Twitter
Facebook
LinkedIn
Google+
E-mail

Noodsituatie detectie voor thuiswonende mensen met gevorderde dementie

Bij kwetsbare ouderen die alleen thuis wonen, kunnen schrijnende situaties ontstaan, berichtte NOS Journaal en Nieuwsuur onlangs.

Bij kwetsbare ouderen die alleen thuis wonen, kunnen schrijnende situaties ontstaan. Dat blijkt ook weer uit recent onderzoek van het NOS Journaal en Nieuwsuur. Domotica kan helpen dit te voorkomen.

De heer Van Beek als schrijnende casus

Het NOS Journaal en Nieuwsuur berichtten 25 augustus over het toenemend aantal ouderen dat met een indicatie voor opname in een verpleeg- of verzorgingshuis toch thuis blijft wonen, omdat instellingen ze geen plaats aanbieden. In het Nieuwsuur-item was de 92-jarige heer Van Beek uit Venlo te zien. Hij had gevorderde dementie en fysieke beperkingen én al een half jaar een indicatie voor opname in een verzorgingshuis. Door de activiteiten van NOS Journaal & Nieuwsuur werd hem een plek aangeboden. Kort vóór de opname kwam de heer Van Beek in de nacht ten val. De thuiszorg vond hem pas in de ochtend, met een gebroken heup en onderkoeld. Korte tijd hierna is de heer Van Beek overleden. 

Personenalarmering werkt niet

De heer Van Beek droeg een halszender die hoort bij de personenalarmering zoals zorgorganisaties die breed aanbieden: bij een druk op de rode alarmknop wordt contact gelegd met een zorgcentrale. Door zijn dementie wist dhr. Van Beek echter niet wat de halszender was. Inderdaad is de veelgebruikte personenalarmering met de halszender niet meer bruikbaar bij dementie in het midden- en het gevorderde stadium. Men weet bijvoorbeeld niet meer waarvoor de halszender dient of vergeet telkens de halszender te dragen. Toch is er behoefte aan de functie van personenalarmering, om situaties te voorkomen zoals die bij de heer Van Beek: geen hulp krijgen na een val.

Het kan anders

In Nederland is er al jaren gewerkt aan een goed alternatief: sensoren in de woningen, met een computerprogramma dat de signalen van de sensoren interpreteert en analyseert. Deze technologie kan een noodsituatie detecteren zonder dat iemand een hulpmiddel draagt en zonder op een knop te drukken. Het systeem registreert namelijk inactiviteit. Drie van deze systemen hebben inmiddels de status van ‘bewezen technologie’ volgens de criteria die Vilans hanteert: minimaal 1 jaar in de praktijk van de langdurende zorg  toegepast met een positief evaluatieonderzoek.

Er zijn wel verschillen tussen de systemen. Zo omvat de een primair leefstijlmonitoring of leefpatroonmonitoring en kan deze alleen bij eenpersoonshuishoudens ingezet worden, en is de ander primair gericht op noodsituatie detectie en kan deze ook toegepast worden bij twee persoonshuishoudens. Een inwonende partner van een kwetsbare oudere zoals de heer Van Beek kan dan de woning verlaten, waarbij de persoon met dementie automatisch wordt bewaakt op noodsituaties en eventueel weglopen uit de woning.

Technologie nog weinig ingezet

De technologie is dus beschikbaar, maar wordt in de praktijk nog niet vaak ingezet. Zo wordt een van de systemen door diverse zorgorganisaties alleen in de intramurale ouderenzorg geïmplementeerd, in een aangepaste versie. En niet aangeboden aan thuiswonende cliënten, die bijvoorbeeld een indicatie voor opname hebben. Dat terwijl de technologie oorspronkelijk is ontwikkeld voor thuiswonende kwetsbare ouderen. Van een andere technologie zijn binnen één regio bij 3 zorgorganisaties 120 systemen in gebruik bij alleenwonende kwetsbare ouderen. In de rest van Nederland hebben 6 zorgorganisaties in totaal 7 systemen in gebruik: dus 1 of 2 per zorgorganisatie.

Witte vlek in de financiering

Waarom wordt deze technologie nog zo weinig gebruikt? Een belangrijke oorzaak is dat bij toepassing in de setting van het verpleeghuis de zogenoemde businesscase snel positief is door besparing op de nachtzorg. Belangrijker: de opbrengst hiervan landt bij de zorgorganisatie. Bij de slimme sensortechnologie voor thuis zijn de maatschappelijke businesscases ook positief, maar landen de opbrengsten niet bij de zorgorganisatie. Opbrengsten vanuit het langer zelfstandig wonen en bijvoorbeeld vroege waarschuwing voor crisissituaties vanuit de leefstijlmonitoring landen bij de verantwoordelijken voor AWBZ-budget: lees bijvoorbeeld het zorgkantoor.

Er was tot 1 juli 2013 een compenserende financiering voor zorgtechnologie, de beleidsregel zorginfrastructuur. Deze is echter op dat moment bevroren door de Nederlandse Zorgautoriteit en de zorgkantoren. Per 1 januari 2015 verdwijnt de regeling totaal en wordt deze vervangen door een overgangsregeling. Maar: alleen de oude rechten voor subsidietoekenningen voor 1 juli 2013  worden vergoed, geen nieuwe aanvragen. Een nieuwe regeling ter financiering van domotica en zorg op afstand wordt wel door VWS aangekondigd, maar de ingangsdatum ligt niet eerder dan 1 januari 2017.

Nu wil het geval dat er inderdaad vóór 1 juli 2013  ruime middelen zijn gegaan naar zorgtechnologie – tegen de 100 miljoen euro per jaar  -  maar dat dit vooral is gegaan naar beeldschermzorg, sleutelkluizen en software voor zorgregistratie. Cliënten als de heer Van Beek hebben weinig tot niets aan beeldschermzorg (wellicht wel de mantelzorg), maar wel aan de systemen met slimme sensortechnologie. Deze systemen zijn echter nieuwer en zijn voor 1 juli 2013 niet gefinancierd uit deze regeling.

Er is nu sprake van een witte vlek in de financiering van belangrijke zorgtechnologie voor kwetsbare ouderen, die is gestart op 1 juli 2013 en loopt tot zeker 1 januari 2017.

Er zijn twee zorgorganisaties bekend die hebben besloten de slimme sensortechnologie wel intramuraal te implementeren, maar niet extramuraal voor hun thuiswonende cliënten. Met als reden dat voor de zorgorganisatie zelf de businesscase niet rond is te krijgen.

Dit heeft er al toe geleid dat één van de systemen voor de thuissituatie voorlopig van de markt is gehaald: het is voorlopig te risicovol voor het betreffende bedrijf om nu te investeren in marketing richting zorgorganisaties.

Mantelzorgers komen zelf in actie

NOS Journaal en Nieuwsuur schetsen een situatie waarbij veel meer ouderen dan door VWS aangegeven met een indicatie voor opname én in principe een plek in het verzorgingshuis toch thuis (moeten) blijven wonen. Er is de laatste tijd bij Vilans vaker het volgende signaal binnengekomen: kinderen van kwetsbare ouderen gaan er toe over zelf een domoticasysteem aan te schaffen dat vooral bestaat uit camera’s en sensoren. Deze zijn zónder interpreterende en analyserende software en daardoor aanzienlijk goedkoper dan de drie systemen die Vilans als ‘bewezen technologie’ heeft gekenmerkt. Een praktijkprobleem dat naar voren komt, is dat de camera’s die mensen zelf aanschaffen ook worden gebruikt voor het monitoren van de zorgverleners. Thuiszorgorganisaties hebben hier bezwaar tegen. Aan de andere kant doen mantelzorgers dit niet voor niets: men is ongerust over de veiligheidssituatie van vader of moeder en onderneemt zelf actie, omdat de betrokken zorgaanbieder op dit vlak niets doet.

Dit bevestigt overigens wel het beeld dat NOS Journaal en Nieuwsuur schetsen: er is meer aan de hand dan de huidige cijfers van VWS aangeven.
Het is geen aanbeveling de door de mantelzorgers aangeschafte systemen aan te sluiten op een bijvoorbeeld een zorgcentrale, omdat deze te veel valse meldingen genereren. Deze ‘niet slimme’ systemen krijgen dan ook niet de status van bewezen technologie voor de langdurende zorg. Hetzelfde geldt ook voor gedragen valdetectoren. Even afgezien van de vraag hoe je er voor zorgt dat mensen met dementie deze dragen heeft onderzoek uitgewezen dat deze vooralsnog te veel valse meldingen veroorzaken.

Hoe komen we een stap verder?

Vilans zal samen met geïnteresseerde zorgorganisaties en betrokken leveranciers pogingen blijven doen om de implementatie van de slimme sensortechnologie in de thuissituatie een stap verder te krijgen. Eén van de overwegingen is het toch toepassen van een eigen bijdrage. Een reden namelijk dat de genoemde beleidsregel zorginfrastructuur aan zijn eigen succes ten onder is gegaan is dat het de technologie 100% financierde. Dit leidde tot wat genoemd wordt een perverse prikkel.

Het Ministerie van VWS heeft aangegeven dat als het gaat om de nieuwe regeling voor domotica en zorg op afstand er sprake dient te zijn van een inbreng vanuit het publieke én het private domein. Met andere woorden: een eigen bijdrage in plaats van een geheel gratis aanbod, zoals bij veel projecten beeldschermzorg. Al was het maar om te bewerkstelligen dat cliënten en hun mantelzorgers eerst nadenken voordat wordt overgegaan tot toepassing.

Voor zorgorganisaties die met deze problematiek van thuiswonende kwetsbare ouderen bezig zijn én overwegen hiervoor technologie in te zetten, start Vilans nog dit jaar een werkplaats. Deze werkplaats wordt begeleid door Vilans-adviseurs Johan van der Leeuw en Nienke Nijhof. De laatste is gepromoveerd aan TU Twente op e-health voor mensen met dementie.

Meer weten?

Meer informatie over de systemen met slimme sensortechnologie met de status van bewezen technologie is te vinden op de website van de Kenniscirkel Domotica en Zorg op Afstand van Vilans. Op het voor geabonneerde organisaties toegankelijke deel is de meest uitgebreide informatie te vinden.

Deel deze pagina op Twitter Deel deze pagina op Facebook Deel deze pagina op LinkedIn Deel deze pagina op Google+ Deel deze pagina via E-mail Deel deze pagina via WhatsApp

Wij horen graag uw mening. Laat uw reactie achter.

Wilt u een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.vilans.nl].

We willen graag weten met wie we in gesprek gaan, daarom vragen wij uw naam en e-mail. Uw e-mailadres zal niet online geplaatst worden.

Plaats het getal '6' in onderstaand controle veld.

2 reacties geplaatst
  • Pim Ketelaar

    schreef op 28 aug 2014

    Goed verhaal.

    Het bundelen van de (latente) vraag naar betaalbare, eenvoudige en koppelbare oplossingen, zoals we dat doen in Vitaal Thuis, is een belangrijke stap om zo vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen.

    Zie ook de Connected Health Challenge: http://www.skipr.nl/actueel/id19476-langer-zelfstandig-wonen-met-snel-en-slim-internet.html

  • Sigrid Fekken

    schreef op 27 aug 2014

    Zo, dit is een helder verhaal, Johan. De bal ligt deels bij ontwikkelaars/ leveranciers om met een eenvoudig product te komen waar mensen (cliënten of hun mantelzorgers) bereid voor zijn te betalen. Met name de marketing van die producten is van belang. Mijn oproep om landelijk met de marketing aan de slag te gaan want hier geldt, net als voor personenalarmering, dat nog veel meer mensen daar baat bij kunnen hebben maar mensen moeten er over worden geïnformeerd en worden verleid om iets aan te schaffen. Wie is hiervoor aan de bal?

Mantelzorger en oudere dame lezen een krant

Contact

030 789 23 00

Bezoekadres

Catharijnesingel 47
Postbus 8228
3503 RE Utrecht

Routebeschrijving

Volg ons op

LinkedIn
toggle_closeSluit

Top

vilans.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten