Alies Struijs

Alies Struijs

Interview - Ethiek loopt van beleid tot werkvloer

'De centrale vraag bij ethiek is voor mij: wat is goede zorg? Dat speelt van werkvloer (‘doe ik dat kastje op slot?’) tot beleid (‘hoe lang gaan we door met behandelen?’),' dat vertelt Caroline Bezemer, geestelijk verzorger en ethicus bij Abrona. 'Het gaat erom dat je stilstaat bij wat je doet. Dat je ieders mening hoort en weegt. Dat kan bijvoorbeeld met een moreel beraad. Dan merk je dat emoties bij mensen soms hoog zitten, maar dat de strijd voorbij is als je uitgaat van de overeenkomsten. Iedereen wil namelijk goede zorg. Wat dat inhoudt aan normen en gedrag, dat verschilt nog wel eens.'

25-03-2019

Wat was vandaag goede zorg?

'Samen met begeleiders en verzorgers heb ik een gespreksmodel opgesteld, afgeleid van het Socratisch model en de dilemmamethode. Dat hebben we ingekort zodat het beter past in de anderhalf uur die we hebben. Daarnaast bieden we ook een inleidende cursus ethiek aan. In de praktijk komen daar vooral begeleiders op af. Wat ik terug hoor: ze staan meer stil bij morele waarden die dagelijks terugkomen. Ik probeer ze ook mee te geven om tijdens de overdracht aan elkaar te vragen: wat was vandaag goede zorg? Waar je zie dat aan? Welke persoonlijke normen en waarden speelden mee?'

Minder ziekteverzuim

'Mensen staan daardoor meer stil bij wat ze doen en schieten minder snel in de oplosstand. Begeleiders zijn vaak harde werkers, echte doeners. Daar worden ze ook om gewaardeerd. Toch is het goed om af en toe te reflecteren. Onderzoek heeft aangetoond dat aandacht voor ethiek het ziekteverzuim kan laten dalen. Dat is ook logisch. Als je steeds meningsverschillen hebt en je staat nooit stil bij de oorzaak, of als je tegen je eigen waarden en normen in moet handelen, dan loop je vast. De cursus helpt daarbij. Mensen komen nu eerder met vragen en geven aan dat ze de veiligheid in het team heel belangrijk vinden.'

Onderzoek heeft aangetoond dat aandacht voor ethiek het ziekteverzuim kan laten dalen.

Zelf nadenken hoe het anders kan

'De cursus geeft mensen het besef dat je niet meteen hoeft te oordelen of beslissen. Rond een medische vraag zei iemand bijvoorbeeld: ‘Wij hebben besloten dat de behandeling stopt.’ Dan zeg ik: ‘Nee, jullie beslissen niet, de familie wil weten wat jullie belangrijk vinden. De uiteindelijk beslissing ligt bij hen en bij de arts.’ Dat haalt de druk eraf. En laatst had ik een gesprek met een team van persoonlijke ondersteuners die de belasting zwaar vonden. Ze vroegen zich af wat ze daar zelf aan konden doen. Ik ben teruggegaan naar hun eigen waarden: wat doe je al en wat vind je belangrijk? Toen realiseerden ze zich dat ze niet altijd het lijstje hoeven te volgen maar na kunnen denken over hoe het anders zou kunnen. Dat gaf zoveel lucht.'

Afwijken van het protocol

'Protocollen zijn belangrijk, maar de dialoog is belangrijker. Op eigen houtje afwijken van een protocol vind ik nooit een goed idee. Maar als je een probleem samen durft te bespreken, met alle verantwoordelijken, en je stelt samen vast dat je met het protocol bij die ene cliënt in dat ene geval niets kunt, dan moet je kunnen afwijken. Maar doe dat samen, weet wie verantwoordelijk is en maak het inzichtelijk, ook om jezelf te beschermen. Bij ons speelt bijvoorbeeld de verkeersveiligheid van cliënten die alleen naar het centrum lopen. Sommigen zouden volgens het protocol binnen moeten blijven. Dan onderzoeken we de mogelijkheden. Hoe oud is iemand, hoe gevaarlijk is de route, hoe graag wil hij alleen op pad? In een gesprek kun je samen de risico’s afwegen met respect voor ieders waarden en normen.'

Op eigen houtje afwijken van een protocol vind ik nooit een goed idee.

Ethiek moet je organiseren

'Wat je vaak hoort: aan ethiek doen we allemaal. Dat geloof ik ook vast. Ook onze raad van bestuur vindt dat we allemaal ethisch moeten denken. Ik ben daar blij mee, maar het verwatert ook snel als je het niet organiseert en de kwaliteit niet bewaakt. Je moet bepaalde competenties hebben om dat goed te kunnen doen. Het is een vak waarin je de betrokkenheid van mensen vergroot en hun waarden centraal stelt. Dat heeft vaak met kleine dingen te maken die iedereen herkent.'

Meer lezen over ethische dilemma’s

Meer informatie? Neem contact op met:

AliesAdviseur
Alies
Struijs
Adviseur a.struijs@vilans.nl 06 11 79 70 53
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl