Dirk Lukkien

Dirk Lukkien

Datatoepassingen in de langdurige zorg tijdens de coronacrisis

Sinds de uitbraak van het coronavirus staan datatoepassingen nog meer in de belangstelling. Zowel landelijk als wereldwijd zien we een snelle groei van datatoepassingen die kunnen helpen tijdens de coronacrisis. In verschillende landen, vooral in Azië, zetten overheden bijvoorbeeld mobiele apps in om de verspreiding van het coronavirus te volgen en in te dammen. Wat kunnen zorgorganisaties in de langdurige zorg op dit gebied betekenen? Hoe kunnen zij data verzamelen en benutten in context van de coronacrisis? En hoe voorkomen we dat we met de inzet van allerlei dataoplossingen een surveillancemaatschappij optuigen waar we dan na de coronacrisis onbedoeld mee zitten opgescheept? Vilans gaat hierover graag het gesprek aan.

21-04-2020

Datagedreven zorg is het leren van data om de zorg te verbeteren. Vorig jaar lieten we in een reeks artikelen zien hoe data en technologie door steeds meer zorgorganisaties in de langdurige zorg wordt benut bij kwaliteits- en efficiëntieslagen. In dit artikel delen wij enkele voorbeelden en nodigen we uit om initiatieven binnen de langdurige zorg met ons te delen. 

Advies via een app

Onlangs heeft minister Hugo de Jonge aangekondigd dat Nederland met apps gaat werken, onder meer voor contactonderzoek en het thuis kunnen bijhouden van klachten. Zo is de OLVG Corona Check in heel Nederland beschikbaar. Deze digitale zelfcheck wordt ook door ziekenhuizen ingezet om te adviseren of u binnen moet blijven tot de klachten over zijn of contact op moet nemen met de huisarts. 

Projecten gezondheidsdata

Wereldwijd zijn er meerdere gezondheidsdataprojecten specifiek gericht op het meer inzicht krijgen in het coronavirus. Een aantal voorbeelden van dit soort projecten zijn:

  • Het gebruik van bestaande apps gebruikt voor tracking en tracing van personen om inzicht te krijgen in de verspreiding van het virus. 
  • Ontwikkeling van nieuwe testmethodes voor bepaling van een besmetting. 
  • Modellen opstellen om inzicht te krijgen in de wereldwijde verspreiding en bestrijding van het virus.

Longweefsel beoordelen met kunstmatige intelligentie

Verder wordt er ook ingezet op de ontwikkeling en inzet van diverse AI-toepassingen. Holland AI zet bijvoorbeeld in samenwerking met het Maasstad Ziekenhuis in op het gebruik van kunstmatige intelligentie om de hoeveelheid aangetast longweefsel automatisch te beoordelen op een CT-scan en artsen zo te helpen bij keuze van behandeling. Thirona en Delft Imaging bieden vergelijkbare hulp zelfs aan binnen ontwikkelingslanden waar vaak geen CT-scan aanwezig is, middels gratis te downloaden software voor het identificeren van longschade aan de hand van een simpele röntgenfoto. 

Uitbraak voorspellen en koortsverloop monitoren

Ook binnen de langdurige zorg kunnen organisaties op een zinvolle manier data verzamelen en benutten in de context van de coronacrisis. Zo heeft het Bedrijfsinformatie Team van zorgorganisatie Amstelring een ‘Corona Insights’-dashboard ontwikkeld. Hiermee kan men onder andere: 

  • Het koortsverloop van coronapatiënten monitoren, wat inzicht geeft in het verloop van ziekte en in welke fase een patiënt zich bevindt; 
  • Voorspellingen doen van een nieuwe uitbraak op basis van analyse van gegevens uit het cliëntregistratiesysteem; 
  • Het aantal sterftegevallen (oorzaak, per locatie, dagelijkse updates) monitoren; 
  • Het verzuim van medewerkers analyseren en op basis hiervan organisatiebreed preventieve maatregelen treffen, bijvoorbeeld om capaciteitsplanning te optimaliseren op basis van verwachtte verzuimduur.   

Op basis van data-analyse krijgt men zodoende beter inzicht in het verloop van de virusuitbraak, het aantal besmette cliënten, hun kenmerken en de te verlenen zorg. We horen graag van andere initiatieven in de langdurige zorg waarbij data in context van de coronacrisis wordt verzameld en/of benut. Vilans draagt graag bij aan de zichtbaarheid van voorbeelden en het leren van elkaar. Hiermee kunnen we elkaar helpen om positief-kritisch te kijken naar de inzet van datatoepassingen.  

Ethische vraagstukken

Zoals wij vorig jaar aan de hand van 10 dilemma’s rondom AI in de zorg lieten zien, gaat de inzet van data en AI gepaard met lastige (ethische) vraagstukken. Hoe bewaakt men de privacy en andere fundamentele rechten van burgers (en cliënten)? Hoe komt men tegemoet aan de behoefte aan transparantie? Hoe controleert men of verschillende individuen en groepen eerlijk en gelijkwaardig worden behandeld? En hoe wordt de verantwoordelijkheid en aansprakelijk voor de uitkomsten van de toepassingen gewaarborgd? Dergelijke vragen spelen zeker ook nu tijdens de coronacrisis. Er worden dan ook kritische kanttekeningen geplaatst bij de plannen van het kabinet om landelijk corona-apps te gaan inzetten, bijvoorbeeld op de website Veiligtegencorona.nl. Daarnaast stelde het ECP recentelijk de vraag: Hoe voorkomen we dat we met de inzet van allerlei data-oplossingen een surveillancemaatschappij optuigen waar we dan na de coronacrisis onbedoeld mee zitten opgescheept?

Uitdagingen over de inzet van data

Ook bij initiatieven in de langdurige zorg is het waardevol om kritisch te anticiperen op de implicaties van inzet van datatoepassingen op zowel de korte als lange termijn. We gaan dan ook graag het gesprek aan over de kansen, uitdagingen en vraagstukken bij de verantwoorde inzet van datatoepassingen in de langdurige zorg.  
Heeft u ervaringen, suggesties of urgente vraagstukken omtrent datagedreven zorg in context van de coronacrisis? Deel deze dan via e.roosdorp@vilans.nl.   

Meer informatie

Ook het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wil partijen helpen bij de vraag of en hoe de waarde van data en AI snel en verantwoord kan worden ingezet om de corona-crisis het hoofd te bieden. Vanuit het programma Waardevolle AI voor gezondheid hebben zij daarom een ‘Wegwijzer AI en corona’ opgezet.

Ga naar de projectpagina over datagedreven zorg

Meer informatie? Neem contact op met:

EstherSenior adviseur
Esther
Roosdorp
Senior adviseur e.roosdorp@vilans.nl
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl