Interview - ‘Kennisbeleid is spannend werk’

Kennisbeleid over langdurige zorg is spannend werk, zegt Theo van Uum (directeur Langdurige Zorg bij het ministerie van VWS). ‘Het kennisbeleid van VWS omvat vaak politiek complexe vraagstukken. Het gaat over geld, over heel veel geld, maar het gaat ook over menselijkheid, over zorg, over iets waar je echt het verschil kunt maken.’ Van Uum sprak in december tijdens de regiotour van congres Zoek het uit!

08-01-2020

Kenniscyclus voor betere kwaliteit van zorg

Van Uum legt de kenniscyclus uit die op zijn beleidsterrein gehanteerd wordt, tijdens de workshop Toelichting kennisbeleid ministerie van VWS. Van kennis ophalen en inventariseren naar onderzoek programmeren en onderzoek doen en invoeren van kennisproducten naar evalueren, en zo rond. ‘Het doel van die cyclus, van het gehele kennisbeleid, is het verbeteren van de kwaliteit van de zorg voor de cliënt en van de professionaliteit van de zorgverleners. Want de zorgvraag neemt steeds meer toe, en het welbevinden van de cliënt wordt steeds belangrijker.’

Onderzoek naar jeuk

In 2016 zijn er uitgebreide veldraadplegingen geweest naar aanleiding van een kritisch rapport over de zorg. In 2017 en 2018 zijn er veel stappen gezet in de kennisontwikkeling. Vilans speelde een grote rol bij het inventariseren van de kennisbehoefte bij zorgverleners, bij de zorgvraag. Bij het ‘onderzoek programmeren’ loopt er een aantal programma’s, de ZonMw-programma’s. Er komen ook nieuwe programma’s aan, onder meer in de ouderenzorg en de gehandicaptenzorg. ‘Onderzoek doen’ volgt uit de lopende programma’s van ZonMw. Nieuw onderzoek gaat bijvoorbeeld over jeuk bij bewoners van zorgcentra. ‘Klinkt simpel, maar is toch ontzettend belangrijk voor de kwaliteit van leven’, zegt Van Uum.

Ambitieuze onderzoeksagenda

Bij het ‘invoeren van kennisproducten’ noemt Van Uum de beroepsstandaarden die zijn neergelegd in ‘Skilz’. Het uitwisselen van kennis tussen onderwijs, wetenschap en praktijk laat nog wat te wensen over. Zorg, wetenschap en onderwijs weten elkaar nog niet echt goed te vinden. Als we aankomen bij ‘evaluatie’ heeft Van Uum het over een aantal voornemens van het ministerie: een adviesaanvraag over hoe het evaluatieproces vorm te geven en een adviesaanvraag voor het NZa. Van Uum: ‘Dat leidt allemaal tot de nieuwe, ambitieuze onderzoeksagenda’.

Belemmeringen in regelgeving

Dan legt Van Uum de luisteraars in de zaal 2 ‘moeilijke vragen’ voor: ‘Een lerende omgeving voor zorgverleners: wat is daarvoor nodig?’ en ‘Verbinding met het onderwijs: waarom is dit zo moeilijk en hoe krijgen we het wel voor elkaar?’ De luisteraars in de zaal voelen zich aangesproken, de moeilijke vragen van Van Uum maken volop discussie los. Die gaat bijvoorbeeld over de belemmeringen waar je tegenaan loopt als je te maken hebt met meer dan één ministerie. ‘VWS overlegt met OCW om die belemmeringen in de regelgeving te voorkomen,’ zegt Van Uum. Iemand in de zaal wijst op de kansen: ‘Laten we vooral zoeken naar de overeenkomsten, hoe kunnen die ministeries samen optrekken?’

‘Laat onderzoek en praktijk met elkaar versmelten, dan versterken ze elkaar.’

Toepassen in de praktijk

Ook over de relatie tussen wetenschap en de praktijk wisselen de aanwezigen volop van gedachten. Een verpleegkundige uit Winterswijk schetst een beeld uit de praktijk: ‘Ik was op een symposium waar wel 60 prachtige projecten op het gebied van onderzoek werden gepresenteerd. Mooie apps, bijvoorbeeld. Maar er was heel weinig nagedacht over implementatie in de praktijk. Wie moet er met die apps gaan werken? Wie leert onze mensen dat? De relatie tussen wetenschap en onderwijsinstellingen is belangrijk, maar tussen wetenschap en praktijk - de instellingen - is óók belangrijk, dat moeten we niet vergeten.’

‘Implementatie door onderzoeker’

Iemand anders draagt een mogelijke oplossing aan: ‘Maak de onderzoeker verantwoordelijk voor de implementatie van zijn onderzoek. Valorisatie richting praktijk moet onderdeel zijn van het onderzoek. De onderzoeksinstellingen moeten dat eigenlijk inbouwen in de project- of subsidieaanvraag.’ Een lector uit Maastricht houdt tot slot een pleidooi voor het ‘versmelten’ van onderzoek en praktijk. ‘In de kenniscyclus zijn het 2 stappen. Maar als je die 2 stappen samenvoegt, versmelt, versterken ze elkaar.’

Programma Zoek het uit!

De tweede editie van het congres ‘Zoek het uit!’, het landelijk congres over kennisinfrastructuur in de ouderen- en gehandicaptenzorg, is op maandag 10 februari 2020. Bekijk wat er allemaal op het programma staat.

Door Richard Derks
Foto: APA Foto

Meer informatie? Neem contact op met:

KarlijnSenior adviseur kennispleinen
Karlijn
Kwint
Senior adviseur kennispleinen k.kwint@vilans.nl 06 15 55 15 78
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl