Robbert Huijsman

Robbert Huijsman

Interviewreeks hoogleraren dementie deel 2: De grote puzzel van dementie

Het aantal ingeplande zomerinterviews nadert de 30! Ik wist niet dat er zoveel hoogleraren actief zijn in het dementieveld. In deze tweede week sprak ik er 7: Marcel Olde Rikkert en Myrra Vernooij-Dassen (Nijmegen), Pim van Gool (Amsterdam, ook voorzitter van de Gezondheidsraad te Den Haag), Geert Jan Biessels (Utrecht), Anneke Francke (Amsterdam en Nivel te Utrecht), Roy Kessels (Nijmegen) en Frans Verhey (Maastricht). Uit al dat interviewmateriaal komt een boek dat begin volgend jaar klaar moet zijn. Deel 1 presenteert de hoofdthema’s voor de dementiezorg en deel 2 portretten van de hoogleraren en hun kernpublicaties.

02-08-2018

Puzzelen over ‘dementie’

Elke hoogleraar wíl bijdragen aan de grote puzzel van dementie, met volle inzet en toewijding. Dementie is een verzamelnaam voor vele hersenziekten, waarover we wel steeds méér weten maar waarvan we eigenlijk nog niet zo veel begrijpen. De term 'dementie' is veel te simpel vanwege de heel complexe puzzel. En werkt inmiddels tegen doordat die stigmatiseert. In de nieuwste DSM-5 heet het nu ‘major neurocognitive disorder’; probeer dat maar eens uit te leggen in de spreekkamer. Dus dat vinden de Nederlandse hoogleraren geen goed alternatief, maar wat dan?!

Multiple etiologie

Het dementiesyndroom is ‘multifactorieel’: veroorzaakt door (een samenloop van) vele oorzaken en mechanismen (multiple etiologie). Het gaat bijvoorbeeld om samenklonteren van eiwitten in de hersencellen, verstoring in de neurotransmissie (plaques), beschadigingen van hart en bloedvaten (vasculaire schade), erfelijke genetisch-bepaalde factoren, ontstekingsmechanismen (inflammatie) en/of ’gewone veroudering’ (wat is dat eigenlijk?).

Maar ook opleiding, sociale activiteit (bestrijd eenzaamheid!), gezond slapen en leefstijl doen ertoe (naast roken en drinken, in ieder geval lichaamsbeweging, mogelijk voeding). Welke van al die factoren zijn traceerbaar (biomarkers) laat staan modificeerbaar om het ziektebeloop te reguleren, mogelijk al decennia vóór de eerste symptomen? The Lancet maakte daarvoor vorig jaar een prachtige infographic.


Read the full Lancet Dementia 2017 Commission: The Lancet: Dementia prevention, intervention, and care

Doorzetten, maar in bescheidenheid

Hoogleraren onderzoeken van alles, zoals nieuwe manieren van beeldvorming (imaging), differentiaal diagnostiek, multidisciplinaire zorgprogramma’s, psycho-educatie en nieuwe medicatie voor diverse afzonderlijke ziekten. Maar ‘dé dementiepil’ bestaat niet en dit soort onderzoek vergt een lange adem, is ingewikkeld en kostbaar. Sommige farmaceuten zijn er dit jaar zelfs uitgestapt, bij gebrek aan succes. Dus gaat het stapje voor stapje, er moet eerst begrip ontstaan per ziekte-variant van de etiologie. De hoogleraren en hun onderzoeksgroepen doen veel en divers onderzoek, maar de resultaten tot nu toe zijn wisselend en nopen tot enige bescheidenheid. Zolang we de etiologie nog niet goed doorgronden, blijft scherpe diagnose lastig en daardoor de stap naar doeltreffende interventies moeilijk.

‘Dé dementiepil’ bestaat niet en onderzoek vergt een lange adem.

Hoopvolle lijnen

Tegelijkertijd is er voor nihilisme geen enkele reden, want met risicomanagement, leefstijl- en psychosociale interventies kunnen we nu al veel doen. Zowel voor de mens met dementie zelf, als voor diens mantelzorgers en omgeving. Lees bijvoorbeeld het net verschenen boek ‘Wat kun je doen aan dementie’ van Jurgen Claassen, vol praktische tips over wat wel en niet werkt (tot nu toe).

Hoopvol is ook ‘Foutloos leren’, het opnieuw leren van alledaagse vaardigheden (want voor nieuwe dingen is de cognitieve functie minder relevant). Zo de breinreserve inzetten en breinelasticiteit op peil houden, is een nieuwe lijn. Uiteindelijk gaat het over het dagelijks functioneren van onze medemens met dementie, dat is de eindfocus voor veel hoogleraren. Dat gaan we volgende week verder uitdiepen.

Robbert Huijsman, hoogleraar en programmaleider Dementiezorg voor Elkaar, doet wekelijks verslag van de serie interviews die hij deze zomer houdt met de hoogleraren dementie om tot een gezamenlijk beeld te komen van de toekomst van de dementiezorg en -ondersteuning in Nederland.

Lees de andere blogs van Robbert Huijsman

Meer informatie? Neem contact op met:

RobbertProgrammaleider Dementiezorg voor elkaar
Robbert
Huijsman
Programmaleider Dementiezorg voor elkaar r.huijsman@vilans.nl 030 - 7892437
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl