Twitter
Facebook
LinkedIn
Google+
E-mail

Juiste inzet psychofarmaca binnen handbereik

Wat maakt in de praktijk nu het verschil tussen eigenlijke en oneigenlijke inzet van psychofarmaca?

Binnen het landelijke programma 'Beter af met minder', streven we naar de afbouw van het oneigenlijk gebruik van psychofarmaca. Wat maakt in de praktijk nu het verschil tussen eigenlijke en oneigenlijke inzet van psychofarmaca?

Probleemgedrag bij dementie

Binnen mijn rol als programmaleider en adviseur voor Vilans, mag ik wekelijks verpleeghuizen in Nederland bezoeken. Ik spreek hierbij graag met zorgverleners en stel vragen over welke afwegingen zij maken. Zij hebben de zware taak om met mensen met dementie te werken. Een ingewikkeld vak, omdat probleemgedrag juist bij dementie veelvuldig voorkomt en je als zorgverlener vaak zelfstandig werkt op een woongroep. Een praktijkvoorbeeld over hoe snel beeldvorming over probleemgedrag ontstaat, is snel gevonden.

Frustraties

Jan is ernstig dementerend en zit aan de eettafel tegenover een medebewoner die hevig smakkend van zijn maaltijd zit te genieten. Hij kan absoluut niet omgaan met het smakkende geluid van een ander en dit is zijn hele leven al zo geweest. Herhaaldelijk vraagt Jan aan de smakkende bewoner of hij wat netter kan eten. Het probleem is echter dat Jan zijn overbuurman ook dementerend is en niet begrijpt wat Jan bedoelt. Hij gaat door met smakken en de frustratie bij Jan loopt verder op. Afstand nemen van de situatie kan Jan niet, want zijn rolstoel staat op de rem.

Verkeerde diagnose

Jan wordt steeds bozer en naast dat hij steeds harder roept, gooit hij iets naar zijn smakkende medebewoner om zijn aandacht te krijgen. Door zijn geroep wordt een zorgverlener gealarmeerd en deze komt net binnen op het moment dat Jan iets gooit. De zorgverlener is echter druk en heeft geen tijd om zich te verdiepen in de situatie die ontstaan is. In de rapportage wordt beschreven dat bewoner Jan erg agressief was tijdens de maaltijd, met daarbij het verzoek aan de behandelend arts om rustgevende medicatie voor te schrijven.

Rol van familie

Een collega van de zorgverlener stelt aan de hand van deze rapportage een aantal verdiepende vragen en in samenspraak met familie wordt er uiteindelijk afgezien van deze interventie met psychofarmaca. De familie geeft namelijk aan waarom vader agressief werd tijdens de maaltijd. Jan kan niet tegen smakkende mensen.

Op zoek naar alternatieven

Binnen het programma Beter af met Minder zoeken we naar alternatieven en stimuleren we het stellen van verdiepende vragen. Zo levert een soortgelijk verhaal in een andere instelling, een andere oplossing op. In een verpleeghuis in Noord Holland heeft men de dynamiek tussen de bewoners tijdens de maaltijd geobserveerd. Ook hier kon een bewoner niet tegen het gesmak en ook in dit geval ontstond er boosheid. De oplossing vanuit de zorgverlening was dat deze bewoner een eigen tafeltje kreeg in dezelfde ruimte, waardoor ze wel rustig kon eten.

Juiste inzet psychofarmaca binnen handbereik

Oneigenlijk inzetten van psychofarmaca

Wanneer er voor Jan psychofarmaca op basis van het verhaal van de betrokken zorgverlener zou zijn voorgeschreven, noemen we dat het oneigenlijk inzetten van psychofarmaca. Er ligt namelijk geen diagnose onder zijn probleemgedrag dan een generiek ‘dementieel beeld’. Dikwijls wordt er bij het voorschrijven van psychofarmaca in dit soort gevallen geen rekening gehouden met een einddatum tot afbouw.

Risico’s van gedragsmedicatie

Het is inzet op basis van symptomen, zonder dat verdiepende vragen zijn gesteld. De praktijk laat eveneens zien dat in dit soort gevallen de arts psychofarmaca als ‘zo nodig’ voorschrijft. Hierdoor bepaalt de zorgverlener zelf of het middel gegeven wordt. Dit is zeer onwenselijk, aangezien de werkzaamheid van het middel beperkt is en de bijwerkingen aanzienlijk zijn.

Psychofarmaca soms nodig

Het is van groot belang dat we erkennen dat psychofarmaca bij een aantal patiënten nodig zijn en nodig blijven, omdat er bijvoorbeeld sprake is van een psychose of ernstig acuut gedrag dat een gevaar vormt voor de cliënt zelf en / of de omgeving van de cliënt. In zo’n geval ligt er een duidelijke diagnose, gevolgd door een behandelplan en voorzien van een datum voor evaluatie met een focus op afbouwen.

Dat is de juiste wijze van voorschrijven van psychofarmaca. Het verspreiden van kennis hierover en het ontwikkelen van alternatieve wijzen van aanpak bij probleemgedrag vormt het doel van het programma.

Afbouw van psychofarmaca

Wij werken samen met diverse partners in het veld om de kennis over afbouw en gepast gebruik van psychofarmaca te verspreiden. Het is van groot belang om niet te focussen op het gebruik in algemene zin en we zijn dus niet op zoek naar een landelijke norm per zorgorganisatie. De focus ligt op het terugbrengen van de oneigenlijke inzet van psychofarmaca op cliëntniveau. Er is inmiddels voldoende bewijs dat het kan.

Meer informatie over psychofarmaca

Deel deze pagina op Twitter Deel deze pagina op Facebook Deel deze pagina op LinkedIn Deel deze pagina op Google+ Deel deze pagina via E-mail Deel deze pagina via WhatsApp

Wij horen graag uw mening. Laat uw reactie achter.

Wilt u een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.vilans.nl].

We willen graag weten met wie we in gesprek gaan, daarom vragen wij uw naam en e-mail. Uw e-mailadres zal niet online geplaatst worden.

Plaats het getal '903' in onderstaand controle veld.

1 reactie geplaatst
  • Mw Fransje Weinberg

    schreef op 25 mei 2016

    Mijn beide ouders zijn in het verpleeghuis gestorven door een val onder invloed van haldol. Dat middel werd er standaard aan iedereen gegeven. 2007 was dat.

    Er hing een doodse stilte op de afdeling, soms verstoord door een mevrouw die vastgebonden in haar stoel schreeuwde en schreeuwde..

    Ik had Stella Braams boek over haar vader gelezen en wist dat medicatie om rustig te zijn schering en inslag was, met de dood door val als gevolg. Mijn protesten tegen de staf werden overruled.

    Mijn zus en ik allebei met een drukke baan lieten het erbij. We wisten dat ze op een of andere manier "goed" verzorgd werden.

    Ik heb er nog steeds geen vrede mee..

Mantelzorger en oudere dame lezen een krant

Contact

030 789 23 00

Bezoekadres

Catharijnesingel 47
Postbus 8228
3503 RE Utrecht

Routebeschrijving

Volg ons op

LinkedIn
toggle_closeSluit

Top

vilans.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten