Terugblik informatiebijeenkomsten Wet zorg en dwang

Op 10 september was de aftrap van de informatiecampagne van het ministerie van VWS over de Wet zorg en dwang, die op 1 januari 2020 samen met de Wet verplichte ggz (Wvggz) de Wet Bopz vervangt. Door het hele land kwamen zorgprofessionals en stafmedewerkers massaal bij elkaar om te horen over de nieuwe wet en haar beoogde uitwerking. Alle bijeenkomsten zaten dan ook in rap tempo vol. Grote kans dat u er zelf niet bij kon zijn. Maar gelukkig is er gefilmd.

23-09-2019

De videoregistratie wordt in oktober gepubliceerd, na afloop van alle bijeenkomsten. Zowel de plenaire sessies als alle workshops kunt u dan terugkijken. Houd daarvoor deze website nauwlettend in de gaten!

Van Bopz naar Wzd

De Wet zorg en dwang werd toegelicht door Theo van Uum, directeur langdurige zorg bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Hij stelde dat de Wet bijzondere opnemingen psychiatrische ziekenhuizen (Bopz) hard toe was aan een opfrissing. De nieuwe wet gaat gelden voor alle cliënten met een verstandelijke beperking of psychogeriatrische aandoening, of een vergelijkbare ziekte of aandoening. Ze geldt in situaties van onvrijwillige zorg binnen een instelling en ook thuis. In de nieuwe wet zijn de rechten van de cliënten beter gewaarborgd, bijvoorbeeld bij een (onvrijwillige) opname in een zorginstelling. De wet geeft meer helderheid over de te volgen stappen bij zorg waar de cliënt (en/of zijn vertegenwoordiger) niet mee instemt en/of zich tegen verzet. De cliënt heeft bij onvrijwillige zorg recht op advies en bijstand door een cliëntenvertrouwenspersoon.

Uitgangspunt nieuwe wet

Het principe ‘Nee, tenzij’ is het uitgangspunt. Daarbij is het belangrijk hoe wordt omgegaan bij verzet in verschillende situaties:

  • Het toedienen van vocht, voeding en medicatie, en medische controles/handelingen.
  • Beperken van de bewegingsvrijheid.
  • Insluiten.
  • Toezicht houden op cliënt.
  • Onderzoek aan kleding of lichaam.
  • Onderzoek van woon- of verblijfsruimte op middelen die gedrag beïnvloeden en op gevaarlijke voorwerpen.
  • Controleren op aanwezigheid van middelen die gedrag beïnvloeden.
  • Beperkingen in vrijheid om eigen leven in te richten, waardoor cliënt iets moet doen of nalaten (inclusief gebruik communicatiemiddelen).
  • Beperkingen in recht op ontvangen van bezoek.

Tip!
Kijk voor verdiepende informatie over de Wzd ook op Kennisplein Zorg voor Beter

Stappenplan Wzd

Uitgangspunt van de wet is dat er zo min mogelijk gedwongen zorg wordt toegepast, ook wanneer er sprake is van gedrag dat tot ernstig nadeel kan leiden voor de cliënt. Altijd moet eerst geprobeerd worden de situatie met vrijwillige zorg (= met instemming/zonder verzet van de cliënt) op te lossen. Pas als dat niet mogelijk is, mag onvrijwillige zorg worden toegepast. Daarvoor is een stappenplan ontwikkeld. De wet stelt het doorlopen van het stappenplan verplicht.

Download het stappenplan

Reflectie en verdieping

Tijdens de informatiebijeenkomsten konden deelnemers in workshops reflecteren op verschillende aspecten van het wet, zoals het stappenplan, en zich verdiepen in verschillende deelaspecten, zoals omgaan met verzet, onvrijwillige zorg en cliëntvertegenwoordiging.

Dilemma's uit de praktijk

Tijdens de workshop over het stappenplan konden de aanwezigen hun dilemma’s inbrengen. Hoe herken je bijvoorbeeld verzet en wanneer is iets onvrijwillige zorg? Hoe gaan we zorgdragen voor een passende, betaalbare en efficiënte inzet van (externe) deskundigheid? Hoe kun je het stappenplan toepassen in een crisissituatie en -opvang? Wat als er vanuit verschillende disciplines verschillende zorgverantwoordelijken (bijvoorbeeld in de wijk) meespelen? Hoe dragen we zorg voor beperkte registratielast? Hoe zorgen we ervoor dat tijd geen belemmering gaat zijn? Welke kansen en mogelijkheden zijn er (nog) voor de cliëntvertrouwenspersoon?

Oplossingen lijken soms ver weg, onhaalbaar en onbetaalbaar, maar de aanwezigen waren het er wel over eens dat denken vanuit het perspectief van de cliënt en zijn omgeving noodzakelijk zijn om vanuit de gedachte van de nieuwe wet te werken. Aan de intentie om het ‘anders’ te doen ontbreekt het niet; hoe het uitwerkt in de praktijk moet gaan blijken. Door VWS wordt 2020 dan ook beschouwd als een overgangsjaar, waarin met elkaar geleerd zal worden hoe de wet in de praktijk uitpakt.

Meer informatie? Neem contact op met:

JeroenExpert
Jeroen
Schumacher
Expert j.schumacher@vilans.nl 06 22 81 05 52
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl