Marit van der Meulen

Marit van der Meulen

Interview - ‘Kwetsbare mensen hebben recht op zoveel mogelijk vrijheid

Van het programma ‘Ban de band uit Nederland’ tot de naderende invoering van de Wet zorg en dwang. Marjolein van Vliet blikt terug op haar carrière en dan vooral op haar tijd bij Vilans waar ze 13,5 jaar heeft gewerkt. Nu is voor haar het moment gekomen om te gaan genieten van haar vervroegd pensioen.

17-06-2019

Van Vliet begon haar carrière als wijkverpleegkundige: ‘Door mijn tante kwam ik op het idee. Als wijkverpleegkundige croste zij door de wijk met haar rode Fiatje. Ik vond haar zo stoer en voelde me aangetrokken door de zelfstandigheid en de autonomie van dat beroep.’ Ze heeft mooie herinneringen aan de tijd dat ze zelf wijkverpleegkundige was: ‘Zo kwam ik 2 keer in de week bij een alcoholist over de vloer. Ik moest er vooral voor zorgen dat hij niet ging vervuilen, want stoppen met drinken wilde hij niet. Sommige collega’s hadden daar moeite mee. Maar wat ik juist inspirerend vond was om zorg te leveren binnen de grenzen die cliënten aangaven.’

‘Het grootste succes was dat het vastbinden van cliënten in veel gevallen heel snel kon worden afgebouwd.’

Vrijheid als rode draad

Vrijheid en autonomie zouden dan ook een belangrijke rode draad in haar carrière vormen. Na 10 jaar als wijkverpleegkundige gewerkt te hebben, ging ze verplegingswetenschap studeren. Op aanraden van een Vilans’er werd ze in 2006 uitgenodigd om bij Vilans te komen werken. Ze kwam binnen op het thema medicatieveiligheid, maar al snel stapte ze over op het thema terugdringen vrijheidsbeperking.

Vastbinden van cliënten

De overheid initieerde een aantal verbeterprojecten op dit thema waar Vilans de uitvoerder van was. Van Vliet: ‘Grootste succes was toch wel dat we merkten dat het vastbinden van cliënten in veel gevallen heel snel kon worden afgebouwd. Door dit succes ontstond het idee om een aantal projecten alleen op het terugdringen van onrustbanden te richten.’

Vrijheidsbeperkende maatregelen terugdringen

Als projectleider had Van Vliet contact met Jenneke van Veen, toenmalig hoofdinspecteur Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ): ‘Zij heeft zich hier echt voor ingezet. Uiteindelijk is het gelukt om 14 veldpartijen de intentieverklaring Zorg voor vrijheid te laten tekenen. Denk hierbij aan koepelorganisaties als de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN), ActiZ en cliëntorganisaties. Hierin stond dat we vanaf 2011 geen onrustbanden in de zorg meer wilden en dat we de zware vrijheidsbeperkende maatregelen wilden terugdringen. Prachtig om te zien hoe er een beweging ontstond die vanuit het veld breed werd gedragen.’

'Waarom zouden kwetsbare mensen geen recht hebben op belangenbehartiging als hun recht op vrijheid wordt beperkt?'

In het NOS Journaal

Ook voor Van Vliet was dit een memorabel moment: ze kwam namens Vilans in het NOS Journaal. Het nieuws? Het gebruik van de band was enorm afgenomen. ‘Een resultaat dat onder andere werd behaald door het programma Ban de band uit Nederland. Doordat zorgverleners ons vroegen naar alternatieven voor de onrustband, hebben we daarnaast de Alternatievenbundel bedacht. Onlangs heeft Vilans daar alweer de 6e druk van uitgebracht.’

Wet zorg en dwang

Van Vliet is blij dat vrijheid op de kaart blijft staan bij Vilans. ‘Vrijheid blijft een aandachtspunt voor organisaties. Nu bijvoorbeeld door de Wet zorg en dwang (Wzd) die per 1 januari 2020 wordt ingevoerd. Vrijheid is een groot goed, en kwetsbare cliënten krijgen door de Wzd het recht op ondersteuning door een cliëntvertrouwenspersoon. Dit is onder de huidige wet Bopz voor de VVT en VG niet geregeld. Raar eigenlijk, want het is ook per wet geregeld dat een verdachte van een misdrijf recht heeft op verdediging door een advocaat. Waarom zou je dan niet willen dat kwetsbare mensen in de zorg ook recht hebben op belangenbehartiging als hun recht op zoveel mogelijk vrijheid wordt beperkt? Dit wordt door de Wzd nu wel geborgd.’

Bestuurslid Stadshospice Utrecht

Nu is het voor Van Vliet tijd om te genieten van de vrijheid van haar pensioen. ‘Ik ga me niet vervelen. Ik pas een dag per week op en krijg eindelijk meer tijd voor mijn hobby’s.’ Toch zal ze de zorg niet helemaal achter zich laten. Het bloed kruipt toch waar het niet gaan kan. Zo blijft ze bestuurslid van het Stadshospice Utrecht, geïnspireerd door de ervaringen die zij als wijkverpleegkundige opdeed op het gebied van palliatieve zorg.

Meer informatie over vrijheidsbeperking in de zorg

Meer informatie? Neem contact op met:

WouterSenior communicatieadviseur
Wouter
van den Elsen
Senior communicatieadviseur w.vandenelsen@vilans.nl 0646043351
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl