Dirk Lukkien

Dirk Lukkien

Kent u 1 van onze 200.000 laaggeletterde collega's?

Vilans heeft in 2016 een aantal verkenningen uitgevoerd rond verschillende thema’s en ontwikkelingen om te ontdekken hoe de zorg eruit gaat zien. Buiten onze ‘vertrouwde’ scope, niet per se om iets nieuws te ontdekken, maar vooral om aan te sluiten op wat er al is en waar we ons voordeel mee kunnen doen. We delen onze bevindingen in een blogserie. In onze vorige blogs vertelden we over de  en . Deze week: laaggeletterdheid.

01-05-2017

Deze blog is geschreven door Dirk Lukkien en , adviseurs Innovatie & onderzoek.

Wist u dat in de sector zorg en welzijn zo'n 200.000 mensen werken die moeite hebben met lezen en schrijven? Wat betekent dat voor de zorg? En wat doen er eraan? Lezen en schrijven is voor veel mensen heel vanzelfsprekend. Gelukkig maar, want taal is belangrijk. Ook in de zorg. Toch geldt die vanzelfsprekendheid niet voor iedereen. 1 op de 9 mensen in Nederland tussen de 16 en 65 jaar is laaggeletterd. Dat komt neer op 1,5 miljoen mensen. De helft van deze mensen werkt, 25% in de sector zorg & welzijn. Dat zijn bijna 200.000 mensen! Al deze mensen hebben moeite hebben met lezen, schrijven en het begrijpen en toepassen van informatie. Zij ontberen het minimale niveau om volwaardig in de Nederlandse maatschappij te functioneren. Dat niveau is vastgesteld door de overheid op eindniveau vmbo of niveau mbo-2/3 (niveau 2F binnen de Standaarden en eindtermen volwasseneneducatie). 

kent u een van onze laaggeletterde collegas

Taalvaardigheid wordt steeds belangrijker

Dat laaggeletterdheid vooral bij mensen met een migratieachtergrond zou spelen, is een misvatting. Van alle laaggeletterde mensen is 2/3 van Nederlandse afkomst. Nog zo’n misvatting: de zorg is juist een fijne werkplek als u beperkte taalvaardigheden heeft. Lekker met uw handen aan het bed. Maar langer thuis wonen, complexe zorgvragen en digitalisering vragen steeds meer van de taalvaardigheid van medewerkers. En activiteiten waarbij geen ‘geletterdheid’ nodig is - zoals een stukje wandelen - worden steeds meer uitbesteed aan vrijwilligers en mantelzorgers.

De trukendoos gaat open

Een grote ouderenzorginstelling ontdekte tijdens de implementatie van hun elektronisch cliëntendossier (ECD) dat op sommige afdelingen wel 30% van de medewerkers niet door de taaltoets kwam. Wat betekent dit voor de kwaliteit van zorg? En hoe maakt u dit bespreekbaar? Want veel mensen schamen zich ervoor dat ze laaggeletterd zijn. Bij sommigen gaat dan de trukendoos open: ‘Ik heb mijn bril even niet bij me.’ Of: ‘Kun jij dat dat verslag maken? Dan haal ik even koffie.’ Bovendien zijn digitale vaardigheden onlosmakelijk verbonden met taalvaardigheden: snapt iemand het niet om wat er staat of omdat hij niet met digitale middelen kan omgaan?

Taal-initiatieven

Gelukkig zijn er in Nederland verschillende initiatieven op het gebied van laaggeletterdheid. Een paar voorbeelden:

  • De ‘Taal voor het leven’-aanpak van Stichting Lezen en Schrijven, gericht op het verhogen van taalvaardigheden.
  • ZorgtoTAAL, voor een structurele aanpak van laaggeletterdheid binnen zorgorganisaties in de VVT-sector, ook van Stichting Lezen en Schrijven.
  • Het Taalakkoord, in 2015 in het leven geroepen door het Ministerie van SZ&W, om werkgevers te stimuleren de taalvaardigheid van hun medewerkers te verbeteren. Met een toolkit kunnen organisaties zelf aan de slag. Ze kunnen optreden als ambassadeurs door de boodschap van het Taalakkoord via hun eigen communicatiekanalen naar buiten te brengen.

Ook zorgorganisaties zetten zich in

Het UMC Utrecht, HWW zorg, Laurens, Pameijer en Stichting TanteLouise-Vivensis hebben het Taalakkoord ondertekend. Zij zijn daarmee de eerste zorgorganisaties die zich inzetten om de taalvaardigheid van hun medewerkers te vergroten. Dit doen ze met taalcursussen, maatjesprojecten en het afstemmen van hun interne communicatie op verschillende niveaus.

Dat is belangrijk, want betere taalvaardigheid vergroot de kwaliteit van dienstverlening én het zelfvertrouwen van medewerkers. Meer motivatie, minder incidenten, beter gebruik van het ECD en toegenomen klanttevredenheid zijn nu eenmaal niet altijd in geld uit te drukken, maar daarom niet minder belangrijk.

Elk begin is moeilijk

Inzetten op taal is niet gemakkelijk, vooral niet in het begin. Het heeft ook niet altijd voldoende prioriteit. Organisaties hebben veel op hun bord en lijken soms vooral bezig met overleven. Bovendien gaat laaggeletterdheid gepaard met schaamte en weerstand. Maar als het lukt het taboe te doorbreken zien de koplopers, trotse medewerkers die zich betrokken en gewaardeerd voelen.

Deze verkenning heeft ons bewust gemaakt van de enorme impact die het kan hebben op de kwaliteit van leven van cliënten én medewerkers als we meer rekening met laaggeletterdheid houden. Bij Vilans zijn we erg benieuwd hoe ú inzet op taal, wat dit heeft opgeleverd aan kennis en ervaringen en hoe u anderen aanzet tot actie. Laat het ons weten.

Meer over laaggeletterdheid

Meer informatie? Neem contact op met:

DirkSenior onderzoeker
Dirk
Lukkien
Senior onderzoeker d.lukkien@vilans.nl 06 12 41 65 13
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl