Anne-Mieke den Ouden

Anne-Mieke Den Ouden

Zonder diagnose is het mishandeling

Severinus is een van de eerste organisaties in de verstandelijk gehandicaptensector die deelneemt aan het programma ‘. Dit programma van Vilans en het Centrum voor Verstandelijke Beperking richt zich op bewust omgaan en afbouwen van psychofarmaca. BOPZ-arts Ed Klapwijk is al jaren actief op het thema. Nu bij Severinus, hiervoor 's Heeren Loo en Zuidwester. Eerder was hij ook 12 jaar bij de inspectie werkzaam. In dit interview vertelt hij waarom het systematisch afbouwen van psychofarmaca voor hem zo belangrijk is, met als belangrijk advies: 'Het geven van psychofarmaca zonder diagnose ‘mis’ handeling.'

06-03-2017

interview-zonder-diagnose-is-het-mis-handeling

'Programma helpt bij systematische afbouw psychofarmaca'

'Bij’s Heeren Loo in Monster heb ik meegedaan aan het onderzoek van Gerda de Kuijper over antipsychotica bij mensen met een verstandelijke beperking en ik wilde zeker vervolg geven aan het op een systematische manier afbouwen van psychofarmaca. Toen ik bij Severinus aan de slag ging, ben ik gaan kijken of de collega artsen hier ook voor te porren zijn. Mijn collega artsen en ook gedragswetenschappers zijn het er allemaal over eens: afbouwen van psychofarmaca moet gebeuren. Het interventie-programma uit ‘Beter af met minder?’ helpt hierbij. Het is een systematische aanpak en leerinterventie om op de juiste manier aan de slag te gaan.'

‘Je bent bezig met kwaliteitsverbeteringen van de directe zorg’

'Het afbouwen van psychofarmaca is geen op zichzelf staand thema. Je moet het zien in het brede kader van het terugdringen van vrijheidsbeperkende maatregelen. Afbouw van psychofarmaca heeft alles te maken met kwaliteit van zorg. Als je psychofarmaca toepast, moet je net als bij andere vrijheidsbeperkende maatregelen goed nadenken over de risico’s en hoe je die op andere manieren kunt afwenden. Je bent dus echt bezig met kwaliteitsverbeteringen van de directe zorg.'

‘Zonder diagnose is het ‘mis’ handeling’

‘We hebben nu veel meer ervaring met en kennis over gedragsstoornissen. Er zijn tientallen behandelingsinterventies en begeleidingsmethodieken ontwikkeld die helpen. Maar we weten nog steeds weinig van de werking van psychofarmaca bij mensen met een verstandelijke beperking. Het is een soort black-box, je geeft een pil, maar je weet eigenlijk niet zo goed wat je daarmee in het brein aanricht. Goed beschouwd is het geven van psychofarmaca zonder diagnose ‘mis’ handeling, dus een onjuiste (be)handeling. Dat moeten we als dokter niet willen.’

‘De cliënt staat voorop, niet de cliëntvertegenwoordiger’

‘Cliëntvertegenwoordigers zijn vaak huiverig voor afbouw. Zij zijn bang dat het oude gedrag terugkeert. Het is dan ook belangrijk dat het management achter het afbouwen van gedragsmedicatie staat, zodat je als zorgmedewerker niet het gevoel hebt er alleen voor te staan. Je moet met elkaar besluiten dat je het gaat doen. Leg aan de cliëntenraad en cliëntvertegenwoordigers uit dat de cliënt voorop staat en we dus niet goed bezig zouden zijn als de angst van vertegenwoordigers leidend is. Het is duidelijk: je kunt het niet ‘uitleggen’ aan een cliënt (ook de vertegenwoordiger niet) dat als er geen diagnose en geldige indicatie is, je toch gewoon doorgaat met inzet van psychofarmaca.’

‘Doel is niet iedereen naar 0 te krijgen’

‘Afbouw kan veel opleveren voor cliënten. Een zorgcoördinator vertelde over een cliënt die amper kon lopen. Na afbouw kon ze dat wel. En kwamen ook haar ondeugende streken weer terug. Af en toe spuugt ze even, maar daar kan de zorgcoördinator nu wel om lachen: ze is weer meer zichzelf.’

‘Er is ook een cliënt die al jaren niet heeft gelachen en na afbouw lacht ze weer. Het is niet altijd makkelijk, het vraagt nogal wat van de begeleiders. Er was bijvoorbeeld een cliënt die na afbouw midden op de brug op de grond ging zitten en niet meer in beweging was te krijgen. Dan denk je echt wel even: ‘Hoe moet dit nu weer?’ Maar door multidisciplinair goed te overleggen en samen te kijken wat er nodig is, kom je er uiteindelijk wel uit. Bij deze cliënt leidde dat tot een zorgplan 2.0, zoveel was er verbeterd.  En bij sommigen lukt het ook gewoon niet. Die gaan verdrag vertonen waar ook de cliënt zelf teveel onder lijdt Doel is dan ook niet om iedereen naar 0 te krijgen, maar te kijken naar wat écht nodig is.’

interview-zonder-diagnose-is-het-mis-handeling

‘Je kunt het niet maken om hier niet met elkaar mee aan de slag te gaan’

‘Het onderzoek van  is voor mij een belangrijke reden om deel te nemen aan het programma. Je kunt na een aantal jaren zien, nadat je alles systematisch hebt vastgelegd, wat de resultaten zijn. De successen, de alternatieven, de kwaliteit van leven.Maar ook de niet geslaagde afbouw en de problemen waar de werkzaamheid van psychofarmaca toch werkt, waar we nu nog niet veel van begrijpen. Het is mooi om een overstijgend beeld te hebben en onze resultaten te vergelijken met het de twee onderzoeken over afbouw antipsychotica van Gerda de Kuijper. Het maakt mij niet uit hoe je er als organisatie mee aan de slag gaat, of dat je dat binnen dit programma doet of zelfstandig aanpakt. Je moet er met elkaar mee aan de gang.Je kunt het niet maken om hier pas over een paar jaar mee te beginnen.’

Over zorgorganisatie Severinus

Severinus is een zorgorganisatie in Veldhoven en omgeving voor mensen met een matige tot zeer ernstige verstandelijke beperking. Woningen waar 3 of meer cliënten met psychofarmaca wonen doen mee aan het programma. Totaal zijn dat 29 huizen.

Doe mee en meld u aan voor het programma

Wilt u net als Severinus aan de slag met methodisch en multidisciplinair werken aan bewust gebruik psychofarmaca? In totaal ondersteunen Vilans en het CVBP 15 organisaties in de gehandicaptenzorg bij afbouwen van onjuist psychofarmacagebruik in het programma ‘.

Meer informatie over psychofarmaca

Meer informatie? Neem contact op met:

Anne-MiekeExpert
Anne-Mieke
den Ouden
Expert a.denouden@vilans.nl 06 24 54 27 89
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl