Twitter
Facebook
LinkedIn
Google+
E-mail

7 dilemma’s bij werken aan leven in vrijheid

Ondanks alle goede intenties is het moeilijk om vrijheidsbeperking te verminderen

De medewerker in een zelfsturend of zelforganiserend team moet omgaan met emotionele en morele dilemma’s. Leven in vrijheid is zo’n dilemma. Hoe weet u of u een juiste beslissing neemt en wat zijn de gevolgen? Wat gebeurt er als u die dame met valrisico niet vastzet in haar stoel? De familie vindt bedhekken veilig en nodig, maar wat gebeurt er als iemand eroverheen klimt en valt? En als het eens misgaat, krijgt u dan steun van uw collega’s en leidinggevende?

Ondanks alle goede intenties is het moeilijk om vrijheidsbeperking te verminderen. Het digitale boek In voor beter, leven in vrijheid beschrijft de uitdagingen. Het gelijk genaamde project leidde tot 7 dilemma’s die organisaties tegenkomen bij het werken aan optimale vrijheid voor hun cliënten.

1. Simpel en complex

Werken aan vrijheid begint met nadenken over de betekenis ervan en het loslaten van oude patronen die belemmerend werken. De realiteit van de cliënt, familie en zorgmedewerkers is leidend. Het gaat om hele simpele dingen, het stellen van de juiste vragen en het loslaten van regels die niet zinvol zijn. Dat blijkt in de praktijk niet eenvoudig te zijn.

Zorgmedewerkers beseffen dat de situatie van cliënten niet ideaal is en ervaren tegelijkertijd dat zij beperkt zijn in middelen en mogelijkheden om daar iets aan te veranderen.

2. Vrijheidsbeleving en vrijheidsbeperking

In veel beleidsstukken staat het terugdringen van vrijheidsbeperking, en dan vooral de middelen en maatregelen, centraal. Niet alleen bij het ministerie, maar ook bij zorgorganisaties en medewerkers. Onrustbanden, bedhekken en separeren zijn de beperkende maatregelen die iedereen kent en probeert te vermijden.

De nieuwe Wet zorg en dwang (VWS, 2013) kijkt veel breder. Het uitgangspunt is ‘nee, tenzij’. Dat wil zeggen dat vrijheidsbeperking (of ‘onvrijwillige zorg’ zoals het in deze wet heet) niet mag worden toegepast tenzij ernstig nadeel ontstaat.

3. Vrijheid en veiligheid

Cliënten in zorgorganisaties wonen daar niet zonder reden. Ze zijn in meer of mindere mate afhankelijk en kwetsbaar waardoor ze niet in staat zijn zelfstandig hun eigen leven te leven. Ze hebben bescherming, steun en stimulans nodig. Maar ook verantwoorde, professionele zorg. Zorgverleners willen die zorg graag leveren maar hebben tegelijkertijd de reële, op kennis en ervaring gebaseerde angst dat er iets mis gaat met hun cliënt.

7 dilemma’s bij werken aan leven in vrijheid en vrijheidsbeperking

4. Perspectief van medewerker en cliënt

Een cliëntgerichte benadering creëert onzekerheid. Elke cliënt, elke situatie, vraagt immers een eigen aanpak. Dat lijkt simpel, maar juist hier ontstaat de spanning.

Welke rechten heeft de oude dame met de ziekte van Alzheimer die ’s avonds naar huis wil? Hoe cliëntgericht is het om een meisje met een licht verstandelijke beperking te verbieden naar buiten te gaan omdat er loverboys actief zijn in de wijk? Medewerkers moeten op zoek naar de betekenis van vrijheid voor hun cliënt.

5. Bovenstroom en onderstroom

In zijn boek ‘de Veranderdiagnose’ (2008) stelt Rob van Es dat driekwart van de verandertrajecten mislukt doordat veranderaars wel kijken maar weinig zien. Van Es onderscheidt een onderstroom en bovenstroom in organisaties. De bovenstroom bestaat uit het bewust, rationeel, directief en bedrijfsmatig denken.

Bijvoorbeeld bij het maken van plannen en budgetten, het voldoen aan externe eisen en waarborgen van de continuïteit. In de onderstroom gaat het veel meer om het onbewuste, emotionele en intuïtieve voelen en handelen.

6. Praktijk en theorie

Het thema ‘omgaan met vrijheid’ kent nog maar weinig theoretische onderbouwing. De aandacht voor het thema komt vooral vanuit morele overwegingen en is nog niet voldoende vertaald naar erkende interventies of werkwijzen die zichzelf bewezen hebben. Het huidige materiaal is dan ook vaak puur ontleend aan goede voorbeelden of praktijkervaringen.

Eén van de doelen van het project In voor beter, leven in vrijheid is daarom om met het veld te onderzoeken wat zij nodig hebben aan ondersteuning rond dit thema. Daarbij gaat het niet alleen om passende hulpmiddelen en methodieken te verzamelen en te ontwikkelen, maar ook de theorie die er is rond het verbeteren van vrijheid van cliënten op een brede en toegankelijke manier naar de praktijk te brengen.

7. Steunen en sturen

Leven in vrijheid van cliënten vraagt om vrijheid voor medewerkers. Zo staat het in het projectplan verwoord. Dit sluit aan bij een beweging die al een aantal jaren gaande is, namelijk de omslag naar zelfsturende organisaties en meer ruimte voor de professionals onder invloed van voorbeelden als Buurtzorg.

Meer informatie over vrijheidsbeperking

Deel deze pagina op Twitter Deel deze pagina op Facebook Deel deze pagina op LinkedIn Deel deze pagina op Google+ Deel deze pagina via E-mail Deel deze pagina via WhatsApp

Wij horen graag uw mening. Laat uw reactie achter.

Wilt u een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.vilans.nl].

We willen graag weten met wie we in gesprek gaan, daarom vragen wij uw naam en e-mail. Uw e-mailadres zal niet online geplaatst worden.

Plaats het getal '616' in onderstaand controle veld.

2 reacties geplaatst
  • Jan van de Rakt

    schreef op 07 feb 2016

    Hoe veilig kunnen we het maken? Ouder worden betekent dat er vaker steunpunten nodig zijn. In je eigen huis heb je bij het aandoen van de sokken enz. Al een steuntje vast zonder dat je er erg in hebt.

    Ouderen in hun eigen huis hebben overal voor alles een steunpunt de kunst is die te verbeteren en als we voor ouderen bouwen moeten die steunpunten er ook zijn. Leuningen in een brede gang , altijd, toilet altijd aan een kant tegen de muur met een steunpunt daaraan, zitten achter een tafel, opstaan vriendelijk en beweeg vriendelijk. Vaak zie je gigantische sta op stoelen met niks ervoor , nu moet durven als oudere

    Leef je in !

  • Ben van den Brand

    schreef op 07 jul 2015

    Een goed artikel over leven in vrijheid. Ik werk in een verpleeghuis voor kleinschalig wonen, waar mensen aangedaan met een vorm van dementie of NAH verblijven. we zijn een open huis, alle mensen van alle woongroepen kunnen overal heen, het restaurant, de binnentuin, de tuin achter met een tuinhuis, de dieren de kippenren, de groententuin etc. Echter hebben ook te maken met een aantal mensen die wel echt via de hoofdingang gericht naar buiten, cq naar huis willen. Hierop hebben we al aanpassingen gedaan zoals de het blinderen van de ingang, en een chip in de schoenen, zodat de tweede deur even blokkeert.

    We ervaren nu dat het tegenhouden van deze mensen alleen maar escaleert in een machtstrijd. Als het ware een gevecht bij de ingang/uitgang. We hebben nu multidisciplinair afgesproken dat we met de mensen meegaan naar buiten en gewoon met ze mee wandelen. En wat is dat een opluchting, weg agressie, weg angst. Ook de angst van de verzorgenden moest overwonnen worden,(en dat is een moeilijkl proces), die waren angstig in de zin van; stel dat er wat gebeurd"! Om de reden hebben we een mobiele telefoon aangeschaft, die meegenomen wordt. Alle nummers staan voorgeprogrammeerd. En zie..., het werkt. Deze mensen komen opgelucht en en vol genot weer mee naar "huis". Ontspannen weer.

    Nu ben ik bezig om dagelijks de betreffende mensen op voorhand uit te nodigen om mee naar buiten te gaan, als het ware de vrijheid aan te bieden, om hier in de vroegsignalering de angel weg te halen. Het management staat er positief tegen over, en wil zelfs faciliterend zijn. Hoe mooi zou het zijn als dit zou gaan werken. Ik heb er zeker mijn hoop op gevestigd. De op kennis en ervaring gebaseerde angst moet overwonnen worden, men moet anders kunne zien en denken. Door mee te gaan naar buiten ervaren de verzorgenden zelf ook wat het betekend on vrij te zijn. Door op deze manier te werken krijgen angst en probleemdenken minder grip op de beleving van de verzorgenden. En wordt gezien en ervaren dat het ook anders kan. Zonder strijd. zonder angst en stress. Wel blijft dat het signaleren van de onrust op de woongroep begint, en niet pas reageren bij de "voordeur".

Mantelzorger en oudere dame lezen een krant

Contact

030 789 23 00

Bezoekadres

Catharijnesingel 47
Postbus 8228
3503 RE Utrecht

Routebeschrijving

Volg ons op

LinkedIn
toggle_closeSluit

Top

vilans.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten