Karlijn Kwint

Karlijn Kwint

Bartiméus: van zorginstelling naar zorg- en expertiseorganisatie

In de academische werkplaats ‘Sociale relaties en gehechtheid’ van Bartiméus, in samenwerking met de Vrije Universiteit Amsterdam, komen onderzoek en praktijk goed samen. Directeur innovatie en kennis Paula van Woudenberg bij Bartiméus vertelt: ‘Wij hebben de ontwikkeling doorgemaakt van een zorginstelling naar een zorg- en expertiseorganisatie.’

13-08-2018

De academische werkplaats Sociale relaties en gehechtheid levert veel waardevolle kennis op, die ook weer breed gedeeld wordt. Zo kunnen andere zorgorganisaties en andere landen daar ook hun voordeel mee doen. Maar hoe kunnen we deze kennis nog beter benutten? Voor het antwoord daarop brachten we begin augustus een werkbezoek. ‘We zijn hier vooral om te onderzoeken wat we voor elkaar kunnen betekenen,’ zei onze programmamanager kennisinfrastructuur Karlijn Kwint. 

Zorg en onderzoek onder één dak

Bartiméus is een expertise-zorgorganisatie voor mensen die slechtziend of blind zijn. Onder Bartiméus vallen zeven academische werkplaatsen en expertisecentra. Van Woudenberg: ‘Bij kennisontwikkeling hoort ook een kennisinfrastructuur. Dit betreft de organisatie en hoe je de uitwisseling van kennis organiseert. Met onze academische werkplaatsen en expertisecentra brengen we mensen rond een kennisthema bij elkaar. Bijvoorbeeld ‘autisme’ of ‘sociale relaties en gehechtheid’. Het is daarnaast heel mooi dat we zorg en onderzoek onder één dak hebben. De mensen voor en met wie we het onderzoek uitvoeren, hebben we letterlijk om ons heen.’

Thema Sociale Relaties en Gehechtheid

Paula Sterkenburg is als onderzoeker werkzaam in de academische werkplaats ‘Sociale relaties en gehechtheid’, dat is gekoppeld aan de Vrije Universiteit Amsterdam (VU). Ze werkt drie dagen op de VU en is twee dagen aanwezig bij Bartiméus zelf. Ze vertelt over de noodzaak van dit thema: ‘Mensen met een visuele beperking missen informatie waardoor het voor hen moeilijk is om contact te maken. Door miscommunicatie wordt veel stress ervaren en daardoor kunnen gedragsproblemen ontstaan.’ 

Integratieve Therapie

Sterkenburg ontwikkelde en onderzocht de psychotherapeutische interventie 'Integratieve Therapie voor Gehechtheid en Gedrag (ITGG)'. Deze therapie is ontwikkeld voor jongeren met een visuele en ernstige verstandelijke beperking die nauwelijks reageren op contact. ITGG staat geregistreerd in onze databank voor effectieve interventies. ‘De therapie is toegepast bij een vrouw met een ernstig verstandelijke beperking, die de hele dag met een deken over haar heen zat te gillen. De ITGG-therapeut is naast haar gaan zitten en maakte contact volgens het therapieprotocol. De vrouw hield op met gillen en heel langzaam ging de deken weg. Omdat we bij supervisie gebruikmaken van videocoaching hebben we beelden kunnen zien waarop de cliënt op een dag met haar begeleider arm-in-arm naar de dagbesteding liep. Het is heel mooi om zo direct te kunnen zien hoe je kan bijdragen aan een goede kwaliteit van leven.’ 

Kennis breed verspreiden

Bartiméus deelt deze kennis vervolgens ook. Sterkenburg: ‘Door games te ontwikkelen en boeken en wetenschappelijke artikelen te schrijven. Maar ook door congressen te organiseren op nationaal en Europees niveau.’ Om te zorgen dat de kennis ook in het onderwijs wordt toegepast, heeft Bartiméus een convenant met de VU. Zo worden er colleges op de VU gegeven en zit een aantal thema’s in de jaargangen van de opleidingen ‘Orthopedagogiek’ en ‘Psychologie’ verwerkt. Ook verzorgt Bartiméus gastlessen bij opleider RINO. En studenten komen regelmatig kijken hoe het er in de praktijkaan aan toegaat bij Bartiméus. Daarnaast zijn VU-onderzoekers betrokken bij diverse Bartiméus-projecten. 

Serious game - EMPA

Een voorbeeld van een game op wetenschappelijke basis is EMPA. De game is voor begeleiders en ouders van kinderen (of volwassenen) met een visuele, verstandelijke en/ of andere beperking. Kijk voor meer informatie op dewereldvanEMPA.nl.

Zorgrobot bij de cliëntenraad

Lucia van Rouendal is moeder van een dochter met een visuele en verstandelijke beperking, die bij Bartiméus woont. Zij vult aan: ‘Het is heel belangrijk dat dit soort projecten in begrijpelijke taal wordt uitgelegd, zodat ouders en cliënten goed op de hoogte zijn. Projecten worden dan ook besproken in de cliëntenraad, waar cliënten kunnen meedenken over zo een ‘vertaalslag’. De zorgrobot Bart is bijvoorbeeld tijdens zo’n cliëntenraadbijeenkomst getoond. Bart wordt ingezet om te kijken of hij ondersteuning kan bieden aan piekerende cliënten. Onderzoeker Evelien van Wingerden-Fontein vertelt: ‘Al kon Bart toen nog helemaal niets, de cliënten begonnen direct tegen hem te praten.’

Nog verder uitbouwen

Van Woudenberg wil tot slot het belang van structurele financiering voor academische werkplaatsen en expertisecentra benadrukken: ‘Structurele ondersteuning is belangrijk, want wat we hebben opgebouwd werkt goed en dat heeft echt een duurzaam karakter nodig.’ Kwint bevestigt dit: ‘Het nog breder verspreiden van deze kennis via de kennispleinen kan daarnaast bijdragen aan implementatie. De rol van Vilans is om kennis te verbinden en te delen, voor en met de praktijk. Wat een mooie stap zou kunnen zijn om een brug te slaan tussen academische werkplaatsen in de ouderenzorg en academische werkplaatsen in de langdurige zorg voor mensen met een verstandelijke beperking.’ 

Lees meer

Meer informatie? Neem contact op met:

KarlijnSenior adviseur kennispleinen
Karlijn
Kwint
Senior adviseur kennispleinen k.kwint@vilans.nl 06 15 55 15 78
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl