Mirella Minkman

Mirella Minkman

Blog - Schaalverwarring in de regio

‘Zorg in de regio’ is het nieuwe motto en sluit goed aan bij de ‘Juiste zorg op de juiste plek’. Op zich niets mis mee omdat meer samenhang nodig is, maar met ‘de regio’ is niet alles opgelost.

13-01-2020

Een vraagstuk waar ik veel verwarring over zie en waar niet goed genoeg over wordt nagedacht, is het vraagstuk van schaal. Wat doen we lokaal, wat in de wijk, wat juist regionaal, of bovenregionaal en wat kan beter (inter)nationaal? En wat is dan eigenlijk de regio? En welke orde van grootte is bovenregionaal? 

Ontelbaar aantal regio’s

Een aantal jaar terug, ter voorbereiding op mijn oratie, maakte ik al een landkaart om te zien welke regionale indeling en netwerken er allemaal zijn. Het was zo veel, dat de kaart onleesbaar werd. Er zijn legio regio-indelingen: GGD/GHOR-regio, de zorgkantoorregio’s, de veiligheidsregio en regio’s rondom een ziekenhuis of regiogrenzen gericht op een bepaalde doelgroep. Het aantal netwerken en samenwerkingsverbanden in de regio’s is nóg ontelbaarder. 

Schaalverwarring

Regio-indelingen zijn echter wel van belang, want zij vormen vaak de basis voor samenwerkingsafspraken, convenanten en de inrichting van de besluitvormende bestuursorganen en governance die ervoor moeten zorgen dat het gaat werken. Want de organisatie van de zorg gaat echt een andere fase in waarin zorgorganisaties zich doorontwikkelen naar ondersteunende en faciliterende organisaties voor een regio. Een inrichtingsvraagstuk. Ook elders speelt het: na jaren van decentralisatie, werken de Finnen weer aan een stukje re-centralisatie in 18 ‘counties’. Nadenken over wat de passende schaal en regio is, is daarmee het onderliggende vraagstuk. 

Ik zie veel schaalverwarring in de regio en het is nog nauwelijks een subject van onderzoek. Bij een niet-passende schaal liggen onduidelijkheid, veel (bureaucratisch) overleg, weinig voortgang en financiële risico’s op de loer. De eerste associatie bij schaal is vaak een natuurlijk geografisch gebied. De rivier of snelweg is dan de afbakening. Dat is soms zo, maar veel vaker is de gekozen schaal de uitkomst van een sociaal-politiek proces.

Niet 1 optimale schaal

In mijn recente paper beschrijf ik vijf factoren die goed zijn om te overwegen voor een passende schaal. Want, er is niet 1 optimale schaal. Als eerste zijn schaal en volume gerelateerd; grote volumes (bijvoorbeeld ouderen) kunnen uitnodigen tot een lokale schaal. Ook de benodigde (specialistische) kennis is een factor voor schaalissues, waarbij de mogelijkheden van digitalisering een enorme impact kunnen hebben op wat ‘ver en dichtbij’ is. Om de regio-governance te laten werken, is ook bepaling van wat en wie in redelijkheid de verantwoordelijkheid met elkaar kan dragen een factor. En hoe voldoende adaptief te blijven. 

De klassieke indeling ‘micro, meso en macro' heeft zijn langste tijd gehad.

Besluitvorming in netwerken is balanceren tussen ‘inclusief zijn’ (iedereen aan boord) en ‘efficiëntie’ (überhaupt tot besluiten komen). Tenslotte is ook de ervaring/historie in de regio relevant en niet zomaar uit te wissen. Kortom, de klassieke indeling micro, meso en macro heeft zijn langste tijd gehad. Sommige opiniemakers bekritiseren de regionalisering in de zorg als nieuw modewoord. Maar voordat men straks roept ‘dat met die regio’s, dat werkt ook niet’ is nu wijsheid en ontwarring geboden.

Deze blog verscheen eerder op Skipr.nl

Meer informatie? Neem contact op met:

MirellaVoorzitter raad van bestuur
Mirella
Minkman
Voorzitter raad van bestuur m.minkman@vilans.nl 030 7892300
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl