Mirella Minkman

Mirella Minkman

Vertrouwen in de zorg

Als mijn vader plotseling in het ziekenhuis wordt opgenomen merk ik dat inzage in de dossiers toch nog niet zo gewoon is. Maar ik wil informatie om te kunnen meedenken over wat het beste is voor mijn vader. Vertrouwen in de zorg is wat mij betreft een basis.

De zomer vind ik een heerlijke tijd. Alles gaat door, maar het ritme van de weken is minder strak en zelf bouw ik bewust wat meer ‘relax-momenten’ in. Ik begon net lekker in de vakantiemodus te komen (al benijd ik mensen die al vanaf hun eerste vakantiedag de to do lijstjes uit hun hoofd kunnen bannen), toen mijn mobiel ging. Het gebeurde onderweg naar een dagje Vinkeveense plassen met vrienden. Althans, dat was mijn plan.

Ik kreeg het soort telefoontje waar je als dochter het meest voor vreest. Een bibberende stem aan de lijn: het is mijn moeder. Ze zegt: ’het is niet goed Mirel, met pap’. Ik luister naar haar verhaal, minder vaart en mijn ogen zoeken naar de eerstvolgende afrit op de A2. Mijn vader zit met hevige pijnen op de spoedeisende hulp. ‘En hij moet zeker blijven’, aldus mijn moeder. ‘Ik kom eraan’, zeg ik en zet de koers op Limburg. Mijn modus is op slag veranderd. 

Informatiedrift

Natuurlijk raakt het me om mijn moeder en vader zo aan te treffen. Maar er gebeurt nog wat anders met me. Ik herken het van de opnames van mijn dochter. Ik word informatie-driftig. En de verpleegkundige in me komt naar boven. Ik probeer me te beheersen, maar het lukt me slecht. Ik bekijk de vochtlijsten, krijg drang om de infuuszakken zelf om te wisselen en bemoei me met de medicatie.

Het beste voor mijn vader

En ja, natuurlijk struin ik het internet af over het ziektebeeld van mijn vader, zoek naar een richtlijn en vind een interessante presentatie van een congres. Maar ik wil ook lezen in het verpleegkundig en medisch dossier. Niet omdat ik pretendeer het beter te weten, maar hoe moet ik anders meedenken? Ik wil gewoon het beste voor mijn vader.

Inzage in het dossier

In het ziekenhuis merk ik dat inzage in informatie toch nog niet zo gewoon is. De verpleegkundige weet niet hoe het precies zit of wat mag en weifelt – terecht – om mij inzage te geven in de labuitslagen. Het is natuurlijk ook niet mijn informatie, maar die van mijn vader. Mijn vader, die nog maar 5% hoort en daardoor lang niet alles meekrijgt wat artsen en verpleegkundigen met hem bespreken, wil graag dat ik meedenk. Van hem mag ik alles zien en lezen en dus tekent hij een machtiging voor mijn inzage in zijn dossier. Daarmee zal het wel wat makkelijker gaan. Ik wil ook niet die vervelende dochter zijn voor het personeel, maar ik doe toch wat ik denk dat moet.

Wantrouwen

In het telefoongesprek met de medewerker die over de dossieruitgifte gaat, krijg ik vriendelijk te horen hoe een en ander werkt. Ik kan kopieën krijgen en deze ophalen. Het lijkt mij een beetje old school, maar goed, begrijpelijk in het kader van de digitale (on)veiligheid. Zijn woorden triggeren me. Hij vraagt niet waarom ik de informatie wil (correct, daar zou ik niet op hoeven te antwoorden), maar hij begint over wantrouwen. Als ik wantrouwen zou hebben jegens de behandelaars dan zou ik dat met hen moeten bespreken. Helemaal waar natuurlijk, maar er is geen sprake van. Ik voel juist vertrouwen en wil meedenken.

Hij benadrukt het meerdere malen en de woorden blijven hangen in mijn hoofd. De herinneringen aan de ziekenhuisopnames van mijn dochter komen terug. Met twee zware heupoperaties voor de boeg vroeg ik destijds de kinderorthopeed wat zijn afwegingen waren om haar heupen na elkaar te opereren, waar andere orthopeden twee heupen in een keer opereerden. Zijn antwoord intrigeerde mij: ‘Mevrouw, als u het niet vertrouwt, kunt u ook een andere orthopeed overwegen’. 

Vertrouwen basis van de zorg

Lag het aan mijn manier van spreken? Had ik moeten benoemen dat ik vertrouwen had? Of koppelen we ‘informatiedrift’ onbewust (te) veel aan wantrouwen. Misschien niet onlogisch in ons tijdperk waar in de zorg een overkill is aan verantwoordingsmechanismen, criteria en shaming. Vertrouwen in de zorg is wat mij betreft een basis.

Mijn TIAS-collega Van der Voort oreerde over vertrouwen in de zorg en noemt vertrouwen de brandstof voor de zorg. Hij heeft gelijk. Zonder vertrouwen kan de zorg niet functioneren zoals ze doet, stelt hij terecht. Vertrouwen in de zorg is impliciet, je bent je er pas van bewust als het ontbreekt. Als we vertrouwen, dan veronderstellen we oprechtheid, geloofwaardigheid en betrouwbaarheid. Hoe krijgen wij informatie(drift) en wantrouwen (weer) ontkoppeld? Vertrouwen komt niet vanzelf, er moet actief aan gewerkt worden en vraagt openheid en intensieve communicatie waarbij zelfreflectie een belangrijk kenmerk is.

Balans rondom vertrouwen

Ook in de governance en het toezicht moeten we opnieuw een balans vinden rondom vertrouwen. Vertrouwen is een belangrijke fundamentele waarde die de grondslag is voor hoe we handelen, communiceren, organiseren en onze governance inrichten. Ook al verschuift het vertrouwen wellicht van onvoorwaardelijk naar voorwaardelijk vertrouwen, waarbij je het vertrouwen krijgt zolang je gedrag overeenkomstig is met je rol.

Niet alleen professionals, maar ook bestuurders en toezichthouders moeten leren actief te werken aan vertrouwen. Dan krijgen de principes van de governancecode wellicht een stevig fundament. Gedachten om mee te nemen nu ik aan de slag ga op voordracht van de NVTZ in de nieuwe Governance Innovatie- en adviescommissie van de BoZ. 

Mijn vader is gelukkig weer thuis. Vandaag wordt hij 75 jaar. Wat ben ik blij dat ik hem nog heb. Ik zie met vertrouwen de toekomst tegemoet. 

Mirella Minkman is directeur Innovatie en Onderzoek bij Vilans. Lees de oratie Verlangen naar integraliteit die zij in maart 2017 in verkorte vorm uitsprak ter aanvaarding van het ambt van bijzonder hoogleraar Innovatie van organisatie en governance van integrale zorg bij TIAS School for Business and Society.

Meer informatie over innovatie en onderzoek

Meer informatie? Neem contact op met:

MirellaDirecteur Innovatie & Onderzoek
Mirella
Minkman
Directeur Innovatie & Onderzoek m.minkman@vilans.nl 06 12 28 54 16
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl