Jeroen Schumacher

Jeroen Schumacher

Laat die vaste dagindeling toch eens los

De kwaliteit van langdurige zorg staat ook in verkiezingstijd hoog op de politieke agenda. Dat is goed, maar de discussie blijft te vaak hangen op het extra geld dat nodig is. Geld is uiteraard belangrijk, maar vooral de verouderde werkprocessen in verpleeghuizen moeten op de schop.

16-03-2017

Deze blog is als opiniestuk geplaatst in Trouw van woensdag 15 maart.

Stelt u zich eens voor. Van hogerhand wordt bepaald dat u elke middag om 5 uur binnen moet zijn – áls u al naar buiten mocht. Rond 5 uur krijgt u een maaltijd die u niet zelf hebt gekozen. ’s Avonds kunt u televisie kijken, maar de zender wordt door anderen gekozen. Vanaf 7 uur moet u naar bed en gaat het licht uit. Of u een ochtend- of een avondmens bent maakt niet uit. Wordt u daar boos of onrustig van? Dan krijgt u een kalmerend middel.

laat die vaste dagindeling toch eens los

Een doemscenario? Voor veel ouderen in de langdurende zorg is dit de harde realiteit. Als coach bij Vilans heb ik hier bijna dagelijks mee te maken. Onrust en agressie komen veel voor en de ‘oplossingen’ liegen er niet om. Ben je opstandig of vertoon je ‘moeilijk’ gedrag? Dan krijg je . Kom je ’s nachts je bed uit? Dan krijg je een bedhek of slaapmedicatie. Als je te vaak opstaat wordt je rolstoel tegen de tafel op de rem gezet of krijg je een gordel, als je je kamer overhoop haalt omdat je iets niet kunt vinden, worden de kasten afgesloten.

In veel verpleeghuizen is dit nog steeds de dagelijkse praktijk, ondanks alle goede bedoelingen. Niet zo verwonderlijk dus dat zorgprofessionals zo vaak vragen hoe ze moeten omgaan met onbegrepen gedrag.

Efficiëntie

De laatste jaren is er mede door bezuinigingen en een forse toename van de zorgzwaarte ongelooflijk veel veranderd in verpleeghuizen. Bestuurders en medewerkers zijn zich steeds meer bewust van de noodzaak de zorg meer af te stemmen op persoonlijke wensen n behoeften van cliënten en familie. Maar de indeling van de werkprocessen is níet veranderd. Die stamt nog uit een tijd dat de zorgzwaarte in balans was met het aantal aanwezige medewerkers. Die balans is nu ver te zoeken en dat heeft zijn effect op mensen met dementie en andere ingewikkelde zorgvragen.

Efficiëntie viert nog altijd hoogtij. Mensen krijgen op vaste tijden hun medicijnen en hun maaltijden. Op woensdagochtend knutselen, op vrijdagochtend zingen en op zondag krijgen ze een taartje bij de koffie. Overzichtelijk en efficiënt voor medewerkers, voorspelbaar en vaak belastend voor bewoners. Binnen een tijdsbestek van zes uur krijgen zij drie maaltijden voorgeschoteld, inclusief de rondes voor koffie en thee. Deze activiteiten vinden plaats tijdens kantooruren, want in de avond en weekenden neemt het aantal medewerkers af. Na de maaltijd van 5 uur is er niets meer te doen en slaat de verveling toe. Medewerkers beginnen om een uur of 7 al mensen in bed te helpen, want dat is wel zo prettig voor de nachtdienst.

Voor oudere mensen is dit een ramp. Ze hebben bijvoorbeeld minder slaap nodig, simpelweg omdat ze minder actief zijn. Als iemand om half 8 op bed ligt, is de kans groot dat hij om 2 uur ’s nachts uitgeslapen is en waarschijnlijk ook trek heeft. Wat doet u zelf in zo’n geval? Precies, opstaan en naar de koelkast lopen. Maar in een verpleeghuis ben je dan een ‘dwalende’ bewoner en ‘onrustig’. De nachtdienst is niet ingericht om deze mensen voldoende aandacht te geven en het inzetten van een slaappil, het plaatsen van bedhekken of deuren van woonkamers en gangen op slot is dan een kleine stap.

Dat mensen moeite hebben met een dagritme dat niet bij ze past, is toch niet zo vreemd en valt zeker niet onder noemer ‘probleemgedrag’. Laten we het nu eens omdraaien. Persoonsgerichte zorg is immers het motto, dus waarom gaan we niet uit van hun dagritme? Organiseer eens activiteiten in de late middag, na het middagdutje, en in de avond in plaats van overdag. Ook de avondmaaltijd kan wat later. Mensen hebben dan meer eetlust en hun dag krijgt meer actieve uren.

’s Avonds wassen

En waarom helpen we bewoners niet ’s avonds bij wassen en douchen? Veel bewoners vinden zo’n wasbeurt vermoeiend en slapen daarna veel beter in. Je verdeelt zo de beschikbare medewerkers gelijkmatiger over de dag.
Duur? Dat valt mee. Onregelmatigheidstoeslag geldt pas vanaf 8 uur ’s avonds en tot 10 uur is dat maar 22 procent. Anders organiseren, daar draait het om. Veel zorgaanbieders houden vast aan oude, op ziekenhuiszorg gebaseerde structuren. De dagdienst doet de lichamelijke verzorging, de avonddienst legt de mensen in bed en de nachtdienst bewaart de rust. Dat is jammer. Want als we uitgaan van persoonlijke behoeftes en het natuurlijke levensritme van oudere mensen volgen, kunnen we veel meer bereiken.

Meer over vrijheidsbeperking

Meer informatie? Neem contact op met:

JeroenExpert
Jeroen
Schumacher
Expert j.schumacher@vilans.nl 06 22 81 05 52
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl