Podcast - ‘Voorbeelden uit het onderwijs zie je niet terug in de praktijk’

In deel 2 van onze podcastreeks over digitale transformatie in de zorg spreken we Thijs van Houwelingen. Hij promoveerde in 2018 op telehealth. In zijn werk houdt hij zich bezig met technologische innovaties en specifiek hoe verpleegkundigen hierin geschoold kunnen worden. ‘Waarom mijn keuze voor telehealth? Omdat er zoveel mogelijk is waar mensen nog geen benul van hebben.’

14-01-2020

Telehealth, of zorg op afstand, gaat meestal over thuiszorg of eerstelijnszorg, waarbij je een afstand overbrugt. Het onderzoek van Van Houwelingen laat zien dat verpleegkundigen 32 nieuwe competenties nodig hebben voor telehealth. Simpele dingen zelf kunnen oplossen wanneer de technologie waar zij of hun cliënten mee werken vastloopt, is zo’n vaardigheid. ‘Een van de barrières die zorgverleners ervaren bij het gebruik van technologische innovaties is het gebrek aan scholing en vaardigheden.'

Vaak te weinig kennis

Kennis over welke ICT-oplossingen er zijn ontbreekt nu bij de meeste verpleegkundigen. ‘Want er is al superveel, maar dat moet je ook maar net weten,’ zegt Van Houwelingen. ‘En kunnen bedenken hoe je die in je bestaande werk kunt integreren.’ Lastig is dat er nog niet zo heel veel gebeurt in de instellingen. ‘Voorbeelden die wij in het onderwijs geven, zie je nog niet terug in de praktijk. Dan is het ook wel erg moeilijk om dat te laten beklijven.’

Voorbeelden die wij in het onderwijs geven, zie je nog niet terug in de praktijk.

Het percentage beeldbellen is afgenomen, zo staat te lezen in de eHealth-monitor 2019 van Nictiz en Nivel. In de huisartsenzorg is dit nog maar 4%. ‘Hoe dat komt? Dat kan allerlei oorzaken hebben,’ aldus Van Houwelingen. ‘Soms worden er wel iPads aangeschaft, maar die worden dan niet gebruikt. Oorzaak is bijvoorbeeld dat er wel een instructie komt van de leverancier over hoe de knoppen werken, maar dan hebben de zorgverleners nog geen idee hoe ze dat in hun werk gaan doen; bij welke patiënt, op welk moment, voor welke taak. Zo’n knoppentraining wordt niet gegeven door mensen die de zorg snappen. En iedereen is superdruk, dus hebben ze geen tijd om er eens rustig over na te denken. Dan is de makkelijkste optie: dan maar even door zoals ik het altijd doe.’

Verpleegkundigen participeren

Betrek verpleegkundigen bij de ontwikkeling van nieuwe technologie, stelt Van Houwelingen. Dat lijkt logisch, maar de praktijk is anders. ‘Dit gebeurt nu vrijwel nooit,’ verklaart de promovendus. ‘Iedereen is het er inmiddels wel over eens dat je de eindgebruiker betrekt bij het ontwerp. Maar hoe vind je in alle drukte nog tijd om verpleegkundigen te betrekken?’ Zoeken naar creatieve oplossingen werkt soms. ‘In het Create4Care-lab in het Erasmus MC zoeken de studenten verpleegkundigen in hun pauzes op voor feedback.’

Betrek verpleegkundigen bij de ontwikkeling van nieuwe technologie!

Het lijkt logisch dat de jongere generatie verpleegkundigen wél die nieuwe competenties heeft. Hun leven is immers verweven met technologie. Van Houwelingen: ‘Het is maar een aanname dat de internetgeneratie dus ook in alle technologieën vaardig is. Ook zij scoorden veel lager op zelfvertrouwen in het werken met technologie dan in klassieke verpleegkundige taken. De oorzaak? Mensen kiezen voor dit vak om met mensen te werken. Moderne technologieën passen nog niet bij het beeld dat ze hebben.’

Rol van onderwijs

Welke rol heeft het onderwijs om dit beeld bij te stellen? ‘Voor studenten is het belangrijk dat ze zien dat technologie onderdeel is van hun vak.’ Van Houwelingen noemt als voorbeeld een app waarmee je een dubbelcheck doet bij risicovolle medicatie. Door dit te leren zien studenten technologie als een vanzelfsprekend onderdeel van het vergroten van medicatieveiligheid.

Voor studenten is het belangrijk dat ze zien dat technologie onderdeel is van hun vak.

De eHealth-monitor laat zien dat het enthousiasme over technologie groeit bij zorgverleners. ‘Ik was hierdoor positief verrast,’ zegt Van Houwelingen. ‘Een mooie basis om mensen te gaan trainen. En daarbij: als zorgverleners enthousiast zijn kunnen zij ook zorgvragers enthousiast maken.’

Wat kan ervoor zorgen dat technologie in de zorg sneller aanslaat? Van Houwelingen gelooft dat scholing een oplossing is. ‘Neem het elektronisch patiëntendossier. Bijna niemand is er tevreden mee: je kunt bijna geen aanpassingen doen en het is heel duur. Aanbieders denken bij het doen van aanpassingen onvoldoende vanuit zorgverleners en zorgvragers.’ Van Houwelingen stelt dat met meer kennis zorgverleners gefundeerder kunnen eisen dat de technologie voldoet. Daarnaast pleit hij voor een goede businesscase. Eindgebruikers moeten zijn betrokken bij het ontwerp, er moet geld zijn en een duidelijke visie over het doel.

Verpleegkundigen zelf ook aan zet

Deze oplossingen liggen niet allemaal in het bereik van verpleegkundigen. ‘Wat verpleegkundigen wel zelf kunnen doen is hun goede ideeën laten horen aan de ontwikkelaars over hoe een apparaat ingericht moet zijn,’ benadrukt Van Houwelingen. Liefst voor de aanschaf al, bij het programma van eisen. ‘Ik heb de ervaring dat ontwikkelaars het super interessant vinden om te horen hoe verpleegkundigen denken.’

Wat verpleegkundigen zelf kunnen doen, is hun ideeën laten horen aan de ontwikkelaars.

Van Houwelingen is ervan overtuigd dat de technologie beter gaat worden. En daarmee de zorg. ‘Er is een positieve ontwikkeling,’ legt Van Houwelingen uit. ‘De communicatie tussen de technologie en de verpleegkundige verbetert en dan kun je ook betere zorg verlenen. Wat ik daaraan kan bijdragen? Dat loopt vooral via de studenten. Door deze anders op te leiden zal het voor hen heel vanzelfsprekend zijn om iets op te lossen met ICT. Zijn ze erg enthousiast, dan inspireren ze zowel collega’s als ICT-ontwikkelaars. Dan kun je een verandering zien. Technologie kan heel goed in het voordeel werken van verpleegkundigen. In je privéleven is het heel normaal om oplossingen te zoeken in een appje of op internet. Die manier van denken moeten mensen ook veel meer in hun werk gaan krijgen.’

Dit artikel is gebaseerd op aflevering 2 van de Vilans Ontmoet-podcast over digitale transformatie. Bekijk alle podcasts uit deze serie op Vilans.nl/podcast.

Meer informatie? Neem contact op met:

IshaSenior marketing- en communicatieadviseur
Isha
Govaarts
Senior marketing- en communicatieadviseur i.govaarts@vilans.nl
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl