Marit van der Meulen

Marit van der Meulen

Grenzeloos werken? Het kan! 4 inspirerende praktijkvoorbeelden

Om te voorzien in de behoeftes van mensen die zorg en ondersteuning ontvangen, is werken zónder belemmerende grenzen van groot belang. Maar dit gaat niet vanzelf. Je moet echt buiten de eigen, comfortabele grenzen treden en datgene wat binnen het vakgebied en de organisatie als gebruikelijk wordt gezien. Wij vroegen 4 zorgprofessionals naar hun verhaal.

31-12-2019

‘De crux van grenzeloos werken zit vooral in hoe we dat durven te doen, maar ook in het besef dat we moeten blijven bedenken wanneer grenzen wel en wanneer niet zinvol zijn,’ aldus Vilans-bestuurder Mirella Minkman. 'De meeste grenzen worden door ons mensen zelf bepaald. Grenzen zijn vooral de uitkomsten van hoe we met elkaar belangen wegen en onze maatschappij inrichten. Het voordeel van dat we als mensen zelf grenzen bepalen, geeft gelukkig ook de mogelijkheid ze zelf weer te beslechten. Dat dit kan, maken deze 4 voorbeelden uit dit artikel mooi duidelijk.’

4 inspirerende voorbeelden

  1. Bert Moormann, bestuurder woningcorporatie Domesta, wil voorkomen dat huurders op straat worden gezet.
  2. Huisarts Brenda Ott zoekt naar de kracht in kwetsbaarheid met Positieve Gezondheid.
  3. Robbert Gobbens, lector Gezondheid en Welzijn van kwetsbare ouderen, brengt verschillende werelden bij elkaar.
  4. Bert Brouwer, bestuurder stichting Careander, betrekt mensen met een beperking bij belangrijke beslissingen.

Voorbeeld 1: Geen huurders meer uitzetten

Moormann: ‘Wij willen graag dat er geen mensen meer op straat komen, doordat zij hun huur niet meer kunnen betalen. In samenwerking met de gemeente zorgen we liever voor adequate begeleiding, zodat deze persoon weer in staat is om aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Dat scheelt de betrokkenen heel veel leed en stress. En het scheelt tienduizenden euro’s voor de samenleving.’

Een kwestie van vertrouwen

Dat klinkt heel mooi, maar werkt dat zo eenvoudig? Moormann: ‘Er is altijd geld beschikbaar voor een crisis, maar voor preventie is dat een stuk lastiger. Wij draaien het liever om: voorkom nou dat het mis gaat en schuif het geld naar de voorkant. Toch is dat ingewikkeld in het sociaal domein. Je krijgt te maken met politieke keuzes. Je moet slecht gedrag niet belonen, is vaak de gedachte. De gemeente is bang voor een precedentwerking: als je 1 zaak oplost, moet je ze allemaal oplossen. Deze benadering vraagt dan ook om een houding van vertrouwen. Vorig jaar hebben we ongeveer 45 mensen de huuropzegging aangezegd. Uiteindelijk hebben we inderdaad 2 huishoudens uitgezet omdat de huurders niet wilden bijdragen aan een oplossing. Maar die andere 43 huurders waren bereid om bij te dragen naar vermogen. Dan is het belangrijk om met hen in contact te komen voor een oplossing op menselijke maat. Dat hebben wij voor deze huurders georganiseerd.’

Voorbeeld 2: Positieve Gezondheid

‘Ik wil eens op een andere manier naar uw klachten kijken.’ Dat zei huisarts Brenda Ott tegen een patiënt toen ze het concept Positieve Gezondheid toepaste. Deze benadering stelt de mens in zijn geheel centraal. Het spinnenweb is daarbij een hulpmiddel om het gesprek over andere gebieden dan alleen de aandoening te voeren. Denk aan mentaal welbevinden, zingeving, sociale domein, dagelijks functioneren en kwaliteit van leven. ‘Ik paste het spinnenweb toe bij een mevrouw die in zak en as zat. Zij had hersenletsel opgelopen door een beroerte. Haar rijbevoegdheid was ingetrokken door het CBR en dat maakte haar erg afhankelijk van anderen. Zij wilde heel graag weer autorijden. Dus daar hebben we een plan voor gemaakt. Het spinnenweb stimuleert mensen om zelf de regie over hun gezondheid te nemen. Deze mevrouw kreeg daardoor weer een doel om naar toe te werken. Je richt je op: 'Waar wilt u naartoe?' in plaats van 'Waar komt u vandaan?'.

Te druk voor een goed gesprek?

De vraag is natuurlijk wel hoever je daarbij gaat, want huisartsen hebben het al zo druk. Ott: ‘Voor mij is het een kwestie om goed in aandacht en tijd te investeren, om vervolgens tijd te kunnen besparen. Als je een half uur met volle aandacht bij iemand gaat zitten, voorkom je daarmee al vaak dat iemand vervolgens wekelijks een beroep op je doet. Daarnaast vergroot het mijn werkplezier om echt contact te hebben van mens tot mens, wat niet goed lukt als je alleen maar protocollair gericht bezig bent. Zo ga ik één keer per half jaar een uur lang op bezoek bij een patiënt met chronische pijn. De specialist van de pijnpoli verklaarde hem uitbehandeld. Hem vraag ik bijvoorbeeld: 'Wat houdt u op de been?' Zo geniet deze meneer erg van het kijken naar sportwedstrijden op de televisie. 'Mijn lichamelijke inspanning is het rollen van sigaretten,' vertelde hij mij laatst. Daar moesten we hartelijk om lachen. Zo helpt humor ook. En door samen op zoek te gaan naar plezierige momenten houdt iemand het beter vol. Soms zijn deze momenten er niet, dan mag dat er ook zijn. Dan is het belangrijk dat je vooral een luisterend oor hebt als huisarts.’

Voorbeeld 3: Onderzoek, onderwijs en praktijk leren van elkaar

Het lectoraat van Robbert Gobbens wordt medegefinancierd door Zonnehuisgroep Amstelland. ‘Daardoor sta ik met 1 been in de praktijk.’ Gobbens is dan ook initiatiefnemer van het LIN (Leer- en InnovatieNetwerk) dat onderzoek, onderwijs en praktijk met elkaar verbindt. ‘Wij plaatsen een groep studenten in de praktijk om samen met de zorgmedewerkers een leercultuur te creëren waarin ruimte is voor innovatie.’ Dat leren vindt vervolgens bij alle groepen plaats. ‘Zo krijgen docenten en studenten (weer) feeling met de praktijk. We zien verder dat verzorgenden heel gedreven zijn in zorg verlenen, maar minder betrokken zijn in het bijdragen aan praktijkonderzoek. LIN wakkert deze onderzoekende en nieuwsgierige houding bij hen aan.’

Belevingsgericht spel

Voor zorgmedewerkers is het best wennen als er ineens 8 studenten op de stoep staan. Gobbens: ‘Maar het lukt allemaal wel. Investeren kost even tijd, maar het voordeel is dat de studenten boventallig zijn. Later krijgen de medewerkers daar weer tijd en ruimte voor terug, waardoor zij weer mee kunnen doen aan kwaliteitsprojecten.’ In een LIN is bij Zonnehuisgroep Amstelland een belevingsgericht spel ontwikkeld voor studenten en zorgmedewerkers. Zij trekken kaartjes met bijvoorbeeld de vraag: 'Aan welk broodbeleg geeft mevrouw Jansen de voorkeur?'. Wanneer je een vraag fout hebt, moet je een zorghandeling ondergaan waardoor je je daarna beter in kunt leven in de bewoner. Denk hierbij aan hoe het is om met een tillift verplaatst te worden.’

Voorbeeld 4: Kritisch blijven op het waarom

Brouwer: ‘Het is belangrijk dat je jezelf steeds weer de vraag stelt: 'Waarom doe ik wat ik doe en hoe kan het beter?’. In de zorg hebben we vaak de neiging om het mensen naar de zin te maken en voor hen te zorgen. Een cliënt vertelde mij laatst dat hij veel vaak viel. Hij had de wens dat begeleiders hem juist niet overeind hielpen, maar even uit de buurt bleven, zodat hij de ruimte kreeg om zelf op te staan. Mocht het dan toch niet lukken, dan zou hij wel een hand toegestoken willen krijgen. In de zorg vinden we zoiets lastig. De neiging is om dan toch toe te snellen. Want wat nou als het fout gaat? Dus is het voor ons comfortabeler om direct te helpen zodat je nooit een verwijt kunt krijgen. Maar voor een betere kwaliteit van zorg, moeten we kritisch blijven op wat we doen en risico’s durven te nemen. Anders blijft alles bij het oude.’

Mensen met een beperking mee laten beslissen

Onlangs startte Careander een selectieprocedure voor een nieuw lid voor de raad van toezicht. ‘We hebben toen aan mensen met een beperking gevraagd om mee te doen aan de selectieprocedure. Ook dat kan voelen als een risico. We hebben namelijk aan een cliënt gevraagd om het gesprek te leiden. Mensen met een beperking denken als snel zoiets niet te kunnen. Ook dan is de neiging om het over te nemen. In plaats daarvan hebben we ingestoken op: 'Wat heb jij nodig om dit goed te kunnen doen?'. Deze cliënt wilde graag dat iemand anders de tijd in de gaten hield. Dus dat hebben we geregeld. Door dit zo gezamenlijk aan te pakken hebben we het onderling vertrouwen versterkt.'

Meer informatie? Neem contact op met:

MirellaLid raad van bestuur
Mirella
Minkman
Lid raad van bestuur m.minkman@vilans.nl 030 7892300
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl