Marit van der Meulen

Marit van der Meulen

Kwetsbare jongeren profiteren onvoldoende van ondersteunende eHealth

EHealth kan kwetsbare jongeren helpen bij de overgang van 18- naar 18+. Toch weten niet alle jongeren de technologische toepassingen goed te vinden. Daarnaast vinden ze de enorme keuzemogelijkheden verwarrend die door bestaande websites en apps worden aangeboden. Dit blijkt uit gesprekken met hen, die voor de Health Deal zijn gevoerd.

22-04-2020

Jongeren vallen voor hun 18de onder de Jeugdwet, daarna onder de Wet maatschappelijke ondersteuning waarvan de uitvoering bij de gemeentes ligt. De overgang van 18- naar 18+ verloopt vaak niet goed en dat geldt in versterkte mate voor kwetsbare jongeren. Om kwetsbare jongeren in de regio Nijmegen te ondersteunen bij hun stap naar zelfstandigheid, ondertekenden minister Hugo de Jonge van VWS, zorgorganisatie Pluryn en diverse ketenpartners, waaronder wij als Vilans, daarom op 13 juni 2018 de Health Deal. Vilans was projectleider van het onderdeel Zinvol uitproberen waarin gesprekken zijn gevoerd met jongeren en zij eHealth-toepassingen hebben uitgeprobeerd. 

Vooral behoefte aan praktische hulp

‘Insteek van de gesprekken met de jongeren was wat er beter had gekund in de ondersteuning bij de overgang naar 18 jaar,’ vertelt projectleider Sanne van der Weegen. ‘Daarnaast hebben we gekeken welke websites en apps hen daarbij hadden kunnen helpen. De positief beoordeelde apps en websites gingen vooral over kleine oplossingen, zoals het afsluiten van een aansprakelijkheidsverzekering en het kunnen vinden van goedkope recepten. En dat terwijl de jongeren allemaal te maken hebben met grotere problemen.

Toch is dit wel verklaarbaar wanneer je bedenkt dat basisbehoeften eerst moeten worden vervuld, voordat je toekomt aan persoonlijke ontwikkeling. Zo vertelde een jongere: 'Als ik me zorgen maak over geld, kan ik me gewoon niet concentreren op school.' Dan moeten eerst gewoon die zorgen over geld worden opgelost.’ 

Algemene websites en apps scoren goed

De jongeren probeerden diverse websites en apps uit. Opvallend was dat apps en websites voor algemeen gebruik soms beter scoorden dan apps en websites die speciaal voor hen ontwikkeld waren. Bijvoorbeeld de Albert Heijn-app voor budgetboodschappen en de meditatie-app Headspace om in slaap te kunnen vallen. De vraag is natuurlijk waarom jongeren deze apps zelf niet weten te vinden. Van der Weegen: ‘Kwetsbare jongeren verblijven vaak in een zorginstelling. Ze gaven aan dat ze wonen in een afgesloten wereld. Je wordt met een busje naar school gebracht, sport op het terrein en je mag bijvoorbeeld geen telefoon op je kamer. Natuurlijk verschilt dat per instelling, maar de jongeren die ik heb gesproken, hebben vooral een 'cultuur van overnemen' ervaren. Nadeel daarvan is dat als ze dan 18 jaar worden, ze onvoldoende op het volwassen leven zijn voorbereid.’

Kwetsbare jongeren verblijven vaak in een zorginstelling. Ze gaven aan dat ze wonen in een afgesloten wereld.

Behoefte aan eigen regie

Maar er zijn nog meer redenen. Van der Weegen: ‘Als je niet weet dat iets een probleem is of gaat worden, ga je ook niet naar een oplossing zoeken. Deze jongeren hebben bovendien veel bemoeienis en zorg gehad. Wanneer ze 18 worden zijn ze blij dat ze eindelijk vrijheid hebben. En vaak hebben ze voor het eerst de beschikking over geld. Dan kunnen ze bijvoorbeeld eindelijk die nieuwe iPhone aanschaffen en sluiten ze vervolgens een veel te duur abonnement af.’ EHealth kan dan ook juist in de behoefte aan die eigen regie voorzien. Van der Weegen: ‘Het is fijn als je met behulp van een app boodschappen kunt leren doen. Dat geeft je meer ruimte om zelf te kiezen. De aangeboden opties van een begeleider willen deze jongeren vaak minder snel aannemen vanwege de bemoeienis. Toch is het wel belangrijk dat deze jongeren gecoacht worden in het gebruiken van zo’n app. Ze blijven behoefte houden aan een vast vertrouwenspersoon bij wie ze terecht kunnen met vragen en op wie ze terug kunnen vallen.’

Als je niet weet dat iets een probleem is of gaat worden, ga je ook niet naar een oplossing zoeken.

Niet te veel informatie in één keer

Tijdens de gesprekken werd ook aandacht besteed aan websites van de gemeente Nijmegen die speciaal zijn bedoeld voor mensen die opzoek zijn naar ondersteuning of zorg. Van der Weegen: ‘De jongeren vonden dat er op die websites te veel informatie stond. Ze willen het liefst maximaal 3 keuzemogelijkheden en regel voor regel ergens doorheen geloodst worden. Een mooi voorbeeld daarvan is de online pagina van de Rijksoverheid die informatie geeft over wat je moet regelen als je 18 jaar wordt. Deelnemers aan de Health Deal gaan dan ook samen kijken hoe de feedback van de jongeren gebruikt kan worden voor het verbeteren van de websites van de gemeente Nijmegen. Daarnaast zijn 80 goed beoordeelde apps en websites opgenomen op de website van Digital Health Center. Het Digital Health Center zorgt onder andere voor zichtbaarheid van eHealth-tools die toegankelijk zijn en aansluiten bij de hulpvragen en persoonlijke doelen van cliënten.’

Ze willen het liefst maximaal 3 keuzemogelijkheden en regel voor regel ergens doorheen geloodst worden.

Hoe nu verder?

Van der Weegen: ‘Voor de Health Deal hebben we tot slot aanbevelingen en tips gegeven voor het verspreiden van de inzichten. Zo zou het mooi zijn als de goed beoordeelde apps en websites via een campagne onder de aandacht worden gebracht om ze meer bekendheid te geven. Niet alleen bij jongeren, maar ook bij de begeleiders. Daarnaast zou ik er voorstander van zijn als er een speciaal begeleidingspakket wordt ontwikkeld voor kwetsbare jongeren, eventueel in samenwerking met het onderwijs. Met een traject op maat om jongeren beter te begeleiden in de overgang naar 18+. Met een centrale plek voor goed beoordeelde websites en apps. Want die kunnen zeker bijdragen.’

Meer weten?

Bekijk de samenvatting van het onderzoeksverslag ‘Zinvol uitproberen met jongeren. Kan eHealth helpen bij de overgang van 18- naar 18+?’ Hierin staan alle bevindingen uit de gesprekken met de jongeren en tips en aanbevelingen voor het vervolg.

Meer informatie? Neem contact op met:

SanneSenior onderzoeker
Sanne
van der Weegen
Senior onderzoeker s.vanderweegen@vilans.nl 06 55 44 03 69
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl