Frans van Zoest

Frans van Zoest

Verandering ontstaat bottom-up met Zorgvernieuwers

Het project ‘Langer Zelfstandig Verantwoord Wonen’ kwam tot stand, doordat wij aan zorgprofessionals vroegen wat hun ideeën voor 2017 waren. Een manier van werken die bij ons Zorgvernieuwers heet. Senior Vilans-onderzoeker Henk Herman Nap over het succes: ‘Nooit eerder zijn er zoveel spelers uit het veld aangehaakt.’

Hoe is het project ‘Langer Zelfstandig Verantwoord Wonen’ ontstaan?

‘Aanleiding is het opschalingsproject Leefstijlmonitoring, dat wij 3 jaar geleden hebben opgezet en dat een van de 3 baanbrekende ICT-projecten is geweest die ZonMw wilde financieren. Leefstijlmonitoring geeft informatie over het dagelijks leefpatroon van een bewoner door een netwerk van bewegingssensoren op gangbare plekken in de woning. Met de informatie die dat oplevert, kunnen mantelzorgers en zorgprofessionals thuiswonende mensen met dementie of verstandelijke beperking, ook op afstand in de gaten houden. Bij 5 cliënten was leefstijlmonitoring al ingezet en bleken de ervaringen positief.’

Bekijk hoe ons project Zorgvernieuwers 2018 werkt.

Op naar meer uitbreiding van het project leefstijlmonitoring dus?

‘Ja, ZonMW wilde deze technologie graag door meer mensen laten gebruiken en wilde ook dat we de voorwaarden voor een succesvolle businesscase zouden scheppen. In een goede businesscase worden de kosten en de baten tegen elkaar afgewogen en mogelijke risico’s in kaart gebracht. Voor het project hebben wij dan ook een jaar lang onderzoek gedaan naar de ervaringen met leefstijlmonitoring bij 3 Friese zorgorganisaties.’

En wat leverde het onderzoek naar leefstijlmonitoring op?

‘De onderzoeksresultaten waren goed, maar aan het einde van het traject was er nog steeds geen structurele financiering voor leefstijlmonitoring. Dit komt door de gebruikte businesscase waar de zorgaanbieder opdraait voor de kosten, terwijl uit onderzoek is gebleken dat de opbrengsten vooral bij andere partijen liggen. Mantelzorgers voelen zich door leefstijlmonitoring ontlast en voor zorgverzekeraars scheelt het aanzienlijk in de kosten. Ook gemeenten hebben baat bij leefstijlmonitoring, omdat zij vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) verplicht zijn om mantelzorgers actief te ondersteunen. Hierdoor zagen we dat leefstijlmonitoring weliswaar tijdens het onderzoek meer werd gebruikt, maar dat de systemen werden ontmanteld toen de financiering stopte.’

En hoe toen verder?

‘Aan het einde van 2016, begin 2017, hebben wij onder het motto Meedoen = méér doen: ambities die de zorg verder brengen aan zorgprofessionals zelf gevraagd, wat zij graag onderzocht willen zien. Zij konden toen reageren op de oproep #zorg2017 door zowel op papier als online kaartjes met onderwerpen in te dienen. “Technologie” werd het meeste genoemd. Met deze zorgaanbieders hebben we toen een groepje gevormd. Hier waren ook de 3 Friese zorgorganisaties bij die hadden meegedaan aan het opschalingsproject. Bij leefstijlmonitoring leefde de vraag naar een goede businesscase en hoe we voor structurele financiering konden zorgen. Zorgprofessionals gaven dus zelf aan behoefte te hebben aan een vervolg.’

Hoe hebben jullie de wensen rond leefstijlmonitoring opgepakt?

‘We hebben een informatiemeeting gehouden. Zorgaanbieders hebben een aantal thema’s genoemd waar zij graag meer mee willen doen. Zo willen organisaties graag weten hoe het precies zit met privacy van cliënten en of de verzamelde gegevens bij leefstijlmonitoring wel goed beveiligd zijn. Ook vinden organisaties het interessant om te onderzoeken of er voorspellende waarden uit de data te halen zijn, die bijvoorbeeld op gezondheidsproblemen kunnen duiden. Sommige organisaties willen verder onderzoeken of het mogelijk is om leefstijlmonitoring te gebruiken als substitutie voor uren wijkverpleging. Deze thema’s zijn verwerkt in een projectplan dat weer is rondgestuurd.’

En… wat levert deze manier van samenwerken en vernieuwen op?

‘Succes is er zeker. Wat je ziet gebeuren is dat bijvoorbeeld Friese zorgorganisaties niet met elkaar aan het concurreren zijn, maar samen tot een efficiënte en kwalitatieve zorg willen komen. Het bereik in het veld is heel breed. Zo zijn er naast de zorgorganisaties een aantal gemeenten en zorgverzekeraars aangehaakt. Het leeft, omdat iedereen de voordelen voor de eigen organisatie goed voor ogen heeft. En dit project is echt bottom-up ontstaan, je kunt het letterlijk herleiden tot een ingediend kaartje. De opschaling lukt nu wel. Zo wil zorgverzekeraar CZ gaan investeren in 3000 leefstijlmonitoringsystemen.’

Is het met ‘Zorgvernieuwers’ dan van een leien dakje gegaan?

‘Uitdagingen zijn er zeker ook. Bij ‘Samen programmeren en innoveren’ worden organisaties vertegenwoordigd door betrokken individuen. Als zo’n persoon dan wegvalt, stagneert het al snel. Gelukkig kunnen wij als Vilans zorg dragen voor continuïteit. Verder is de financiering voor leefstijlmonitoring nogal complex. Het zou uit meerdere potten kunnen komen: de Wmo, Zvw (Zorgverzekeringswet) en Wlz (Wet langdurige zorg) en de commerciële markt (aanschaf door mantelzorgers zelf). Het is niet makkelijk om al die partijen bij elkaar te krijgen.’

Is ‘Zorgvernieuwers’ dé manier van werken voor de toekomst?

‘We moeten zeker vanuit het veld onderzoeken vormgeven, maar daarnaast ook als Vilans kansen in kaart blijven brengen en deze aanreiken aan het veld. Anders blijf je teveel gelimiteerd tot de praktijk van alledag en daaruit voortvloeiende behoeftes. Zorgorganisaties willen bijvoorbeeld graag aandacht voor slimme luiers. Wij ondersteunen deze huidige behoeften, maar moeten ook blijven werken aan innovatie en onderzoek voor toekomstige behoeften en zorgtechnologie die over 5 jaar op de markt komt.'

Over Zorgvernieuwers

Meedoen = méér doen. Elk jaar formuleren we onze ambities samen met partners in zorg, onderwijs en het sociale domein. Maar voor 2017 pakten we het anders aan. Met de oproep #Zorg2017 vroegen we naar ideeën voor 2017 aan zorgprofessionals zelf. Ook voor 2018 zijn wij op zoek naar zorgvernieuwers, gedreven mensen die net wat verder kijken naar hoe de langdurende zorg beter kan. Bent u zo iemand en wilt u werk maken van uw ideeën? Meld u dan aan.

Meer informatie over vernieuwingen in de zorg

Meer informatie? Neem contact op met:

FransSenior Adviseur
Frans
van Zoest
Senior Adviseur f.vanzoest@vilans.nl 06 - 55 44 03 68
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl