Twitter
Facebook
LinkedIn
Google+
E-mail

Individueel en collectief inspelen op de veranderende arbeidsmarkt van de zorg

Met deze blog brengen we in kaart welke kennis en mogelijkheden u heeft om in te spelen op de veranderingen en ontwikkelingen van de arbeidsmarkt

Deze blog is geschreven door Dirk Lukkien en Nick Zonneveld, adviseurs Innovatie & onderzoek.

Vilans heeft in 2016 een aantal verkenningen uitgevoerd rond verschillende thema’s en ontwikkelingen om te ontdekken hoe de zorg eruit gaat zien. Buiten onze ‘vertrouwde’ scope, niet per se om iets nieuws te ontdekken, maar vooral om aan te sluiten op wat er al is en waar we ons voordeel mee kunnen doen. We delen onze bevindingen in een blogserie. In onze vorige blogs vertelden we over ontwikkelingen in zorg en maatschappij en de invloeden van robotisering en flexibilisering. Dit is de laatste blog over de arbeidsmarkt. We reflecteren op de voorgaande onderdelen en nodigen u uit hetzelfde te doen voor uw organisatie.

Met het beschrijven van onze verkenningen van de arbeidsmarkt in de zorg geven we geen compleet en zeker geen definitief beeld van wat ons te wachten staat. Wel is duidelijk dat er belangrijke vragen op ons afkomen waar we op de lange termijn antwoorden op moeten vinden. Het helpt als we hier nu al op inspelen. Maar hoe?

Welke kennis is er al?

Er is al veel kennis en expertise om de zorg te ondersteunen bij het antwoord op de belangrijke vragen. Een greep daaruit:

  • De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) werkt aan het project ‘Toekomst van werk’. Doel: belangrijke ontwikkelingen op het terrein van de digitale revolutie en flexibilisering van de arbeidsrelaties in kaart brengen, de sociale en economische betekenis onderzoeken en nagaan hoe het overheidsbeleid daarop aan kan sluiten. Hieruit is het eerder genoemde rapport De robot de baas voortgekomen. En in februari 2017 verscheen de verkenning Voor de zekerheid. Hierin kijkt de WRR uitgebreid naar de toekomst van flexibel werken, de moderne organisatie van arbeid en de trends. Ook knelpunten en oplossingen komen aan bod. In 2018 sluit de WRR het project af met een aantal aanbevelingen om in te spelen op de verschillende trends. Hopelijk ook specifiek voor de zorg. 
  • Het Rathenau Instituut brengt in opdracht van de Tweede Kamer in kaart welke impact robotisering en automatisering heeft op werken. Hun rapport Werken aan de robotsamenleving laat de belangrijkste inzichten uit de wetenschap op hoofdlijnen zien. In hun longread Het gaat niet om de technologie, het gaat om ons schetsen ze toekomstbeelden met kansen en bedreigingen. Zoals ‘de robot als collega of hulp’, ‘betaalde onbekommerde vrije tijd’, ‘de robot bepaalt’ en ‘het netwerk vervreemdt en buit uit’.
  • FNV Zorg & Welzijn brengt veranderingen in kaart met best practices, arbeidsmarktonderzoek en interviews met professionals. Een publicatie over de ziekenhuiszorg is al verschenen, in 2017 volgt de langdurende zorg.
  • Kiwa Carity en kenniscentrum CAOP voeren in opdracht van VWS het onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg & Welzijn uit. Doel: zicht krijgen op vraag en aanbod van personeel in de zorg op de lange termijn. De omvang van werkgelegenheid voor de komende 5 jaar wordt uitgesplitst naar kwalificaties en branches, zodat instellingen en brancheorganisaties beleid kunnen opstellen en opleidingen hierop in kunnen spelen. 
  • FWG, advies- en onderzoeksbureau voor HR in de zorg, wil zicht krijgen op trends en ontwikkelingen in zorg en maatschappij, hoe we deze ontwikkelingen kunnen integreren en welke functies daardoor veranderen. Zij brengen - onder andere - jaarlijks de HR Trendmonitor Zorg uit (over de toekomst van HR in de zorg) en het FWG trendrapport De zorg ontregelt, waarin zij ontwikkelingen in de zorg beschrijven, analyseren en projecteren naar de toekomst.

individueel en collectief inspelen op de veranderende arbeidsmarkt van de zorg

Durven experimenteren

Zorgorganisaties en professionals kunnen profiteren van de kennis, voorspellingen en ervaringen die nu al beschikbaar zijn. Het kan hen ondersteunen bij het stapsgewijs integreren van de grote veranderingen en het daarop inspelen: robotisering, flexibilisering van de arbeidsmarkt, integraal samenwerken, langer thuis wonen en de actievere rol voor patiënten en burgers. De precieze richting van die veranderingen is onzeker. Pasklare antwoorden zijn er niet. Daarom heeft het weinig zin - en is het zelfs risicovol - om alles te verankeren in plannen. We moeten juist wendbaar zijn. Organisaties én medewerkers moeten meebewegen met de ontwikkelingen, of ze nou links- of rechtsaf gaan. Deze wendbaarheid moet worden gezocht in de manier waarop organisaties hun veranderprocessen organiseren, hoe medewerkers getraind worden en de mate waarop medewerkers zich daar ook verantwoordelijkheid voor voelen. Niet iedereen kan disruptief denken of veranderingen in gang zetten. Maar door de juiste houding, goed leiderschap en het durven bewegen in de ruimte waarin u zich ongemakkelijk voelt, kunnen zorgorganisaties zich wel voorbereiden op veranderingen.

Om toekomstbestendig te zijn is samenwerking nodig

Organisaties zullen vaker de handen ineen moeten slaan. Maar in de praktijk staan kleinere organisaties, bijvoorbeeld in de thuiszorg, er vaak alleen voor. Zij hebben relatief weinig mankracht om actief in te spelen op lange-termijnveranderingen. Het beroep dat wordt gedaan op mensen die binnen de organisatie verantwoordelijk zijn voor verandervraagstukken is hierdoor zwaar. Bovendien regeert in veel zorgorganisaties de waan van de dag. Dat is begrijpelijk, maar daardoor wordt anticiperen op de lange termijn moeilijk.

Organisaties – ongeacht hun grootte en capaciteit – hoeven niet zelf het wiel uit te vinden. Ze kijken wel bij elkaar in de keuken, bijvoorbeeld als het gaat om flexibele arbeidscontracten, maar zoeken nog maar beperkt écht de verbinding. Het ‘delen’ van medewerkers in poules en gezamenlijke opleiding zou een oplossing kunnen zijn. Dat kan ook intersectoraal, bijvoorbeeld tussen ziekenhuizen en thuiszorg. Volgens Monique Kremer van de WRR moeten zorgorganisaties meer samenwerken om ervoor te zorgen dat zij hun werknemers volledige banen kunnen bieden. Wellicht dat ziekenhuizen en thuiszorg vaker de oplossing bij elkaar kunnen zoeken. Volgens Ingeborg van der Molen, juridisch adviseur in de zorg en onderzoeker bij FNV, moeten zorgorganisaties nog ontdekken wat geschikte vormen van samenwerking zijn, ook op ICT-gebied. Zij investeren wel in de ontwikkeling en implementatie van technologie, maar minder in brede implementatie en opschaling van oplossingen.

Grenzen verleggen op alle niveaus

We zijn samen verantwoordelijk voor de maatschappelijke opgave en (noodzakelijke) innovatie. Daarom moeten we meer verbinding maken op verschillende niveaus. Discussies over de lange termijn van organisaties en de langdurende zorg in bredere zin zouden nadrukkelijker op de agenda moeten staan, op lokaal, regionaal, landelijk en politiek niveau. Grenzen verleggen en minder denken vanuit persoonlijke (organisatie)belangen. Wat ook meespeelt: zorgorganisaties zijn op het gebied van innovatie, vernieuwing en verbetering erg afhankelijk van beleidsmakers, zorgverzekeraars en gemeenten. Maar bij hen is de korte termijn vaak leidend. Het kan bijvoorbeeld ook een verantwoordelijkheid van de overheid worden om zorgverzekeraars aan te spreken op hun mogelijkheden thuiszorgtechnologie langjarig te financieren binnen bepaalde voorwaarden.

Wij nodigen organisaties en individuen in de zorg uit om aan de slag te gaan met deze vraagstukken en om met ons mee te denken hoe dat kan worden vormgegeven. Heeft u ervaringen die u met ons wilt delen? Gaat of bepaalde stappen zetten of hebt u dat al gedaan? Vindt u dat bepaalde discussiepunten nadrukkelijker op de agenda moeten staan, op lokaal niveau, regionaal, landelijk of politiek niveau? Laat het ons weten. Wij denken graag met u mee!

Dit was ons laatste blog in een serie over de arbeidsmarkt. Maar onze verkenningen gingen verder. Volgende week is het onderwerp: blockchain.

Meer over de veranderde arbeidsmarkt

Deel deze pagina via E-mail Deel deze pagina op LinkedIn Deel deze pagina op Facebook Deel deze pagina op Twitter Deel deze pagina via WhatsApp Deel deze pagina op Google+

Wij horen graag uw mening. Laat uw reactie achter.

Wilt u een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.vilans.nl].

We willen graag weten met wie we in gesprek gaan, daarom vragen wij uw naam en e-mail. Uw e-mailadres zal niet online geplaatst worden.

Plaats het getal '597' in onderstaand controle veld.

Mantelzorger en oudere dame lezen een krant

Contact

030 789 23 00

Bezoekadres

Catharijnesingel 47
Postbus 8228
3503 RE Utrecht

Routebeschrijving

Volg ons op

LinkedIn
toggle_closeSluit

Top

vilans.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten