van innovaties en ze niet direct als een nieuw dogma of eindproduct zien. Innovatieve oplossingen vormen zo een nieuwe start voor doorontwikkeling.

Een boeiend en iteratief proces waarin we steeds moeten kijken of de gekozen oplossing past bij het vraagstuk en of de consequenties passend zijn in de vernieuwing. Door dit te doen kunnen we leren van experimenteren.

Deel deze pagina op Twitter Deel deze pagina op Facebook Deel deze pagina op LinkedIn Deel deze pagina op Google+ Deel deze pagina via E-mail Deel deze pagina via WhatsApp

Wij horen graag uw mening. Laat uw reactie achter.

Wilt u een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.vilans.nl].

We willen graag weten met wie we in gesprek gaan, daarom vragen wij uw naam en e-mail. Uw e-mailadres zal niet online geplaatst worden.

Plaats het getal '825' in onderstaand controle veld.

2 reacties geplaatst
  • Annemieke Verhoogt

    schreef op 18 dec 2015

    Annemiek Stoopendaal van de Erasmusuniiversiteit zegt over de nieuwe governance zegt:

    -bestuurders beamen dat er er gezocht moet worden naar samenwerking, maar blijven dit zeggen met de eigen organisatiestructuren en -grenzen in het achterhoofd.

    Dit geldt niet alleen voor bestuurders, maar ook voor ons als professionals in welzijn en zorg. Als we durven de eigen organisatiestructuren en -grenzen meer los te laten ontstaat er ruimte voor duurzame innovatie!

  • Olaf Wijman De Zorgmarkt

    schreef op 05 nov 2015

    'Door dit te doen kunnen we leren van experimenteren'. > zo lang experimenteren niet op de Meavita-manier gebeurd.

Mantelzorger en oudere dame lezen een krant

Contact

030 789 23 00

Bezoekadres

Catharijnesingel 47
Postbus 8228
3503 RE Utrecht

Routebeschrijving

Volg ons op

LinkedIn
toggle_closeSluit

Top

vilans.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten