Twitter
Facebook
LinkedIn
Google+
E-mail

Psychofarmaca bewust gebruiken

Doe mee aan het afbouwen van gedragsmedicatie in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking en ouderen

In de ouderenzorg en gehandicaptenzorg worden psychofarmaca nog te vaak en te gemakkelijk voorgeschreven bij probleemgedrag. Dat constateren cliëntorganisaties, onderzoekers, ministerie van VWS en Inspectie voor de gezondheidszorg.

Mensen met dementie of een verstandelijke beperking die onrustig zijn of onbegrepen gedrag vertonen, krijgen dergelijke medicatie. Terwijl psychofarmaca bedoeld zijn om psychische stoornissen te behandelen. Er zijn genoeg alternatieven om onbegrepen gedrag te behandelen, die minder ingrijpend zijn en beter werken. Met het project ‘Beter af met minder? Bewust gebruik psychofarmaca’ helpen wij zorgorganisaties bewust om te gaan met psychofarmaca en oneigenlijk gebruik af te bouwen.

Ervaringen met afbouw psychofarmaca in gehandicaptenzorg

De effectiviteit van psychofarmaca bij onbegrepen gedrag is beperkt en niet wetenschappelijk bewezen. De bijwerkingen van het gebruik van gedragsmedicatie kunnen ernstig zijn en daarmee van grote invloed zijn op de kwaliteit van leven van cliënten. Bewust gebruik van psychofarmaca kan enorm veel opleveren voor cliënten. Bekijk de uitzending van Eenvandaag over wat afbouw van medicatie voor cliënten van Amerpoort betekende.

minder_medicijnen_voor_verstandelijk_gehandicapten

Gezocht: deelnemers programma uit verstandelijk gehandicaptenzorg

Binnen het programma ‘Beter af met minder? Bewust gebruik psychofarmaca’ ondersteunen we 30 organisaties in de ouderen- en gehandicaptenzorg bij het afbouwen van psychofarmacagebruik. De resultaten daarvan worden gemonitord door afd. Huisartsgeneeskunde van het UMCG (Prof. S.U. Zuidema) en het CVBP (Dr. G. de Kuijper).  De 15 organisaties in de ouderenzorg zijn reeds gestart. Er is nog ruimte voor enkele organisaties in de verstandelijk gehandicaptenzorg om mee te doen. Deelname is kosteloos.

Aanmelden   

Waarom het programma Beter af met minder?

Doel van het programma is het oneigenlijk gebruik van psychofarmaca terug te dringen en zo de kwaliteit van leven van de cliënt te vergroten.

Uit onderzoek blijkt dat deze medicatie in sommige gevallen te vaak, te lang en ten onrechte wordt voorgeschreven en dat binnen het behandelplan onvoldoende aandacht is voor het gebruik van gedragsmedicatie. Dit terwijl er goede alternatieven zijn. Daarnaast bestrijden de medicijnen de acute symptomen (zoals dwalen, agressie of rusteloosheid), maar hebben ook veel nadelen, zoals:

  • Ze lossen onderliggende oorzaken niet op.
  • Ze hebben grote invloed op de persoonlijke levenssfeer van de cliënt.
  • De werkzaamheid is beperkt (slechts 1 op de 5 mensen heeft er baat bij).
  • De bijwerkingen zijn aanzienlijk. Sufheid, slecht lopen met risico op vallen, moeite met slikken komen vaak voor en er is een verhoogd risico op een beroerte, longontsteking en overlijden.

Alle binnenlandse en buitenlandse richtlijnen geven de voorkeur aan alternatieve interventies. Het wetsvoorstel zorg en dwang ondersteunt dit. Uitgangspunt van dit wetsvoorstel is ‘nee, tenzij…’ Met andere woorden: beperking van iemands vrijheid, dus ook het onvrijwillig toedienen van gedragsmedicatie, is alleen toegestaan als er geen passende alternatieven zijn.

Hoe werk je aan bewust gebruik psychofarmaca?

Het succesvol terugdringen van oneigenlijk gebruik van psychofarmaca vraagt om een gedegen en doordachte aanpak. Aanpak gericht op het beter begrijpen van en inspelen op probleemgedrag als onderdeel van goede en belevingsgerichte zorg waarin we anders omgaan met mensen die onbegrepen gedrag vertonen. Dat lukt alleen als aan 2 belangrijke voorwaarden wordt voldaan:

  • Kennis: medewerkers kennen de oorzaken van het probleemgedrag van een cliënt en weten welke alternatieve interventies er zijn om het gedrag te beïnvloeden.
  • Inbedding in de organisatie: medewerkers weten hoe ze deze kennis toe kunnen passen, werken multidisciplinair samen en voelen zich gesteund door collega’s, management en familie

Psychofarmaca langdurende zorg

Meedoen aan het programma

Binnen de verpleeghuiszorg zijn de eerste deelnemers in de tweede helft van 2016 gestart. 

De eerste deelnemers uit de gehandicaptenzorg zijn begin 2017 gestart. Organisaties uit de gehandicaptenzorg worden van harte uitgenodigd om zich aan te melden. Starten kan nog tot juni 2017. Naast de mogelijkheid om kosteloos onder begeleiding van ons te werken aan het bewust omgaan met psychofarmaca, bieden we binnen het programma ook tools voor u als organisatie om hier zelfstandig mee aan de slag te gaan.

Meedoen kan op 2 manieren:

  1. De doe-het-zelf-variant met beperkte coaching op afstand.
  2. De intensieve variant al dan niet met coaching op locatie

Bewust gebruik van psychofarmaca is maatwerk. We bieden veel expertise over de juiste aanpak. Wij hebben ervaring in het ondersteunen van maatwerkprojecten en veel handige tools om verbeteringen in teams inzichtelijk te maken.
In onderstaande factsheets geven we een van wat het verschil is tussen de varianten watu van ons kunt verwachten en wat we van u vragen bij beide varianten:

Als u kiest voor de doe-het-zelf variant kunt u gebruik maken van deze interactieve pdf staat bomvol tips en tools voor projectsturing voor bewust gebruik van psychofarmaca.

Download tips en tools (pdf)

Doe mee aan dit programma en u kunt het volgende verwachten:

  • verhoogd bewustzijn bij alle betrokkenen van de gevolgen van psychofarmacagebruik
  • een aanpak van probleemgedrag die gebaseerd is op meer kennis van en een groter arsenaal aan alternatieven voor psychofarmaca
  • gezondere cliënten met meer energie
  • zorgprofessionals, cliënt en familie werken beter samen
  • meer zicht op het effect van uw aanpak
  • de beschikking over toegankelijke kennis en een toolkit
  • profijt van de kennis van beroepsgenoten en experts in een kennisnetwerk
  • profijt van een methodische aanpak inclusief monitoring, zodat de impact van inspanningen zichtbaar wordt voor de rest van de organisatie en samenwerkingspartners

Lees de 11 meest gestelde vragen en antwoorden   

Metingen effect

In beide varianten meten we het effect van uw inspanningen. We doen deze monitoring samen met onderzoekers van Centrum Verstandelijke Beperking en Psychiatrie en UMCG. Daarnaast bouwen we aan een toegankelijk kennisnetwerk, waarvan leernetwerken voor en door behandelaren (artsen, gedragsdeskundigen en verpleegkundig specialisten) deel uitmaken. We verbinden dit kennisnetwerk aan onze websites Zorg voor Beter en Kennisplein Gehandicaptensector. Het ontwikkelde materiaal bieden we zo aan, dat andere zorgaanbieders er zelfstandig mee aan de slag kunnen.

Resultaten afbouwen en bewust omgaan met psychofarmaca 

Eerder hebben we een pilot uitgevoerd met 4 organisaties in de ouderen- en gehandicaptenzorg: Florence, Topaz, Zorgwaard en Reinaerde. Het afbouwen van medicatie gaf minder problemen dan verwacht. De aanname dat cliënten weer probleemgedrag gaan vertonen, blijkt lang niet altijd te kloppen. Het succes en enthousiasme in deze pilots was de aanleiding voor dit landelijke programma.

Anne-Mieke den Ouden, expert psychofarmaca bij Vilans, voegt toe: ‘Met meer aandacht voor alternatieven bij de behandeling van probleemgedrag, neemt het oneigenlijk gebruik van psychofarmaca af. Het expliciet maken van de inzet van psychofarmaca binnen het behandelplan, voorzien van een tijdig evaluatiemoment voor afbouw, laat in de praktijk goede resultaten zien. Ik merk dat er soms onvoldoende doordacht psychofarmaca wordt voorgeschreven. Bijvoorbeeld door onvoldoende onderbouwing binnen het behandelplan, of zonder dat er aandacht is voor de medicatie review. Met als gevolg dat er niet snel genoeg wordt afgebouwd of toediening onnodig in stand wordt gehouden. Ook is er sprake van onjuiste beeldvorming over de gevolgen bij afbouw. Men is in de veronderstelling dat het gedrag van de cliënt weer acuut opleeft wanneer je gaat afbouwen.

Beter af met minder

Om welke gedragsmedicatie gaat het?

Psychofarmaca zijn niet bedoeld om probleemgedrag aan te pakken. Ze kunnen wel effectief zijn bij psychische stoornissen. Het gaat dan om:

  • anxiolytica bij angststoornissen
  • antidepressiva bij depressies en manisch-depressieve aandoeningen
  • antipsychotica bij psychosen en schizofrene aandoeningen
  • lithium-middelen bij manie en manisch-depressieve aandoeningen
  • psychostimulantia bij ADHD en slaapzucht (narcolepsie)
  • kalmerende middelen bij opwinding, onrust en nervositeit
  • slaapmiddelen bij slapeloosheid

Meer informatie over bewust gebruik psychofarmaca

Het project ‘Beter af met minder? Bewust gebruik psychofarmaca’ is gesubsidieerd door VWS. Het wetenschappelijk onderzoek wordt uitgevoerd door het CVBP (Dr. G. de Kuijper) en afd. Huisartsgeneeskunde van het UMCG (Prof. S.U. Zuidema). Wilt u meer informatie? Neem dan contact op met Anne-Mieke den Ouden, (06) - 24 54 27 89 of a.denouden@vilans.nl.

Aanmelden

Meer informatie over psychofarmaca

Deel deze pagina via E-mail Deel deze pagina op LinkedIn Deel deze pagina op Facebook Deel deze pagina op Twitter Deel deze pagina via WhatsApp Deel deze pagina op Google+
Mantelzorger en oudere dame lezen een krant

Contact

030 789 23 00

Bezoekadres

Catharijnesingel 47
Postbus 8228
3503 RE Utrecht

Routebeschrijving

Volg ons op

LinkedIn
toggle_closeSluit

Top

vilans.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten