Floor de Jong

Floor de Jong

Zorgcoöperaties verkennen de wereld van het vastgoed

Welke zorg- en welzijnsvoorzieningen heeft u binnen nu en 10 jaar nodig? Met die vraag begon het eigenlijk allemaal voor zorgcoöperatie Austerlitz Zorgt. In het gelijknamige kleine dorp in de buurt van Zeist waren geen voorzieningen voor ouderen die niet meer zelfstandig thuis konden wonen. Gevolg was dat veel ouderen in hun laatste levensfase niets anders konden dan verhuizen naar een omgeving waar die zorg wel werd aangeboden, weg uit hun vertrouwde dorp, schrijft Het Financieele dagblad en vroeg Vilans naar trends over lokaal organiseren, vastgoed en .

02-03-2017

Een aantal dorpsbewoners besloot zelf zelf ondersteuning voor ouderen in de buurt te organiseren in een coöperatie. ‘Als we het zelf niet regelen, dan gebeurt het ook niet’, was de gedachte van onder anderen Jan Smelik, een van de initiatiefnemers.

zorgcooperaties-verkennen-de-wereld-van-het-vastgoed

Inmiddels telt de coöperatie zo’n 420 leden en regelt zij niet alleen gezamenlijke maaltijden — deze week staat er kerriesoep en rode kool met gehaktballetjes op het menu — maar ook zorg bij ouderen thuis. En een aan de coöperatie gelieerde stichting wordt binnenkort eigenaar van 8 nieuw te bouwen zorgwoningen.

Een groeiende groep door burgers opgerichte zorgcoöperaties verkent de mogelijkheden om zorgwoningen in beheer te nemen, constateren verschillende experts. ‘Het begint vaak met samen eten en het organiseren van bijvoorbeeld dagopvang’, zegt Yvonne Witter, adviseur bij het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg. ‘Uiteindelijk breiden ze dat verder uit en gaan de coöperaties steeds meer aanbieden. Het aantal zorgcoöperaties dat zich met vastgoed bezighoudt, zal zeker verder gaan groeien de komende jaren.’

Sterke toename zorgcoöperaties en burgerinitiatieven

Waren er in 2014 nog 102 burgerinitiatieven voor zorg en ondersteuning in de buurt, vorig jaar telden we, samen met Movisie, er . De samenwerkingsverbanden, regelmatig aangeduid als zorgcoöperaties, hebben zich georganiseerd als stichting, coöperatie of vereniging en bieden voornamelijk maatschappelijke ondersteuning aan, bijvoorbeeld in de vorm van een warme maaltijd, klusjes aan huis of thuiszorg. Uit blijkt dat slechts een klein deel van de zorgcoöperaties, zo’n 4 procent, op dit moment een aandeel heeft in woonzorgvoorzieningen. Toch zegt 1 op de 4 organisaties wel ambities op dit gebied te hebben of al met concrete plannen bezig te zijn. ‘Er is duidelijk een groeiende groep burgerinitiatieven die zich hiermee bezighoudt,’ zegt Daan de Bruijn, adviseur bij Movisie. ‘Maar ik verwacht niet dat het een hele grote groep gaat worden die in zorgwoningen investeert, omdat dit erg ingewikkeld is.’ Coöperaties ervaren in de praktijk onder andere problemen met het voldoen aan strenge wet- en regelgeving die er geldt voor het beheren van vastgoed en hebben moeite met het rond krijgen van de financiering.

Lastig financiering te krijgen voor zorgwoningen

‘Als coöperaties in zorgwoningen willen investeren krijgen ze te maken met meer regels en meer knelpunten,’ zegt ook Floor de Jong, adviseur Innovatie en Onderzoek. Uit het onderzoek van Movisie en Vilans komt bijvoorbeeld naar voren dat banken de burgerinitiatieven die investeren in zorgwoningen beschouwen als commerciële bedrijven. Daardoor is het voor hen niet alleen lastig om financiering te krijgen, maar zijn de rentes vaak ook hoger dan de coöperatie zich kan veroorloven.

Zo ontdekte ook zorgcoöperatie Hoogeloon, de eerste zorgcoöperatie die 12 jaar geleden in Nederland werd opgericht, dat de stap naar zorgwoningen niet voor ieder burgerinitiatief is weggelegd. Het samenwerkingsverband in het Brabantse dorp ontstond vanuit het voornemen om 2 zorgeenheden te bouwen en die in eigen beheer te houden. Maar dat plan moest de coöperatie al vrij snel laten varen, vertelt Jo van der Heijden, een van de bestuursleden. ‘Er zijn flinke risico’s en je wil leden ook niet opzadelen met grote schulden,’ zegt hij. ‘Vastgoed is echt een andere tak van sport.’

Steun gemeente voor zorgcoörporaties

De zorgvilla’s in het dorp werden uiteindelijk gerealiseerd in samenwerking met woningstichting De Zaligheden, die de panden beheert, en zorgorganisaties Lunet-zorg en Joris-zorg, die samen met de coöperatie de zorg in de villa’s verlenen. Ook kloppen verschillende zorgcoöperaties bij gemeenten aan om de financiering van zorgwoningen rond te krijgen. ‘Als de gemeente garant wil staan, kan de coöperatie een lening bij de bank krijgen tegen een lagere rente,’ zegt De Jong.

De zorgcoöperatie Austerlitz Zorgt ervoer volgens initiatiefnemer Smelik ook ‘behoorlijke hobbels’ bij de uitwerking van de plannen voor de zorgwoningen. De financiering voor het project kregen zij uiteindelijk rond met een garantstelling van de gemeente en een bijdrage vanuit de provincie. ‘De verschillende partijen zijn nog niet gewend dat burgers deze initiatieven nemen’, zegt Smelik over het ‘ingewikkelde traject’ dat de coöperatie heeft moeten doorlopen. ‘Eigenlijk ben je als burgerinitiatief zo ook een halve professional.’ De zorgwoningen in Austerlitz moeten volgend jaar opgeleverd worden.

Meer over lokaal organiseren

Meer informatie? Neem contact op met:

FloorSenior adviseur
Floor
de Jong
Senior adviseur f.dejong@vilans.nl 06 12 41 64 97
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl