Twitter
Facebook
LinkedIn
Google+
E-mail

Zwarte Pietendebat over verpleeghuiszorg

Het debat over verpleeghuiszorg kent alleen maar verliezers, zoals bewoners in verpleeghuizen die zich ongerust maken en gefrustreerde medewerkers

Zwarte Pietendebat over verpleeghuiszorg

In het debat afgelopen week over de verpleeghuiszorg hebben we ons als Vilans terughoudend opgesteld. Niet omdat we er niets van vinden, maar omdat het een ongericht en oncontroleerbaar debat was met een hoog Zwarte Pietengehalte. De Zwarte Piet ging van disfunctionerende instellingen naar slecht opgeleide medewerkers, naar bestuurders die niet willen, naar de staatssecretaris die niet kan, naar de Inspectie die onjuistheden naar buiten brengt naar ‘de politiek’ die maar wat roept en weer terug.

Net als in het echte Zwarte Pietendebat in de samenleving is het een sterk polariserend debat waar het grote publiek en de media zich in alle toonaarden mengen. En na afloop alleen maar verliezers, met als grootste verliezers de bewoners in verpleeghuizen die zich ongerust maken en medewerkers die zich gefrustreerd voelen. Dat helpt allemaal niet.

Niet-transparante transparantie

Waar ging het de afgelopen week over? In de eerste plaats over transparantie. Overzichten van de IGZ die daar niet voor bedoeld waren moesten naar buiten. Het ging om rapportages die meer dan 3,5 maand oud waren over organisaties, niet locaties en met een oordeel in de vorm van een cijfer.

Dat is niet-transparante transparantie, informatie waar je als buitenstaander niets aan hebt. Het zou veel nuttiger zijn openbaar te maken welke punten door welke organisatie op een bepaalde locatie aangepakt moeten worden, met informatie van die organisatie zelf: hoe ze het probleem ziet en hoe ze het oppakt. Ik vind het sterk als een organisatie naar buiten toe aangeeft met welke verbeteringen ze bezig is. Een organisatie die alles perfect voor elkaar zegt te hebben of die geen ambitie heeft om te verbeteren, wantrouw ik.

Kwaliteit van personeel

Het ging ook over de kwaliteit van het personeel. Wij als kennisorganisatie, vinden  het enorm belangrijk dat medewerkers over de juiste kennis beschikken en dat ze met die kennis werken. De maandelijks 100.000 bezoekers van ons kennisplein Zorg voor Beter laten zien, dat er ook echt een grote behoefte is aan kennis. We zien evenwel 3 grote problemen. In de eerste plaats dat de kennisontwikkeling in de langdurende zorg aan universiteiten, hogescholen en het middelbaar beroepsonderwijs schril afsteekt tegen die in de curatieve zorg.

Een stevige en structurele impuls voor de langdurige zorg is op zijn plaats. In de tweede plaats moeten medewerkers tijd en mogelijkheden krijgen om te leren, niet alleen via formele scholingstrajecten maar ook in de dagelijkse praktijk. Daarvoor moet je de tijd kunnen nemen, en die tijd is er vaak niet. Ook moet je over de technologie kunnen beschikken om snel die kennis tot je te nemen. Die technologie is er nog maar mondjesmaat. In de derde plaats sluiten initieel en post-initieel onderwijs vaak niet goed genoeg aan op de dagelijkse praktijk in de zorg.

Vernieuwend leren

Er zijn veel plannen via onder meer het Zorgpact en Regionale Investeringsfondsen om daar verandering in aan te brengen. Vanuit Vilans ontwikkelen wij zogeheten kennisbundels als bouwstenen voor goede onderwijsprogramma’s voor het MBO.  We zijn samen met vijf zorgorganisaties en 1 ROC een beweging gestart voor vernieuwend leren. We zoeken daarin ook samenwerking met het HBO-onderwijs.

Maar kennis is niet genoeg. Het gaat ook om houding en gedrag. Wij komen helaas ook situaties tegen waarin gekwalificeerde medewerkers toch handelen op een manier waarmee VARA’s ‘Kanniewaarzijn’ gemakkelijk 10 minuten vult. Persoonsgericht werken vormt de sleutel tot goede zorg en het uitgangspunt dat zorg van betekenis moet zijn voor de cliënt zijn leidend. Het zijn politiek correcte begrippen, maar ze zijn niet makkelijk waar te maken in de huidige context van de zorg.

Bezuinigingen

Het debat ging verder over bezuinigingen als oorzaak van slechte zorg. Het onderwerp staat al 20, 30 jaar op de agenda. Het grootste deel van die periode is er vooral veel geld bij gekomen, absoluut en relatief. En al die tijd waren er discussies over de kwaliteit van de zorg. Er is heel veel verbeterd in al die jaren: privacy, methodisch werken, gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen, dialoog met de cliënt. In dat opzicht heeft geld wel gewerkt.

Niettemin is er een gevoel en zijn er ook feiten dat de inzet van personeel terug loopt als gevolg van recente financiële maatregelen, zeker als je die afzet tegen de toenemende complexiteit van de problemen van de groep verpleeghuisbewoners. Blijkbaar zetten we de middelen niet voldoende in voor datgene wat er voor mensen echt toe doet. Vanuit Vilans doen we via Waardigheid en trots ervaringen op met het vereenvoudigingen en verbeteringen in verantwoording en aansturing van zorgorganisaties. Die wisselen we ook uit tussen organisaties.

Dat vereenvoudigen en verbeteren is ook de doelstelling van KISS, een netwerk van bestuurders in de zorg dat het stelsel tot de essentie probeert terug te brengen tot dat wat voor cliënten belangrijk is. Daarnaast gaat het erom de juiste mix van medewerkers in te zetten: meer is niet altijd beter, zo liet een onderzoek van de Universiteit van Maastricht recent zien. Het gaat om de goede mix van disciplines.

Bestuurders die willen

Een vierde onderwerp ging over bestuurders die niet willen. Ik heb veel met bestuurders in de zorg te maken en degenen die ik ken willen het allemaal goed doen en zetten zich daarvoor intensief in. Er zijn ook bestuurders die best willen verbeteren, maar niet weten hoe dat aan te pakken. Wij organiseren hulp  voor zorgorganisaties om urgente kwaliteitsproblemen in een organisatie aan te pakken met intensieve externe begeleiding.

Voorwaarde is dat de raad van bestuur het probleem moet zien en moet willen aanpakken. Dat besluit heeft inmiddels een 50-tal organisaties genomen. Ongetwijfeld zijn er ook bestuurders, die niet willen. We komen ze echter niet of nauwelijks tegen.

Veiligheid, kwaliteit en welbevinden

Het ging onlangs eigenlijk vooral over veiligheid en vakbekwaamheid op een aantal zorgtechnische processen; althans dat waren de criteria van de IGZ-rapportages die aan de orde kwamen. Een aantal daarvan is erg belangrijk, andere zijn bijzaken. Geneesmiddelen die naar de apotheek terug moeten omdat ze over de datum zijn, in een open doos bewaren vormen naar mijn idee een beperkt risico. Vrijheidsbeperking is een heel ander verhaal.

Maar het debat ging vooral over de kwaliteit van leven van bewoners en zeker niet alleen over hun veiligheid en de kwaliteit van de medewerkers. Geriater en directeur van de Leyden Academy on Vitality and Ageing, Joris Slaets, betreurt het dat veiligheid vaak boven leefplezier staat. En de hoogleraren ouderengeneeskunde Cees Hertogh en Wilco Achterberg gaven in een interview vorig jaar aan dat protocollen in het beleid vaak zwaarder wegen dan wat er werkelijk gebeurt.

Positieve gezondheid

In het debat liepen al deze aspecten van kwaliteit door elkaar. Veiligheidsrisico’s en kwaliteit zoals bewoners en hun familieleden die ervaren hoeven niet samen te vallen. En soms moet je een risico voor lief nemen om kwaliteit van bestaan te ervaren.

We zagen eigenlijk de verschillende perspectieven op wat positieve gezondheid voor mensen betekent zoals Machteld Huber die heeft laten zien: iedereen vindt lichamelijke gezondheid van belang, maar als het om psychosociale aspecten gaat, spiritualiteit of de alledaagse dingen, dan lopen de meningen ver uiteen tussen gewone mensen, mensen die zorg nodig hebben, professionals en beleidmakers.

Veiligheid en zorgtechnische kwaliteit zijn belangrijk. Ze zijn vaak een voorwaarde voor ervaren kwaliteit. Maar ze zijn zeker niet hetzelfde en soms moet je verantwoord een risico nemen, wil het leven de moeite waard zijn.

Goed en slecht samen

Tenslotte was er een punt, hoe het kan dat zorgorganisaties deelnemen aan het programma Waardigheid en trots, Ruimte voor verpleeghuizen, terwijl ze op de lijst van de IGZ staan. Kun je tegelijk bij de ‘goeden’ én de ‘slechten’ horen? Er zijn verschillende werkelijkheden: de werkelijkheid van veiligheid en zorgtechnische kwaliteit, die van beleefde kwaliteit, en die van vernieuwing?

Het kan samengaan: wie koploper is op het ene domein kan achterblijver zijn op het andere. Bovendien gaat het soms om een locatie die binnen een organisatie op kop loopt en een andere locatie die achterblijft. Het borgen van veiligheid en zorgtechnische kwaliteit verdient zonder meer aandacht van het bestuur van een organisatie. Maar innovatie ook!

Waardigheid van het debat

Zoals gezegd, het was een debat met veel verliezers. Er is niet bepaald met ‘Waardigheid en trots’ over de sector gesproken. Veel medewerkers en leidinggevenden voelen zich in hun beroepseer gekrenkt. Heb je een mooi vak, werk je keihard en wordt er zó over je gesproken! Dat helpt niet om nieuwe goed gekwalificeerde medewerkers aan te trekken voor deze sector.

Het is goed om man (m/v) en paard te noemen als het gaat om kwaliteit in de zorg, maar dat moet wel zorgvuldig gebeuren en niet op een manier dat iedereen die in de verpleeghuizen werkt zich aangesproken voelt.

Dat geldt ook voor bewoners en familieleden. Velen ervaren echt goede zorg en maken zich ten onrechte ongerust of er onder het zorggras van hun organisatie toch een addertje zit. Er zijn ook veel organisaties die goede zorg leveren, voor een groep mensen met een ongelofelijke moeilijke zorgvraag. Een vraag die vaak niet op te lossen is, maar waar je wel het beste van kunt maken. Dat gebeurt dan ook.

Gedeelde visie

Gaat het dan nergens mis? Zeker wel. Er zijn zeker instellingen waar het niet goed gaat. Daar is gerichte inzet nodig. Daar zijn allerlei faciliteiten voor ingericht binnen en tussen organisaties onderling. En daarnaast zijn er nog diverse machtsmiddelen. Maar in onze visie zijn het inzicht en de wil om te verbeteren de sleutel voor goede zorg. Dat moet gebeuren in een relatieve veilige omgeving, of je nu wel of niet kwaliteitsproblemen hebt. En dat moet met kennis van zaken.

Je kunt wel aangeven wat niet mag of niet kan, maar zonder perspectief wat je wel moet doen, komt er geen verandering. Het komt aan op vakbekwaamheid. Niet alleen van de medewerkers en bestuurders, maar ook van instanties, IGZ, opleidingen, verantwoordelijke politici, pers en ook de kennisorganisaties.

Het is belangrijk dat we een gedeelde visie krijgen op wat goede zorg is, passend bij de mensen om wie het gaat en die daar ook zeggenschap in moeten hebben. Met Zwarte Pieten over hun hoofden komen we niet verder en polariseren we op een niet productieve manier.

Meer informatie over verpleeghuiszorg

Deel deze pagina op Twitter Deel deze pagina op Facebook Deel deze pagina op LinkedIn Deel deze pagina op Google+ Deel deze pagina via E-mail Deel deze pagina via WhatsApp

Wij horen graag uw mening. Laat uw reactie achter.

Wilt u een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.vilans.nl].

We willen graag weten met wie we in gesprek gaan, daarom vragen wij uw naam en e-mail. Uw e-mailadres zal niet online geplaatst worden.

Plaats het getal '107' in onderstaand controle veld.

17 reacties geplaatst
  • Marieke van Gemeren- van der Burg

    schreef op 03 aug 2016

    Marieke van Gemeren

    Dank voor de informatie. Waardevolle en Liefdevolle zorg voor kwetsbare ouderen is van wezenlijk belang. In onze directe omgeving zien wij mensen onze familieleden liefdevol verzorgen. Van wezenlijk belang is dat dit gebeurt vanuit intrinsieke motivatie van de medewerkers. Degenen die deze zorg mogen ontvangen voelen dit haarscherp aan.

    De ontwetendheid van velen en vooral in de media, maken de sector en de ouderen kwetsbaar. We leven niet in een maakbare maatschappij.

    Als seniorencoach en als docent voor de opleiding seniorencoach, kijken we vooral naar mogelijkheden en acceptatie van wat er is en te aanvaarden wat er niet meer te veranderen is in bepaalde situaties. Luisteren , zien en voelen En in te spelen op het welbevinden en aansluiten bij degene waar het omgaat, in allerlei situaties!

  • Popke Koolhaas

    schreef op 16 jul 2016

    Die visie over het leveren van goede zorg leren we bij onze opleiding; aandacht, luisteren, kijken, respect tonen, privacy in acht nemen, familie/mantelzorg betrekken, waar mogelijk rekening houden met de voorkeuren van de client, zorgplan maken en bijstellen, nauw contact met aanverwante disciplines, juiste voeding, frisse lucht, client motiveren taken zelf uit te voeren, ruimte voor religie of overtuiging en zo nog meer zaken. Ook goed onderwezen en vers gediplomeerd kun je de visie niet in praktijk brengen, want je bent broodjes aan het smeren terwijl je schoonmaakt, haren kamt, 3 andere clienten helpt, kleding vouwt en medicijnen deelt.

  • Manja Bomhoff

    schreef op 13 jul 2016

    Over schijntransparantie ging ook mijn artikel in de Volkskrant over de 'zwarte lijst' http://www.volkskrant.nl/opinie/aan-deze-zwarte-lijst-heeft-niemand-iets~a4337882/

  • Karin van Grinsven

    schreef op 13 jul 2016

    Niet alleen de titel maar volledige inhoud een blog! Ik heb (de afgelopen weken) vaak gewerkt aan, nagedacht en gesproken over het thema waardige zorg. Het enige woord wat ik als manager / zorgaanbieder in de media heb durven gebruiken is de titel van je blog. Immers, alles wat door zorgaanbieders over dit onderwerp gezegd wordt, zou al verdacht kunnen zijn. Inderdaad zwarte pieten kent alleen verliezers. We moeten allemaal !! weer hard werken aan herstel van vertrouwen..

  • Christina van Uffelen

    schreef op 13 jul 2016

    Bedankt voor het plaatsen van alle hypes in een breder kader. Op de dag dat het genoemde rapport uitkwam, hebben bijna 2000 medewerkers die betrokken zijn bij de verpleeghuiszorg meegewerkt en/of deelgenomen aan inspirerende workshops over positieve ontwikkelingen in de verpleeghuizen in het kader van waardigheid en trots. Wat een energie en een opbouwende drive! Laten we dat vasthouden met elkaar en volop uitdragen!

  • pieter wijnheijmer

    schreef op 13 jul 2016

    Prima reflectie, ik zal er óók in de gehandicaptenzorg mijn voordeel mee doen, dank!

    Één denkhulp: Natuurlijk kom je geen "niet-willenden" tegen: een compliment aan je eigen omgeving maar ook een zorg over de "onbereikbaren". Die hoeven niet mee of om maar je moet ze wél zien. #onkruid

  • Albert.A.Klein

    schreef op 13 jul 2016

    Albert Klein. Kwaliteit heeft te maken met balans. Balans van kennis,mentaliteit, middelen, kwantiteit (aantal handen om uit te voeren) als 1 van deze factoren niet voldoende aanwezig is gaat het mis. Helaas gaat er een ploeg langdurig op reces die medeverantwoordelijk is voor de huidige onbalans in de sector.

  • Maria Roodenburg

    schreef op 13 jul 2016

    Ik vraag me af wat er nodig is om te komen tot een gedeelde visie op wat goede zorg is, passend bij de mensen om wie het gaat. Bij die gedeelde visie hoort dan ook een goede kostprijsberekening. We hebben voldoende kennis en kwaliteit op diverse plekken. Ik vraag me af of er een wil is. Want waar een wil is, is er een weg.

  • simone

    schreef op 13 jul 2016

    http://"Kennis is niet genoeg het gaat ook om houding en gedrag".

    Mijns inziens als EVV-er staat op de 1e plaats houding en gedrag, en daarna de kennis. Mentaliteit wordt kwaliteit. Het probleem zit'm er in dat bijna niemand ergens op aangesproken wenst te worden, men voelt zich dan al gauw aangevallen.

    Kunnen we deze slogan gaan gebruiken:

    ''wil je kwaliteit? begin bij mentaliteit".

  • Annie Herder vd Grift

    schreef op 13 jul 2016

    U slaat de spijker precies op zijn kop met dit artikel! Medewerkers werken zich doorgaans een slag in het rond om het zo goed mogelijk te doen voor de cliënt en hun naasten. Mensen zijn trots op hun werk. Wat meer waardering en begrip voor dit mooie maar zware beroep? Dit artikel is voor alle disciplines, werkzaam in het verpleeghuis, een mooie opsteker.

  • Klaas Pool - Pool Management & Organisatie

    schreef op 13 jul 2016

    Dag Henk, goed verhaal. Belangrijk om dit 'Willy Alfredo-beleid' ("roept u maar") een halt toe te roepen.

  • Marleen de Ruijsscher

    schreef op 13 jul 2016

    Een ander doordacht geluid! Belangrijk.

  • Ben de koning

    schreef op 12 jul 2016

    Veel van wat wordt gesteld en gezegd klopt maar....wat mij betreft had veel zwaarder aangezet mogen worden dat die " wilde " publicatie van de 150 lijst een mes in de rug van de sector is. Je moet zelf wel erg weinig trots op je werk zijn om niet te beseffen wat dit betekent voor de trots op hun werk zijnde verpleeghuis medewerkers..En nu gaan de dames en heren in den Haag met zomerreces en laten de sector achter met de scherven. Ik heb er met de beste wil van de wereld geen goed woord voor over.

  • Petra van Dam

    schreef op 12 jul 2016

    Met veel waardering gelezen!

  • Wilma Spijkers

    schreef op 12 jul 2016

    Dank, mooi bij elkaar in verband gebracht. En inderdaad kun je onder al deze polarisatie vermoeden dat het in wezen gaat om een groot "onmachtig" onderbuikgevoel, angst voor de weerloosheid en kwetsbaarheid die heel-erg-oud-worden met zich mee brengt...

  • Alie

    schreef op 12 jul 2016

    Een goed beschreven artikel waar de betrokken medewerkers in de sector iets aan hebben. Bewoners en naasten moeten ingesprek blijven met de zorgverleners zodat ze de zorg krijgen die men nodig heeft. De politiek en de media mag zich dit aantrekken want de adhoc reacties waren niet mals. De betrokkenheid van alle geledingen in een zorginstelling moet werken aan een zo goed mogelijke woon/ leefomgeving van een client.

  • Jacqueline Joppe

    schreef op 12 jul 2016

    Dank Henk,

    een mooi artikel waar alle nuances belicht worden. Echte transparantie is waardevol voor cliënten, medewerkers en bestuurders. En werken aan het oplossen van problemen is waardig en kan leiden tot trots. Dit debat leidt tot onwaardigheid en medewerkers die niet meer trots kunnen zijn op hun vak dat is heel spijtig.

Mantelzorger en oudere dame lezen een krant

Contact

030 789 23 00

Bezoekadres

Catharijnesingel 47
Postbus 8228
3503 RE Utrecht

Routebeschrijving

Volg ons op

LinkedIn
toggle_closeSluit

Top

vilans.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten