Annelies Versteegden

Annelies Versteegden

Terugblik Vilans Relatiedag 2019 - Zonder grenzen van elkaar leren

Leren van elkaar om de langdurende zorg nu en morgen efficiënt, betaalbaar en van goede kwaliteit te houden. Grenzeloos leren was het thema van de Vilans Relatiedag op 25 september 2019 in Amersfoort. 

02-10-2019

Grenzen kunnen prettig zijn. Ze bieden houvast, laten zien wat bij elkaar hoort en geven daarmee een gevoel van veiligheid. Maar ze kunnen ook beperken. Zonder zelf haar grenzen te verkennen en verleggen was Mireille de Beer nooit gekomen waar ze nu was. Ze was bang contacten te maken en had een laag zelfbeeld. Toen ze werd benaderd om als ervaringsdeskundige adviseur bij Vilans te komen werken, moest ze bij zichzelf echt een grens overschrijden. ‘Maar je moet uit je comfortzone komen om verder te komen’, vertelde ze. En dat werd beloond: ‘Vaak werd gekeken naar wat ik niet kon, nu leid ik een leven zoals iedereen. Grenzeloos leren is zelf aangeven wat ik nodig heb, mijn talenten ontdekken. Het geeft me zó veel energie.’

Leren door te doen

Annelies Versteegden, voorzitter raad van bestuur van Vilans, heette iedereen van harte welkom met een verwijzing naar Leerhotel het Klooster. Heel toepasselijk, in een locatie waar leren centraal staat en waar men binnenkomt met de quote: ‘wat men moet leren doen, leert men door te doen’. Vilans richt zich als kennisorganisatie op het verzamelen, ontwikkelen en verspreiden van kennis, maar het belangrijkste is het toepassen van kennis en het leren daarvan. Collega Mireille de Beer geeft precies aan waar het in deze derde relatiedag om te doen is: grenzeloos leren. Bruggen leggen, naar elkaar, in en buiten organisaties en zelfs tussen landen.

Partijen verbinden

Geen beperking voelen om te doen wat goed is, noemde dagvoorzitter Mirella Minkman, lid raad van bestuur van Vilans, het. Dit vraagt om kennis en om bruggen slaan tussen werelden. Vilans verbindt talloze partijen in haar dagelijks werk en wil die verbindingen ook beschikbaar stellen tijdens de relatiedag. Vilans verzamelt en analyseert kennisvragen die in het zorgveld leven. Die analyse en de verbinding met onderzoek stelt Vilans in staat om met het veld de kennis te delen die iedereen nodig heeft en die kennis te ontwikkelen die nog ontbreekt.

Cliëntgerichte zorg is het vergezicht. We zetten richtlijnen, protocollen en accreditaties in, maar helpen die om tot dat vergezicht te komen?

Grenzen oversteken

Themaspreker was prof. dr. Rudi Westendorp, hoogleraar ouderengeneeskunde aan de Universiteit van Kopenhagen. Grenzen verleggen heeft te maken met ontwikkeling en autonomie, stelde hij. Een kind is begrensd door zijn ouders, een puber denkt dat er geen grenzen bestaan en een volwassene speelt met grenzen. Dat dit laatste ook in de zorg nodig is, verduidelijkte hij door te verwijzen naar het groeiend aantal mensen in ons land dat geen vertrouwen meer heeft in onze gezondheidszorg en ouderenzorg. ‘We moeten meer oversteken naar de cliënt’, zei hij, ‘cliëntgerichte zorg is het vergezicht. We zetten zaken als richtlijnen, protocollen en accreditaties in om daar te komen, maar helpen die om tot dat vergezicht te komen?’

De cliënt centraal

Volgens Westendorp is het antwoord duidelijk: nee. Er moet een nieuw evenwicht ontstaan tussen zorgprofessionals en patiënten. Kern hiervan is de omslag van teaching naar learning: de cliënt centraal stellen, kijken door diens ogen en zorgen dat hij niet afhankelijk blijft. ‘De verandering uit de cliënt zelf laten komen’, noemde Westendorp het, ‘dat vraagt om nudging, kleine stapjes en duwtjes in de goede richting.’ Een begrip dat de aanwezigen goed bleken te kennen. Maar het vraagt wel lef van ze, stelde Westendorp afsluitend nog. Ook het lef om hun eigen continuïteit ter discussie te stellen.

Grenzen verleggen door perspectief te delen

In een korte debatsessie verkenden vijf mensen met Mirella Minkman vervolgens wat grenzen verleggen voor hen betekent. Kaderhuisarts ouderengeneeskunde Brenda Ott schetste hoe je als zorgverlener fysiek je grens overschrijdt en leert hoe de zorg mogelijk anders geregeld moet worden.

Foto's: APA Foto

Soms is het onontkoombaar om grenzen te overschrijden, ervoer bestuurder Bert Brouwer van Careander. Toen hij hoorde dat het de grote droom van een van zijn cliënten is naar de supermarkt te kunnen zonder te worden uitgescholden, begreep hij dat de muren van een zorginstelling denkbeeldig zijn: de binnen- en buitenwereld staan wel degelijk in contact met elkaar. ‘Je hebt te maken met die samenleving dus daar moet je wat mee’, zei hij. Dus vroeg hij de cliënten zelf wat ze konden doen om tot de gewenste verandering te komen. Dat leidde tot uiteenlopende initiatieven, zoals een braderie en contact met de wijkagent.

Zorgtechnologie

Linda van den Hurk is evv’er en ambassadeur verzorgende bij Zorggroep Elde. Moet je een grens over om zorgtechnologie te omarmen, was de vraag aan haar. ‘Ik vind dat geen grens maar juist een verrijking’, antwoordde ze. ‘Het is een manier om in deze tijd van arbeidskrapte toch betere zorg te kunnen leveren. Neem mensen serieus en ga binnen je zorgorganisatie over grenzen om naar mensen te luisteren. Dan hoor je wat ze nodig hebben om te leren.’

Wonen en zorg verbinden

Bert Moormann, bestuurder van Domesta, constateert dat zijn woningcorporatie voortdurend over grenzen heen gaat. Hij vond dat er geen harde grens kan zijn tussen wonen en zorg. ‘Je moet juist de verbinding tussen die twee zoeken’, stelde hij. En dus begrijpt hij heel goed de huismeester die boterhammen gaat smeren voor een bewoner als die dit tijdelijk zelf niet kan.

Robbert Gobbens, lector Hogeschool InHolland, vertelde over de grens die is overgestoken door een leer- en innovatienetwerk op te zetten waarin studenten en zorgmedewerkers gezamenlijk leren. ‘Daaruit moet één leergemeenschap ontstaan’, zei hij. Net als Westendorp voor hem stelde hij dat dit lef vergt: ‘Het schuurt wel eens want je komt aan heersende culturen.’

Grenzen vergeten

Wat alle 5 duidelijk maakten, is dat het soms onontkoombaar is om een grens te overschrijden om een doel te bereiken. ‘Als je iets ziet, moet je daar iets mee’, zei Moormann. ‘Daarbij moet je soms de grens vergeten en doen wat de cliënt nodig heeft.’ Ott gaf het advies altijd te blijven doen waar je goed in bent. Maar ook durven, en blijven leren, voegde Gobbens hieraan toe. Van den Hurk gaf het advies aan de aanwezige bestuurders om in gesprek te gaan met werknemers en cliënten. ‘Dan kunnen grenzen vervagen’, zei ze. Wat je in ieder geval niet moet doen, vond Brouwer, is je laten leiden door papieren afspraken. ‘Kijk werkelijk naar wat de cliënt nodig heeft’, was zijn devies.

Uitgebreide verslagen ronde 1

Uitgebreide verslagen ronde 2

Meer informatie? Neem contact op met:

AnneliesVoorzitter raad van bestuur
Annelies
Versteegden
Voorzitter raad van bestuur a.versteegden@vilans.nl 06 20 01 53 67
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl