Twitter
Facebook
LinkedIn
Google+
E-mail

Langdurende zorg is in de overgang

Sommige aanbieders zullen groeien, andere zullen ten onder gaan, na de overgang wordt het dus echt niet makkelijker

Transitie betekent eigenlijk ‘overgang’. Inderdaad, opvliegers en slapeloze nachten. De overgang is een onomkeerbare verandering, die erom vraagt je bestaansgrond opnieuw uit te vinden. In de langdurende zorg, maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en de aanpalende velden noemen we dat de transformatie. Nu zijn die overgangsverschijnselen wel duidelijk, maar waarheen transformeren we eigenlijk? Wat wordt onze nieuwe bestaansgrond? Hebben we wel een richting met zijn allen?

Organische ontwikkeling

Het lijkt erop dat we met de hervorming van de langdurige zorg voor een organische ontwikkeling gaan, helemaal van deze tijd! We laten ‘duizend bloemen’ bloeien in de hoop dat daar iets goeds uit voort komt, we decentraliseren tenslotte niet voor niets. En wat te denken van die 200 initiatieven in de verpleeghuiszorg, waarbij in het kader van ‘Ruimte voor verpleeghuizen’ buiten de lijntjes gekleurd mag worden?

Bijdrage van afkortingen

Die ‘duizend bloemen’-strategie heeft China veel voorspoed gebracht. Maar hoe zit dat bij ons? Bij ons bloeien al veel bloemen. Het probleem is dat ze door het onkruid van overmatige regelgeving maar niet tot wasdom komen. Die regelgeving komt zeker niet alleen van de rijksoverheid.

Ook lagere overheden en andere systeempartijen, zoals verzekeraars, zorgkantoren, het Zorginstituut, de ACM, de NZa, het CAK, het CIZ, het CIBG, de SVB, de IGZ en nog een aantal andere afkortingen leveren hun welgemeende bijdrage. En wat te denken van het werkveld zelf? De aanbieders en hun werknemers met goed doortimmerde cao’s en stevig onderbouwde veldnormen?

Schoffelen en snoeien

Mijn vrees is dat nóg meer bloemen niet de échte transformatie brengen. Voor de korte termijn is het een begaanbaar pad. We zijn immers al zo druk met de transitie en willen de energie op iets positiefs zetten. Maar voor de lange termijn – de transformatie - is meer nodig. Ik vind dat we ons zorg- en welzijnstuintje wezenlijk moeten herontwerpen en flink moeten schoffelen en snoeien. Dan zal er heus wel eens een fraai plantje sneuvelen. Maar om een wat platgeslagen cliché te gebruiken: als we doen wat we deden, krijgen we wat we kregen.

Langdurende zorg is in de overgang

Emancipatoire doelen

De elementen voor ons getransformeerde tuintje zijn wel duidelijk: zelfredzaamheid, eigen regie, participatie, meer voor elkaar zorgen, kwaliteit van zorg, kwaliteit van leven, welbevinden, betaalbaarheid en toegankelijkheid voor iedereen, en - voor wie niet (meer) zelfredzaam kan zijn - ondersteuning en passende zorg. Het zijn in wezen emancipatoire en solidaire doelen. Het zijn daarom ook doelen die niet passen bij paternalisme en betutteling.

Beleidsbetutteling

Maar onze wetgeving en het gedrag van alle genoemde partijen doen het omgekeerde. Ze introduceren méér paternalisme en méér beleidsbetutteling. Dat doen ze via processen als risicobeheersing, inkopen, verantwoorden en vooral veel toezicht hierop.

Het vreemde is dat we vinden dat mensen die zorg en hulp nodig hebben zo veel mogelijk zelf moeten doen. Maar we vragen hen niet om zelf in te kopen op basis van wat zij belangrijk en goed vinden. We vragen hen niet toe te zien op wat ze krijgen en zich te verantwoorden voor de collectieve middelen die ze krijgen. Dat laten we aan systeempartijen over, partijen die leven van paternalisme en beleidsbetutteling.

Handen op de rug

Naar mijn mening moeten we terug naar de bedoeling van de wetgever en naar wat we als samenleving willen: emancipatie en solidariteit. Daar moeten we wel wat voor regelen. Want zonder regels kunnen we niet. Volgens mij – en daarin sta ik zeker niet alleen - draait het er om dat de toegang tot de zorg en het budget onafhankelijk worden vastgesteld, dat zorgaanbieders een extern getoetste licence to operate hebben, dat zij rechtstreeks verantwoorden aan de cliënt, dat de cliënt maximale keuze- en contracteervrijheid heeft op basis van een eigen oordeel, dat de betaling voor de zorg de keuze van de cliënt volgt en dat die eenvoudig geregeld wordt.

En overheid en systeempartijen? Met de handen op de rug, om maar eens wat zorgjargon te gebruiken. We moeten naar mijn idee het stelsel transformeren vanuit de functies die we nodig hebben, niet de instituties. Functies die voor mensen betekenisvol zijn en waar mogelijk moeten we ontdubbelen en ballast opruimen.

Spannend

Dan zijn er nog steeds veel bloemen, maar alles is wel gesnoeid, geschoffeld en de perkjes aangeharkt. We krijgen dan de bestaansgrond weer te zien. Maar het pad van niet meer beleidsbetuttelen brengt niet alleen rozengeur en maneschijn. Het brengt ook veel onzekerheid als we bijvoorbeeld geen productieaanspraken meer hebben, geen aanbestedingen meer winnen of lijsten kunnen afvinken die zeggen dat we het goed hebben gedaan.

Als de cliënt verantwoordelijkheid en eigenaarschap heeft, is dat best spannend. Het zal veel flexibiliteit vragen van zorgaanbieders, zorgverleners, zorgvragers en burgers. Maar het brengt ook stress met zich mee. Sommige aanbieders zullen groeien, andere zullen ten onder gaan. Na de overgang wordt het dus echt niet makkelijker. De opvliegers en slapeloze nachten zullen we nog wel een paar jaar houden.

Henk Nies sprak deze weblog uit tijdens Skipr-congres ‘Transitie is nog lang geen transformatie’. Lees ook zijn andere weblog over dit onderwerp: Tot welke transformatie leidt de zorgtransitie?

Meer informatie over de zorgtransitie

Deel deze pagina op Twitter Deel deze pagina op Facebook Deel deze pagina op LinkedIn Deel deze pagina op Google+ Deel deze pagina via E-mail Deel deze pagina via WhatsApp

Wij horen graag uw mening. Laat uw reactie achter.

Wilt u een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.vilans.nl].

We willen graag weten met wie we in gesprek gaan, daarom vragen wij uw naam en e-mail. Uw e-mailadres zal niet online geplaatst worden.

Plaats het getal '32' in onderstaand controle veld.

Mantelzorger en oudere dame lezen een krant

Contact

030 789 23 00

Bezoekadres

Catharijnesingel 47
Postbus 8228
3503 RE Utrecht

Routebeschrijving

Volg ons op

LinkedIn
toggle_closeSluit

Top

vilans.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten